Хитайниң тосалғулири үнүм бәрмиди, рабийә қадир бейҗиңни қаттиқ тәнқидлиди

Уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханим, авистралийиниң Canberra шәһиридики дөләтлик ахбарат кулубида мухбирларни күтивилиш йиғиниға қатнашти. Рабийә қадир ханимниң ахбарат кулубида қилған сөзлири бүгүн австралийә гезитидә елан қилинған.
Мухбиримиз әқидә
2009.08.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Rabiye-Xanim-Filim-Festiwalida-sozde-305 2009 - Йили 8 - авғуст, рабийә қадир ханим австралийиниң мелбурн шәһридә өткүзүлгән хәлқаралиқ филим фестивалида, "муһәббәтниң 10 шәрти" намлиқ филимниң тунҗи қойулуш мурасимида сөз қилмақта.
AFP Photo

Авистралийә гезитидә елан қилинған "хитайниң тосалғулири үнүм бәрмиди, рабийә қадир бейҗиңни қаттиқ тәнқидлиди" дегән бу мақалидә, гәрчә хитай һөкөмити австралийә һөкүмитидин уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханимниң мәтбуат паалийәтлирини бикар қилишни қаттиқ тәләп қилған болсиму, бирақ Canberra дики хәлқара ахбарат кулубида рабийә қадир ханим үчүн өткүзүлгән мухбирларни күтивилиш йиғининиң ғәлбилик ечилғанлиқи баян қилинған .

Мақалидә, мухбирларни күтивилиш йиғинида рабийә қадир ханимниң алди билән авистралийиниң бир улуғ демократик дөләт икәнликини тилға елип, бейҗиңниң қатму - қат тосқунлуқиға қаримай,униң австралийигә келишигә йол қойғанлиқиға миннәтдарлиқ билдүргәнлики тәкитләнгән.

Canberra Дики хәлқара ахбарат кулубида сөз қилған қадир ханим йәнә, өзиниң келәр қетимлиқ австралийә зияритидә австралийиниң баш министири Kevin Rudd вә австралийә ташқи ишлар министири Stephen Smith билән көрүшүшни үмид қилидиғанлиқини билдүргән.

Мақалидә йәнә, өткән һәптә хитайниң австралийидә турушлуқ баш әлчиси лю җиңниң, хәлқара ахбарат кулубиниң мәсули билән көрүшүп, рабийә қадирни зиярәт қилишни бикар қилишини тәләп қилиғанлиқи қәйт қилинған болуп, ахбарат кулубиниң дериктори бу һәқтә мундақ дегән: "хитай баш әлчиси лю әпәнди бизгә, силәр рабийәниң зиярәт қилишни қәтий бикар қилишиңлар керәк, әгәр икки дөләт мунасивити рабийәни зиярәт қилиш түпәйли сәлбий тәсиргә учриса, бу һәр иккила тәрәп үчүн толиму әпсуслинарлиқ бир вәқә болиду, биз силәрниң келәр һәптә ичидә бизгә қанаәтлинәрлик бир җаваб беришиңларни үмид қилимиз, биз һеч болмиғанда, мәзкүр нутуқ бикар қилинмиған тәқдирдиму, нутуқниң телевизийә нутқи болмаслиқини күтимиз."

Әмма ахбарат кулуби хитай тәрәпниң бу тәлипини рәт қилип, әслидики пилан бойичә австралийиниң шәрқий қисми вақти бойичә бүгүн чүштин кейин 12 йеримдә Canberra дики ахбарат кулубида рабийә қадир ханим үчүн мухбирларни күтивилиш мурасими һазирлиған.

Уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханим, австралийидә елип бериватқан зиярити давамида көплигән фидратсийә һәйәт әзалири шуниңдәк йешиллар партийисиниң рәһбири Bob Brown әпәнди билән учришишқа мүйәссәр болған. Рабийә қадир ханим билән сөһбәтләшкән Brown әпәнди, йешиллар партийисиниң пүтүн күчи билән уйғур хәлқиниң өзигә ‏- өзи хоҗа болуш һоқуқини қолға кәлтүрүши үчүн ярдәм көрситишкә капаләт беридиғанлиқини билдүргән.

Уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханим, ахбарат кулубида бейҗиңниң " зораванлиқ сиясити " ни қаттиқ әйибләш билән биргә, хәлқараниң хитайдики кишилик һоқуқ мәсилисигә диққәт ‏- нәзирини алаһидә күчәйтишни тәләп қилған. Рабийә қадир ханим сөзидә йәнә мундақ дегән" : гәрчә хитай һөкүмити қаттиқ бесим ишлитип, мениң бу йәргә келишимни тосиған болсиму, бирақ австралийә һөкүмити маңа австралийигә келишимгә рухсәт бәрди, буниңға мән көптин - көп миннәтдарлиқ билдүримән".

Мақалидә, австралийиниң мелборин шәһирики кино фестивалида рабийә қадир ханим һәққидә ишләнгән " мүһәббәтниң 10 шәрти" намлиқ һөҗҗәтлик филимни қоюш қарар қилинғандин кейин, хитай кино реҗиссорлириниң фестивалға қатнаштурмақчи болған филимлирини чекиндүрүп чиққанлиқи, хитай һөкүмитиниң бу вәҗидин австралийә тәрәпкә көп қетим наразлиқ билдүргәнлики вә кино фестиевали тәрипидин тәсис қилинған ентернет тор мәйданиниң хитай хаккерлириниң һуҗумиға учриғанлиқи баян қилинған.

Уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир хәлқара ахбарат кулубида өткүзүлгән мухбирларни күтивилиш йиғинида, " мав зедоң 'милтиқтин һакимйәт чиқиду' дегән иди, әмма мән 'тенчлиқ үстилидә тенчлиқни көргили болиду' дәп қараймән, бирақ хитай һөкүмити уйғурларға бәргән вәдиси йәни өз ‏- ара ишәнч турғузуп, тенч йосунда биргә яшаш пиринсипидин тамамән йирақлашти" дегән.

Рабийә қадир ханим сөзидә йәнә, хитай һөкүмитиниң өзигә қилған төһмәтлирини рәт қилип, хитай һөкүмити нөвәттә хәлқарада " зораванлиқ һәрикити" дәп җар селиватқан 5" ‏- июл үрүмчи вәқәси" ниң тенч йосунда елип берилған хәлқниң наразилиқ билдүрүш вә һәқиқаний һоқуқлирини тәләп қилиш һәрикити икәнликини, хитай һөкөмитиниң уйғурларға қарита бастурмичилиқ сиясити йүргүзүватқанлиқини, қаршилиқ билдүргән һәр қандақ бир уйғурниң тутқун қилинип, түрмигә ташлинидиғанлиқини, нурғунлиған уйғурларниң мәхпий һөкүм билән өлтүрүлүватқанлиқини оттуриға қойған.

Австралийә гезитидә елан қилинған мақалиниң ахирида, рабийә қадир ханимниң илгири 6 йил хитай түрмисигә қамалғанлиқи, 2005 ‏- йилидин буян сүргүн һаяти кәчүрүватқанлиқи, вашингтонда яшайдиғанлиқи вә уйғурларниң мәшһур лидири болуп тикләнгәнлики тилға елинған.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт