Хитайниң обаманиң сөзини өзгәрткәнлики өзиниң худукини ашкарилиғанлиқи

Хитайниң “йәр шари вақит гезити” президент обамадин униң 11‏-сентәбир вәқәсиниң 10 йиллиқи мунасивити билән язған мақалисини көчүрүп бесишқа иҗазәт алғандин кейинла, уни өзгәртип басти.
Мухбиримиз вәли
2011.09.09
obama-liwiye-nutuq-305.jpg Президент барак обама 2011-йили 29-март ливийә мәсилиси тоғрилиқ соз қилди.
whitehouse.gov

Мәшһур мақалиләрни топлап елан қилидиған “мәҗмуә” журнили бүгүн баян қилишичә, америка президенти барак обаманиң 11‏-сентәбир вәқәсиниң 10 йиллиқи мунасивити билән язған “биз издигән һәмкарлиқ” дегән мақалиси, америкиниң хитайда турушлуқ баш әлчиханисиниң интернет торида 9‏-айниң 9‏-күни елан қилинған иди. Хитайниң “йәр шари вақит гезити” бу мақалини “биз 11-сентәбир вәқәсини бирликтә хатириләймиз” дәп өзгәртип басти.

“мәҗмуә” журнилида баян қилинишичә, президент обама мақалисини, буниңдин 10 йил бурун террорчилар ню-йорк шәһиридә қозғиған һуҗум америкиғила қарши қозғиған һуҗум әмәс, бәлки пүтүн дунядики ортақ инсанпәрвәрликкә вә бүйүк арзу-һәвәсләргә қарши қилинған һуҗум иди дәп башлиған.

Обама мақалисини мундақ дәп давамлаштурған: шу күни бизниң аримиздики 3 миңдәк бигунаһ инсан, дунядики 90 нәччә дөләттин кәлгән ирқи вә диний етиқади охшимайдиған хәлқ бирақла һаятидин айрилди. Биз уларни һәргиз унтумаймиз.

Шу күни пүтүн дунядики һәммә шәһәрдә адәмләр бирликкә келип, бир гәвдигә айланди. Һәммә адәм өзлириниң ибадәтхана, мәсчит, саңрамлириға кирип, һуҗумға учриған кишиләргә матәм тутти. Америкиниң һәр қайси дөләтләрдики әлчиханилири гүл чәмбирәккә пүркәнди. Биз буни һәргиз унтумаймиз.

Шу бир һәптә ичидә, пүтүн дуня бир җамаәткә айлинип, әлқаидичиләрни афғанистандики террорчи тәрбийиләйдиған базисидин қоғлап чиқарди. Талибан һакимийитини ағдурди. Афғанистан хәлқи террорчилардин хали яшаш пурситигә еришти. Әмма шуниңдин кейинки бир нәччә йил ичидә, бизниң әйни вақиттики йәр шари характерлик һәмкарлиқимизда күтүлмигән мурәккәп әһваллар көрүлди. Биз буниму һәргиз унтумаймиз.

-Мән президент болғандин кейин,-дәйду обама мақалисиниң ахирқи абзисида, әйни вақитта пүтүн йәр шари бойичә башланған һәмкарлиқни давамлаштурушни, һәммә дөләт бирликтә тәрәққий қилидиған йеңи дәвргә киришниң тәдбирлирини излидим. Мана бу биз изчил издигән һәмкарлиқ иди. Әмма бу җәрянда биз бир қатар җиддий риқабәтләргә дуч кәлдуқ.

“мәҗмуә” журнилида баян қилинишичә, америка президенти обама 11‏-сентәбир вәқәсиниң 10 йиллиқи мунасивити билән язған бу мақалисидә, гәрчә хитайниң дөләт намини бир қетимму тилға алмиған, һәтта америка билән хитайни бир орунға қоюп “биз” дегән сөзниму һәргиз қолланмиған, пәқәт америка әйни вақитта вә шуниңдин кейин изчил һалда башқа дөләтләр билән болидиған һәмкарлиқ қандақ һәмкарлиқ болуши керәкликини, әмма әфсуслинидиған әһвалларниң йүз бәргәнликини ениқ баян қилған болсиму, лекин хитайниң “хәлқ гезити”ниң шөбиси болған “йәр шари вақит гезити” президент обамадин бу мақалини көчүрүп бесишқа иҗазәт алғандин кейинла, обаманиң мақалисиниң мавзусини “биз 11‏-сентәбирни бирликтә хатириләймиз” дегәнгә өзгәртипла қалмай, бәлки обаманиң үч абзас сөзидики мәзмунларниң һәммисини, америка террорчилиққа қарши турушта хитай билән һәмкарлашқан, 11‏-сентәбир вәқәсини хитай билән бирликтә әсләватқан қилип өзгәртип басқан.

Хитайниң “йәр шари вақит гезити” йеқинда йәнә, америка муавин президенти җо байдинниң хитайда язған 16 абзаслиқ мақалисиниң үч абзисини чиқириветип басқан иди. Хитай чиқиривәткән бу абзаслар дәл америка муавин президенти байдин, хитайниң баш көтүргәнлики америкиниң чөккәнликидин дерәк бәрмәйдиғанлиқини, буниңдин кейин америка билән хитай оттурисида йүз бәргүси өзгиришләр, америкини техиму көп пурсәтләр билән тәминләйдиғанлиқини, әркинлик болмиған дөләттә җәмийәт һәргиз муқим болмайдиғанлиқини, америка һазирқи вақитта өзиниң күч-қудритини техиму өстүрмисә болмайдиған һечқандақ сәвәб йоқлуқини дәлилләп көрсәткән абзаслар иди.

Бүгүн интернеттики муназириләрдә, хитай гезитлири америка президенти барәк обаманиң 11‏-сентәбир вәқәсиниң 10 йиллиқи мунасивити билән язған мақалисини өзгәртип басқанлиқи, дәл хитайниң 11‏-сентәбир вәқәсидин пайдилинип башқа милләтләргә йүргүзгән қирғинчилиқини йошурмақчи болғанлиқи дәп көрситилди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.