Хитайниң йеза ислаһати коммунистларниң мәнпәәтини дунявий иқтисадий кризистин сақлап қелишни мәқсәт қилиду

'Шинхуа агентлиқи'ниң хәвиригә қариғанда, хитай коммунист партийисиниң 17 ‏ - нөвәтлик 3 ‏ - омумйиғини бүгүн бейҗиңда башланди. Йиғинда мәркизи комитет сиясий бюросиниң 'йеза ислаһати вә йезиларни тәрәққи қилдурушқа даир чоң мәсилиләр һәққидики қарари' музакирә қилиниду.
Мухбиримиз вәли
2008.10.09
xitay-yeziliri-305.jpg Хитайниң йезалиридин бир көрүнүш.
AFP Photo

Б б с ниң баян қилишичә, йиллардин буян хитайда йәр мәсилиси, муһит мәсилиси вә қанундики адаләтсизлик сәвәбидин деһқанларниң қаршилиқ һәрикәтлири өзлүксиз партлаватқан әһвал астида ечилған бу йиғинда хитайниң дөләт рәиси ху җинтав сөз қилип 'йезилардики игилик башқуруш түзүмини муқим қилиш вә мукәммәлләштүрүш'ни тәкитлигән, шундақла йәнә деһқанларниң һөддигә алған йәрләрни идарә қилиш һоқуқини капаләтләндүрүш' тоғрисида йеңи вәдиләрни бәргән. Ейтишларға қариғанда, деһқанларниң йәрләрни һөддигә елип идарә қилиш вақти 30 йилдин 70 йилға узартилидикән.

Колликтип игилики түзүми һазирқи хилму - хил маҗраларниң мәнбәси

Хитай иҗтимаий пәнләр академийисиниң тәтқиқатчиси лу шөйиниң қаришичә, һазир йезиларда қоллиниливатқан колликтип игилики түзүми бимәниликтә чекидин ашти. Дәл мушу түзүм һазир шәһәр билән йеза оттурисида вә йезиларниң ички қисмида йүз бериватқан хилму - хил маҗраларниң мәнбәси.

Деһқанларниң һазирқи йәр һоқуқи әслидила худа ата қилған муқәддәс һоқуқ әмәс, бәлки һөкүмәт вақтинчә илтипат қилип турған һоқуқ

Чиңхуа университетиниң иқтисадшунас профессори сәй җимиңниң қаришичә, деһқанларниң һазирқи сиясий, иқтисадий, иҗтимаий һоқуқлири йәнила әслидила худа ата қилған муқәддәс һоқуқ әмәс, бәлки һөкүмәт вақтинчә илтипат қилип турған һоқуқтинла ибарәт. Деһқанларниң қолидики һазирқи йәрләрни башқуруш яки өтүнүп бериш һоқуқи, параванлиқлардин шәһәрликләр билән охшаш бәһриман болуш һоқуқи дәп аталған һоқуқларму шәһәрләштүрүш, санаәтләштүрүш һәрикити җәрянида, йезилардики коллектип игилик түзүми тәрипидин йоқ қилинди.

Хитай коммунист партийисиниң кәнт, йеза, наһийә һөкүмәтлири 'коллектип игилик' дегән нам астида деһқанларниң мәнпәәтлиригә таҗавуз қилип келиватиду

Америкидики хитай мәсилилири тәтқиқат мәркизиниң мәхсус хитайдики деһқанлар мәсилисини тәтқиқ қиливатқан мутәхәссиси чен шавнуңниң қаришичә, йәргә болған хусусий игиликни етирап қилиш йеза ислаһатидики һәл қилғуч мәсилә. Әмма хитай коммунист партийисиниң 'коллектип игилик' дегән нам астида йезиларда һәммә байлиқ мәнбәлирини игиливелип, һоқуқи барғансири чоңийип кетиватқан кәнт, йеза, наһийә һөкүмәтлири һазир, өзлириниң еһтияҗи үчүнла, деһқанларниң мәнпәәтлиригә өзлүксиз таҗавуз қилип келиватиду.

Һазирқи нопус түзүмини өзгәртишму шәһәрләрдә аллиқачан мәнпәәтләргә еришип болған бир топ кишиләрниң мәнпәәтигә тақилидиған мәсилә. Бу, маһийәттә, шәһәрдики әмәлдарлар топи билән йезилардики деһқанларниң түп мәнпәәти оттурисидики тоқунуш мәсилиси. Әгәр хитайда үзүл - кесил сиясий ислаһат елип берилмай, бәлки һөкүмәтниң һазирқи мәқсити бойичила болса, деһқанлар мәсилиси йәнила һәл болмайду.

Хитайда йәр - земин деһқанларниң қолида әмәс, бәлки содигәрләр билән чирикләшкән әмәлдарларниң қолида

Хоңкоңдики еқим мәсилилири обзорчиси лин гуңшинниң қаришичә, инсанийәт йәр - земинни байлиқниң аниси дәп қарайду. Йәр - земин деһқанларниң қолида болғанда андин бу сөз әмәлийәткә айлиниду. Инсанийәтниң байлиқ аниси болған йәр - земин һазир хитайда йәрни терийдиған деһқанларниң қолида әмәс, бәлки йәр - земин содигәрлири билән чирикләшкән әмәлдарларниң қолида. Бундақ адаләтсизликни пәқәт коммунист партийә түзүвалған асасий қанунни өзгәртиш арқилиқла һәл қилиш мумкин.

Пүтүн дуня иқтисадий һазир 30 йилдин буянқи әң төвән сәвийигә чүшүп қалди

Хәлқара пул - муамилә фонд тәшкилатниң түнүгүн елан қилған доклатқа қариғанда, һазир пүтүн дуня миқясида иқтисадий кризис йүз бәрди. Һазир пүтүн дуняниң иқтисадий 30 йилдин буянқи әң төвән сәвийигә чүшүп қалди. Дуня банкисиниң пәрәз қилишичә, һазирқи дуня характерлик иқтисадий чүшкүнлүк 2009 ‏ - йилиниң кейинки йеримиғичә давам қилиши мумкин.

Хитай һөкүмити һазирқи дунявий иқтисадий кризиста йеза ислаһати арқилиқ өзиниң киримини сақлап қалмақчи

'Бирләшмә агентлиқи'ниң бейҗиңдин баян қилишичә, хитайда һакимийәт бешидики коммунист партийә бүгүн йеза ислаһати һәққидә 4 күнлүк йиғин башлиди. Хитай һөкүмити йеза ислаһати елип бериш арқилиқ өзиниң һәдәп өсүватқан киримини һазирқи дуня характерлик иқтисадий кризистин сақлап қелишни мәқсәт қилиду.




Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.