Xitay qanun tereqqiyatining kélechektiki yölünüshi toghrisida ispat bérish yighini ötküzüldi

Amérika dölet mejlisi we hökümitining birliship bashqurushidiki xitay ishlar komitéti charshenbe küni dölet mejliside ispat bérish yighini chaqirip, munasiwetlik tereplerning pikirini aldi. Bu qétimqi yighinning témisi xitay qanun tereqqiyatining kélechektiki yölünüshige béghishlan'ghan idi.
Muxbirimiz erkin xewiri
2008-06-19
Share

 Ispat bérish yighinida chet'eldiki xitay diniy zatlar, xitay ishchilar herikiti pa'aliyetchiliri, intérnét programma yétekchiliri we kishilik hoquq tetqiqatchiliri guwahliqtin ötti.

Xitayning iqtisadi we siyasi tesirining kéngiyishige egiship, uning kélechektiki qanun tereqqiyat yölünüshi qaysi terepke mangidu ? dégen mesile xitay puqralirini, démokratchilirini, kishilik hoquq pa'aliyetchilirini qiziqturidighan mesile bolupla qalmay, bu yene amérika dölet mejlisi we hökümiti diqqet qilidighan mesililerning biridur. Amérika 2000 ‏ - yili dölet mejlisi we hökümitining birliship bashqurushidiki xitay ishlar komitéti qurup, xitay kishilik hoquq weziyiti we qanunning roli üstide közitish élip barmaqta idi. Mezkur komitétning charshenbe küni chaqirghan ispat bérish yighini mana mushu témigha yeni xitay qanun tereqqiyatining kélechek yüzlinishige béghishlandi.

" Diniy erkinlikni basturush Uyghur ili we béyjingda alahide éghir "

Yighinda amérikining téksas shtatidiki diniy teshkilat "junggo yardem jem'iyiti" ning mes'uli bishop fu shyuchyu, xitay yer asti xristi'an protéstant muritlirining diniy erkinlik ehwali toghrisida doklat bérip, olimpik yighini bilen teng yer asti protéstant muritlirining diniy erkinlik ehwali éghirlashqanliqini, basturush herikitining Uyghur ili we béyjingda alahide éghir hésablinidighanliqini bildürdi. Xitayda qanunning toghra ishlitilmeydighanliqini tekitligen bishop fu, bir qisim délolarda qanunning toghra ishlitilmeydighanliqi ashkarilan'ghanliqini, buning xitayda qanunning rolini xunukleshtürüwatqanliqini, yéqinda Uyghur élide yüz bergen bir weqe buning tipik misali bolalaydighanliqini eskertti. U mundaq deydu," junggo yardem jem'iyiti 2008 ‏ - yili aprilda xitay da'irilirining shinjangda a'ile xristi'an ezalirigha qarshi ' qanunsiz xristi'an pa'aliyitige qarshi turush' namidiki istratégiyilik heriket bashlighanliqini doklat qildi. Heriketning nishani xenzu we Uyghur xirist'anlirigha qaritildi. Uyghur xristi'anlar bolsa diniy we milliy alahidiliki tüpeyli her ikki tereptin alahide éghir jazagha tartilmaqta. Xitayning bashqa jaylirida diniy erkinlik qismen qoghdilidighan bolsimu, lékin shinjangda jiddiy chekliniwatidu. Uzun mezgildin béri shinjangda xristi'anlarni üzlüksiz qolgha élish, ulargha eski mu'amilide bolush dawamlashmaqta. Kishini eng bi'aram qilidighini dindarlarni dölet bixeterliki we bölgünchilik bilen jazalashtur."

