Хитай 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә ғулҗида тутқун қилған уйғур яшлири

Хитай җамаәт хәвпсизлик министирлиқи 4 - айниң 27 - күни телевизийә - телефон йиғини ечип, җайлардики җамаәт хәвпсизлик тармақлирини, пүтүн мәмликәт миқясида 5 - айдин 10 - айғичә болған 6 ай җәрянида " җәмийәт аманлиқини қоғдаш, муқимлиқни сақлаш " қа капаләтлик қилип, дөләт байриминиң 60 йиллиқини хатирҗәм күтүвелишқа чақирған мәзгилдә, уйғур аптоном районида җамаәт хәвпсизлик назарити буйруқ елан қилип, уйғур илиниң һәр қайси җайлирида" 100 күнлүк қаттиқ зәрбә бериш һәрикити " ни башлиди.
Мухбиримиз миһрибан
2009.06.10
Uyghur-tutqun-qilish-305 Уйғур елидә, хитай һакимийитиниң уйғур тутқунлар үстидин сот қиливатқан көрүнүшлиридин бири.
RFA File

Уйғур илиниң муқимлиқини қоғдашни асаси мәқсәт қилған," җәмийәт муқимлиқини қоғдап, дөләтни парчилашқа қарши туруш ", " 3 хил күчләргә зәрбә бериш " дәп нам алған, бу қетимлиқ қаттиқ зәрбә бериш һәрикитидә, или тәвәсидинла " 3 хил күчләр" гә мунасивәтлик дәп тутулған уйғур яшлири 100 дин ашидикән.

Әркин асия радиосиниң уйғур бөлүмигә бу учурни йәткүзгән, һазирчә исмини ашкарилашни халимайдиған бир уйғурниң инкас қилишичә, бу қетим тутулған уйғур яшлири асаслиқи диний тәлим - тәрбийә елип бериватқан һәм диний тәлим еливатқан тиҗарәтчи балилар болуп, улар или тәвәсидики ғулҗа наһийиси, ғулҗа шәһири, чапчал наһийиси қатарлиқ җайлардин тутулған.

Радиомизға бу учурни йәткүзгән кишиниң ашкарилишичә, бу йил 2009 - йили 3 - айдин 5 - ай арилиқида тутулған балилардин униң билидиғанлири төвәндикичә икән:

1. Османҗан, күнәс наһийиси қара буғра дегән җайдин, 2009 - йили 3 - 4 - ай мәзгиллиридә күнәс наһийилик сақчи идариси тәрипидин тутулған.

2.Ясинҗан, ғулҗа наһийә кепәкюзи кәнтидин, 2009 - йили 3 - 4 - ай мәзгиллиридә ғулҗа наһийилик сақчи идариси тәрипидин тутулған.

3.  Абдуғәни тайир, ғулҗа наһийә җилилйүзи хотән мәһәллисидин. Абдуғәни тайир тойи болуп,5 - күни өз өйи җилилйүзи хотән мәһәллисидики өйидин кечиси тутуп кетилгән.

4. Қасимҗан, ғулҗа наһийә оняр йезисидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә үрүмчидә тиҗарәт қиливатқан йеридин қолға елинған.

5. Мәхмутҗан, ғулҗа наһийә чолуқай йезисидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә үрүмчидә тиҗарәт қиливатқан йеридин қолға елинған.

6.Абдухалиқ, ғулҗа наһийә қаш ( қаривағ ) йезисидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә үрүмчидә тиҗарәт қиливатқан йеридин қолға елинған.

7. Абдуваһап мутәллип, ғулҗа наһийә тохочийүзи кәнтидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә, ғулҗа наһийилик сақчи идариси тәрипидин өйидин тутуп кетилгән.

8. Абдуғәни абликим, ғулҗа наһийә тохочийүзи кәнтидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә,ғулҗа наһийилик сақчи идариси тәрипидин өйидин тутуп кетилгән.

9. Мусаҗан қари. Ғулҗа шәһәр тавақчи мәһәллисиниң имами, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә, ғулҗа шәһәрлик сақчи идариси тәрипидин, өйидин тутуп кетилгән.

10. Илһам, ғулҗа наһийә оняр йезисидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә, ғулҗа наһийилик сақчихана тәрипидин тутуп кетилгән.

11. ярмәмәт, ғулҗа наһийә пәнҗим йезиси, юқарқи пәнҗим йеңи ават мәһәллисидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә ғулҗа наһийилик сақчи идариси тәрипидин тутулған.

12. Ислам, ғулҗа наһийә чолуқай йезисидин, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә ғулҗа наһийилик сақчи идариси тәрипидин тутулған.

13. Чолуқайлиқ йәнә бир уйғур бала, 2009 - йили 5 - ай мәзгилидә ғулҗа наһийилик сақчи идариси тәрипидин тутулған.
 
Бу киши бизгә йәнә, ғулҗа тәвәсидин бултур олимпик мәзгилидә тутулған бәзи уйғур яшлириниң әһвалидин өзи билидиғанлирини ейтип бәрди.

1. Халмурат садир, или вилайити чапчал наһийисидин, 2008 - йили олимпик мәзгилидә қолға елинип, дөләтни парчилаш җинайити билән 6 йерим йиллиқ кесилгән.

2. Қурбанхан мәмтимин, ғулҗа шәһәр баяндай йезисидин, 2008 - йили олимпик мәзгилидә қолға елинип, (дөләтни парчилаш җинайити билән) 3 йерим йиллиқ кесилгән.

3. Худабәрди, ғулҗа шәһәр баяндай йезисидин,2008 - йили олимпик мәзгилидә қолға елинған, һазирқи әһвали ениқ әмәс.

4. Ишақ ( туңган ) ғулҗа наһийә май гоңше хуйзу учун кәнтидин, 2008 - йили 11 - 12 ‏ - айларда ғулҗа наһийилик сақчи идариси тәрипидин қолға елинған болуп, һазир әһвали ениқ әмәс икән.

Бу кишиниң бизгә йәткүзүшичә, или тәвәсидин 2007 - йили сиясий җинайәт билән тутулуп кәткән уйғур яшлиридин, абдувәкил, (ғулҗа наһийә оняр йезисидин) ; яқупҗан аблимит, (ғулҗа наһийә исламйүзи кәнтидин) ; әркин (ғулҗа шәһридин ) қатарлиқларму бар икән.

Һөрмәтлик радио аңлиғучи достлар, сизләрниң хитайниң уйғур елидә " дөләтни парчилаш", " 3 хил күчләргә четишлиқ бар " дегәнгә охшаш һәр хил сиясий бәтнамлар билән қолға еливатқан, тутқун қиливатқан уйғурлар һәққидики учурларни, радиомизниң уйғур бөлүмигә, тор адреси һәм телефон линийимиз арқилиқ йәткүзүшүңларни үмид қилимиз.

Тор адреслиримиз : iliderya@yahoo.com ,shohret1965@gmail.com ,jumam@rfa.org

Телефон линийимиз : 001 - 202 - 530 - 4999 ға уруп 1062 гә улисиңиз болиду, яки биваситә һалда, 001 - 202 - 266 - 4009, 001 - 202 - 870 - 6203 номурлириға телефон қилиң.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.