'Хитайниң узун йоллуқ телефон линийә мулазимитини әслигә кәлтүргәнлики ялған'

Хитайниң уйғур аптонум районлуқ һөкүмити, 20 ‏- январ күнидин етибарән, 6 айдин буян тосуп қойған хәлқара узун йоллуқ телефон линийисини әслигә кәлтүридиғанлиқини билдүргән иди, биз уйғур аптонум районидики, һөкүмәт идариси, дохтурхана, университет вә һәтта 24 саәт мулазимәт қилдиған 114 шуниңдәк үрүмчи аилә зораванлиқи вә аяллар қанун мәнпәәтини қоғдаш мәркизигә телефон уруп әһвал игиләшкә тириштуқ.
Мухбиримиз әқидә
2010-01-21
Share
Telefon-urush-305.jpg Телефон
RFA Archive

Юқирқи орунларға урулған телефон линийиси бағланған болсиму, лекин телефон ечилмиди.

Хитай һөкүмити, 20 ‏- январ күни йерим кечидин кейин, хәлқаралиқ узун йоллуқ телефон линийисиниң мулазимитини әслигә кәлтүридиғанлиқини җакарлиған иди. Биз телифон мулазимитиниң әслигә келиш әһвалини игиләш үчүн, алди билән телефон мулазимәт мәркизи һесабланған 114 кә, аптоном районлуқ хәлқ һүкүмити ахбарат ишханиисиға, аптоном районлуқ 2 ‏- хәлқ дохтурханисиға, шинҗаң университетиға һәтта 24 саәт мулазимәт қилидиған үрүмчи аилә зораванлиқи вә аяллар қанун мәнпәәтини қоғдаш мәркизигә телефон урдуқ.

114 ‏- Номурлуқ телефон мулазимәт ширкити вә һөкүмәт идарисини өз ичигә алған, дохтурхана, университет қатарлиқ җайларға урулған телефон авазида, һөкүмәт 5 ‏- июлдин кейин бир туташ тохтитишни қарар қилип кесип ташлиған вақитики аваздин пәрқлиқ өзгириш бар болуп, урулған барлиқ телефонлардин уланған телефон авази челинди.

Өткән йили 5 ‏- июл күни, үрүмчидә йүз бәргән наразилиқ һәрикити һөкүмәт тәрипидин қораллиқ бастурулғандин кейин, һөкүмәт "муқимлиқ "ни баһанә қилип, ентирнет тор бекити, қол телефон вә хәлқара узун йол телефон линийиси қатарлиқларни пүтүнләй кесип ташлиди. Буниң билән вәтини ичидики уйғурларниң ташқи дуня билән болған алақиси асасән үзүлүп қалған иди.

Хитай һөкүмитиниң әзәлдин бери учур вастилирини қаттиқ контрол қилип келиватқанлиқини билдүргән дуня уйғур қурултийи, хитайниң бу қилмишини қаттиқ әйибләш билән биргә, хитайниң хәлқара җамаәт алдида, уйғурларниң һәқ - һоқуқини қанчилик дәриҗидә дәпсәндә қиливатқанлиқини йәнә бир қетим испатлиди дейишти.

Дуня уйғур қурултийи тәтқиқат мәркизиниң рәиси үмид агаһи әпәнди, хитай һөкүмитиниң телефон вә ентернет вастилирини қамал қилиш усулини ишқа селиш арқилиқ һечқандақ мәқсәткә еришәлмәйдиғанлиқини өзлириниң барлиқ чариләрни ишқа селип, 5 ‏- июл вәқәсидә хитайниң зиянкәшликигә учрап түрмигә кирип кәткән, йошурун өлтүрүвитилгән, йоқап кәткән уйғурлар һәққидә сүрүштүрүш елип баридиғанлиқини билдүрди.

Америкидики җорҗи мәйсин университетиниң еликтронлуқ учур техника професисор доктори җаң тйәнляң әпәнди радиомизниң хитай бөлүм мухбириға, хитай һөкүмитиниң учур вә телефон алақисини кесип ташлиши, райондики һәр милләт хәлқиниң турмушиға еғир қейинчилиқ пәйда қилипла қалмай, һөкүмәтниң 5 ‏- июл вәқәсини бастуруш һәрикитини йошуруштәк қилмишини ашкарилап қойди дегән.

Профессор җаң тйәнляң әпәнди сөзидә йәнә мундақ дегән" :хитай һөкүмитиниң барлиқ учур вастилирини қамал қилишидин шуни ениқ көривилишқа болидуки, һөкүмәт уйғурларни қандақ бастурғанлиқини хәлқараниң билип қелишидин әндишә қилди, ундақ болмайдикән, немә үчүн телефон 20 ‏- январ күнидин башлап рәсмий мулазимәт башлайду дәп қоюп, әмәлийәттә уни һәқиқий иҗра қилмайду. Һазирқи әһвалдин қариғанда, телефон пәқәт шинҗаңдин сиртқа маңиду, сирттин урулған телефон йәнила бағланмайду, нөвәттә ташқи дуняниң уйғурларниң әһвалини игилиши йәнила еғир қийинчилиққа учримақта."

Хитай һөкүмити 5 ‏- июл үрүмчи вәқәсидә 197 кишиниң өлгәнликини, 1600 кишиниң яриланғанлиқини билдүрди. Хитай сот мәһкимиси үрүмчи вәқәси мунасивити билән һазирға қәдәр нурғун уйғурға өлүм җазаси вә қамақ иҗра қилған болуп, хитай дуня бойичә сиясий мәһбусларға өлүм җазаси иҗра қилидиған бирдин бир дөләт һесаблиниду.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (1)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Anonymous says:
Jan 21, 2010 01:44 PM

Билишимчә, улар сирттин киридиған әмәс, «сиртқа уридиған телефон линийисини ачтуқ»,- дедиғу дәймән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт