Choshqa zukami yuqum ehwali aldimizdiki aylarda yenimu jiddiy bolushi mumkin

Béyjingda échilghan xelq'araliq choshqa zukami muhakime yighinida ashkarilinishigha qarighanda, choshqa zukamdarlirining sani xelq'ara miqyasida shiddet bilen zoraymaqta, hazirghiche choshqa zukami atalghan bu xil H1N1 tipliq yuqumluq zukam wirosi bilen yuqumlinip ölgenler sani 1800 ge yetken.
Muxbirimiz gülchéhre
2009.08.21
Choshqa-zukami-305 Süret, 26 - aprél, méksikida sayahette boluwatqan ikki yaponluq sayahetchi, maska taqighan halda méksika shehirining melum kochisida olturghan körünüsh.
AFP Photo

Xitayning özidila bu xil zukam wirosi yuqturuwalghanliqigha da'ir 3000 di'agnoz qoyulghan. Insanlargha tehdit shekillendürüwatqan choshqa zukami yuqum ehwali heqqide muxbirimiz gülchéhre yenimu tepsiliy melumat béridu.

Dunya sehiye teshkilatining xelq'araliq H1N1 tipliq yuqumluq zukam wirosi we uninggha qarshi teyyarliqlar muhakime yighini, xitay paytexti béyjingda échilmaqta. Amérika awazi radi'osining 21 - awghusttiki xewiride, mezkur yighinda otturigha qoyulghan doklatlar heqqide bergen melumatida körsitilishiche, nöwette choshqa zukami atalghan H1N1 tipliq yuqumluq zukam wirusning insanlar arisida tarqilish weziyiti yenila jiddiy bolmaqta.

Dunya sehiye teshkilatining bir neper emeldari muhakime yighinida bergen doklatida, "insanlar aldimizdiki aylarda H1N1 tipliq yuqumluq zukam wirusning yene bir yuqiri basquchluq tarqilish mezgilini kütüwalidu, shu wejidin dunya miqyasida döletler öz tewelikide choshqa zukamining tarqilishni tizginlesh, aldini élish teyyarliqini téximu jiddiy élip bérishi kérek " dep agahlandurush bergen.

Mutexessislerning körsitishige qarighanda, kélerki bir qanche ayda shimaliy yérim shar qish peslige kiridu, qish pesli bolsa yuqumluq zukam wirosining eng tarqilishchan pesli hésablinidu, buninggha egiship choshqa zukamining tarqilishida yene yuqiri yuqum dolquni kötürülüshi muqerrer.

Nöwette her qaysi dölet hem rayonlar choshqa zukamining aldini élishta qandaq oxshash bolmighan tedbirlerni qollinip kéliwatqanliqidin qet'iy nezer, jiddiy qutquzush, aldini élish, dora -okul,waksinisi, sehiye esliheliri teyyarliqini aldin toluqlash, jiddiy tarqilish wezitini bir terep qilalaydighan teyyarliq bolushi kérek iken.

Amérika awazi radi'osining xewiride dunya sehiye teshkilati gherbiy tinch okyan rayoni bölümi bashliqi shén yishuning sözini neqil élishiche " dunya miqyasida choshqa zukami tarqilip hazirghiche bolghan tetqiqat hem tekshürüshlerge asaslan'ghanda, choshqa zukamining tarqilishi aldimizdiki bir qanche ay ichide yenimu keng da'iride hem jiddiy bolidu, bu xil H1N1 tipliq yuqumluq zukam wirusi bilen yuqumlinip ölgüchiler sani örleydu, her qaysi dölet hem rayonlarda insanlargha qarita yuqumlinishning aldini élish terbiyisini kücheytish, tibbiy jehettiki teyyarliqni puxta ishlesh, késili éghir yuqumdarlarni qutquzush hem qoghdashni jiddiy élip bérish, ademlerning bihude köp ölüshining aldini élishqa teyyarliq körüsh kérek."

Dunya sehiye teshkilatining choshqa zukam yuqum ehwali statstikiliq doklatigha qarighanda, bu yil aprildin bashlap choshqa zukam tarqilip ötken heptining axirigha qeder bolghan ariliqta,dunya miqyasida choshqa zukam bilen ölgen insanlar 1800ge yetken.

Xitaymu dunyada choshqa zukam yuqumdarliri eng köp körülgen döletlerning biri, hazirgha qeder xitayda choshqa zukam yuqumdari dep di'agnoz qoyulghanlar 3000ge yetken.

Dunya sehiye teshkilatining xitayda turushluq bayanatchisi xitaydiki choshqa zukam yuqum ehwali heqqide amérika awazi radi'osi muxbirining ziyaritini qobul qilip: "xitaydiki choshqa zukam yuqumdarlirining san jehettiki örlesh ehwali turaqliq kétip baridu, buningdin xitayda choshqa zu'ukumining tarqilishni kontrol qilish tedbirlirining muwapiq élip bériwatqanliqini köriüwélishqa bolidu," dégen.

Dunyadiki insanlar nopusining töttin biri yashawatqan ghayet zor nopusluq dölet xitaygha nisbeten bu qétim choshqa zukam tarqilishi téz tesir körsetti, xelq'arada gerche xitay hökümiti choshqa zukumining aldini élishta, ilgiriki yuqumluq késellikler tarqilish weziyitige tutqan pozitsiyisidin jiddiyrek tedbir alghan bolsimu, emma xitayning qollan'ghan yuqumdarlarni kemsitish xaraktérlik, insanperwerliktin halqighan qattiq tedbirlik karantin qilish heriketliri dunyaning tenqidige uchridi hemde xitayning yuqumdar insanlarni qutquzush hem ulargha yardem qilishni birinchi orun'gha qoyushni teshebbus qildi.

 Dunya sehiye teshkilati yéqinda élan qilghan doklatida, aldimizdiki ikki yil ichide dunya miqyasida ikki milyard ademning yeni dunya nopusining üchtin birining choshqa zukamdin yuqumlinish éhtimalliqi barliqidin agahlandurghan idi. Doklatta körsitilishiche, choshqa zukam 170 dölette taralghan yuqumdarlar 182 ming 166 neperge yetken.

Her éhtimalgha qarshi, nöwette choshqa zukamigha qarshi waksina ishlepchiqirilishqa bashlidi, waksinining musbet ünüm hasil qilishi bilen choshqa zukamigha qarshi insanlarda ümid peyda boldi hem ilgiriki choshqa zukam peyda qilghan wehime ajizlidi. Amérikining choshqa zukamigha qarshi élip barghan kilinikiliq tejiribisi ghelibilik boldi. Nöwette 6 ayliqtin yuqiri 17 yashtin töwen balilargha ikki qétimdin we yene hamildarlargha awal waksina yetküzüsh élip bérilish aldida turidu.

Yawrupa ittipaqi kéler ayda keng kölemlik waksina emlesh élip baridighanliqini élan qildi. Emma sehiye teshkilatining körsitishiche, choshqa zukamigha qarshi waksina teyyarlashqa uzun waqit ketkenliki hemde bu jeryanda tarqilish sür'iti jiddiy bolup kelgenliki üchün qisqa waqitta barliq jaylargha waksina yetküzüsh riqabetke uchrimaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.