Хитай, йәрлик даириләрниң җәмийәт муқимлиқиға капаләтлик қилишини тәләп қилди

Хитайдики ишсизлиқ мәсилисиниң күндин - күнгә күчийип кетиши түпәйли келип чиқидиған наразилиқларниң алдини елиш үчүн, хитай мәркизи һөкүмити, һәр қайси йәрлик һөкүмәтләрниң җәмийәт муқимлиқиға капаләтлик қилишини алаһидә агаһландурди.
Мухбиримиз әқидә
2008.11.24
Gansu-saqchi-305.jpg Сүрәттә, гәнсу лоңнәндики наразилиқ намайишида, хитай сақчилири бир намайишчини тәпмәктә.
RFA Оқурмәнлири тәминлигән

Бу арида хитайниң пайтәхтидики бейҗиң даирилири йеңи бир истратегийә түзүп, ишсизларни қайта ишқа орунлаштуруш үчүн мәхсус хираҗәт аҗритишни пиланлиған. Төвәндә мухбиримиз әқидә силәргә бу һәқтә елан қилинған мақалиләрниң қисқичә мәзмунини аңлитиду.

Чәтәл ахбарат вастилириниң " хитай һөкүмити йәрлик даириләрниң җәмийәт муқимлиқиға капаләтлик қилишини тәләп қилди", " бейҗиң иқтисад аҗритип карханиларни ишсизларни ишқа орунлаштурушқа риғбәтләндүрмәктә " дегән темиларда елан қилған мақалилиридә, хитайниң алий дәриҗилик һөкүмәт хадимлириниң, һәр қайси йәрлик һөкүмәтләрни агаһландуруп, уларниң җәмийәт муқимлиқиға капаләтлик қилиш үчүн чарә ‏ - тәдбир қоллиниши керәкликини оттуриға қойғанлиқини билдүргән. Мақалидә буниңға дәрһал аваз қошқан бейҗиң шәһәрлик һөкүмитиниң йеңи бир истратегийә түзүп чиқип, ишсизларни қайта карханиларға орунлаштурушни қарар қилғанлиқи елан қилинған.

Хитайниң екиспорт саһәсиниң еғир кризисқа учриши билән тәң, нөвәттә ишсизларниң сани күндин ‏ - күнгә көпийип җәмийәт муқимлиқи тәһдит астида қеливатқанлиқини тәкитләватқан көзәткүчиләр, "хитайда ишсизлар саниниң шиддәт билән көпийиши, һөкүмәт әң әндишә қиливатқан бир мәсилә" дейишмәктә.

Бейҗиң шәһәрлик әмгәк вә иҗтимаий капаләт идарисиниң билдүрүшичә, буниңдин кейинки 3 йилдин 5 йилғичә болған арилиқта, һөкүмәт ишсизларни қайта ишқа қобул қилған идарини, қобул қилинған киши беши һесабиға һәр йили 10 миң йүән хәлқ пули билән тәминләйдикән.

Хитай җамаәт хәвпсизлик министирлиқиниң министири чаң меңҗуаң йәкшәнбә күни":йәрлик һөкүмәт хизмәт истилини өзгәртип, җәмийәт муқимлиқиға пайдилиқ муһит бәрпа қилиши керәк " дегән, у йәнә, һазирқи шараитта, мәвҗүт болуватқан җәмийәт мәсилилири муқимлиққа тәсир көрситидиған амиллар һесаблинидиғанлиқини, муқимлиқни сақлашта йәрлик һөкүмәт чоқум сәгәк болуши, болупму җәмийәт муқимлиқиниң һазирқи әң муһим вә әң җиддий мәсилә икәнликини тонуп йетип, асаслиқ күчни чарә ‏ - тәдбир ишлитишкә мәркәзләштүрүши керәкликини тәкитлигән.

Гәрчә хитай ахбарат вастилири, хитайда йүз бериватқан ишсизлиқни, дуня миқясида йүз бериватқан иқтисади кризисқа бағлап, хитай екиспорт саһәсиниң хитай ташқи содисиға еғир зиян елип кәлгәнликини, буниң билән нурғун завут - карханиларниң тақилишқа мәҗбур болуватқанлиқини вә буниң әслидә һөкүмәт баш қатуруватқан " ишсизлиқ "мәсилисини йәниму бир балдақ юқири көтүрүвәткәнликини оттуриға қоюп кәлгән болсиму, әмма чәтәлләрдики иқтисадшунаслар хитайдики ишсизлиқниң түп сәвәбиниң хитайда ишләпчиқирилған сахта вә сүпәтсиз мәһсулатлар түпәйли мәйданға кәлгәнликини илгири сүрмәктә.

Хитай һөкүмәт даирилири, муқимлиқ билән ишқа орунлаштуруш мәсилисини һалқилиқ мәсилә қатариға киргүзүп, һәр қайси йәрлик һөкүмәтләрни, бейҗиң шәһәрлик һөкүмәткә охшаш чарә - тәдбир йолға қоюшқа чақирған. Хәвәрләрдин мәлум болушичә, ялғуз бейҗиңдила әмәс, хитайниң бир қанчә йәрлик һөкүмәтлири ишсизларни қайта ишқа орунлаштуруш ишлирини йолға қоюшқа башлиған.

Хитай дөләтлик тәрәққият вә ислаһат комитетиниң йеқинда елан қилған ситатистикилиқ мәлуматлириға қариғанда, бу йилниң алдинқи йерим пәслидә хитайда 7 миңғичә болған оттура вә кичик типтики карханилар һалак болған.

Ишсизлиқтин келип чиқидиған муқимсизлиқтин әндишә қилған шәндуң билән хубей өлкилик һөкүмәт, карханиларниң хизмәтчиләрни қисқартишини қаттиқ контрол қилған болуп, чәтәл мәтбуатлириниң билдүрүшичә, ху бей өлкиси 40 тин артуқ ишчини хизмәттин бошутуштин илгири юқириға доклат сунуш, шәндуң чиңдав даирилири болса һөкүмәтниң тәстиқисиз 20 дин артуқ ишчини вә яки карханиниң йүздә 10 ишчисини қисқартишқа йол қоюлмайдиғанлиқини қарар қилған.

Лекин, хитай ахбарат вастилири ишсизлиқ һәммидин еғир болған уйғур елиниң, хитай өлкилиригә охшаш һөкүмәтниң ярдәм вә риғбәт бериши астида чарә - тәдбирләрни ишқа селип, ишсизлиқ мәсилисини һәл қилиши һәққидә һечқандақ бир учур бәрмигән.


Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.