2008 ‏ - Yili may éyida yüz bergen bir weqe buning tipik misali. 2008 ‏ - Yili Uyghur élide yüz bergen bu weqe qaysi weqe idi? bishop bo shyuchyu qeshqerlik Uyghur xristi'an muriti alimjan himitning mesilisini misalgha aldi. Uyghur élide 2007‏ - yilning axirlirigha qeder 70 neper chet'ellik tijaretchining qoghlap chiqarghanliqini tekitligen bishop fu, " bu shirketlerning biri en'giliyining Jirehouse shirkiti idi. Bu shirketning Uyghur xristi'an programma mudiri alimjan himit, qanunsiz diniy pa'aliyet bilen shughullinish jinayiti bilen eyiblinip, 27‏ - may küni dölet bixeterlikige tehdit sélish jinayitide sotlandi," deydu.

" Xitayda mesile qanunni özgertish bilen pütmeydu "

Xitay ishlar komitétidiki yighinda ispat bergen zatlarning yene biri, xitay ishchilar herikiti pa'aliyetchisi, "junggo emgek bült" ning ijra'iye diréktori xen dungfang bolup, u xitay qanun organlirining emgek hoquqini qoghdash mes'uliyiti we ishchilar uyushmilirining rolini tekitlidi. Xen dungfang, xitayda mesile qanunni özgertish bilen pütmeydighanliqi, eng muhimi qanun sistémisining tereqqi qilghan bolushi, qanun choqum ijra qilinishi kérekliki, ishchilar öz hoquqini qollinip, qanun chiqirish jeryanigha qatnishishi lazim, dep qaraydighanliqini bildürdi. "Junggoda ishchilarning mesilisi qanunning yoqluqi mesilisi emes, qanunning ijrasiz qélish mesilisidur " dep tekitligen xen dungfang," junggoda ediliyining nahayiti az terepsizliki yaki terepsiz emesliki da'im qeyt qilinip keldi. Bu qarash bezi sezgür siyasi dilolarda yenila küchke ige....... Lékin köp qisim dilolarda emgek hoquqigha tajawuz qilish ehwali nahayiti qipyalingach hem wehshi bolup, sotchilar erizdarning menpe'etige köre höküm chiqarmasliqqa amalsiz " dep körsetti.

Xen dungfang yene, ammiwi teshkilatlarning qanun jem'iyiti berpa qilishtiki roli üstide toxtaldi. U," ammiwi teshkilatlar, xelq hoquqini qoghdighuchi guruhlar junggo qanun sistémisining tereqqiyatidiki hel qilghuch rolini dawamlashturushi kérek. Béyjingdiki yirénping teshkilati buning tipik misali. Bu organ junggoda eydiz wirusi we jiger yallughi bilen yuqumlan'ghuchilarning kemsitilish weqelirige arilashti. Bimarlarning öz hoquqini qandaq qoghdishi kérekliki toghrisida qollanmilarni bésip tarqatti, " dep tekitligen.

" Bir partiye hakim mutleqliqi xitayda qanun bilen idare qilishqa tosalghu boluwatidu "

Amérika kolumbiye uniwérsitétidiki ziyaretchi mutexessis wang tyenching, yighinda doklat bergen xitay qanun we kishilik hoquq tetqiqatchilirining biridur. U, kéyinki 30 yildin béri xitay qanunlirida köp islahat élip bérilghanliqi, zasidatillarning xitay qanun tereqqiyatidiki roli körünerlik öskenliki, lékin ularning rolini kötürüwétishke bolmaydighanliqini eskertti.

Wang tyenching mundaq deydu," siyasi sistémida bir partiye hakim mutleqliqi özgermigiche zasidatillarning xitay qanun islahatidiki rolini köptürüwetmeslik kérek. Zasidatillar bezi kichik özgirishlerni élip kélishi, junggo qanunlirigha bezi tüzütishlerni kirgüzüshi mumkin. Lékin ular buni erkin qanun sistémisigha aylanduralmaydu". Wang tyenching, bir partiye hakim mutleqliqi xitayda qanun bilen idare qilish, kishilik hoquqning hörmet qilinishigha tosalghu boluwatqanliqini bildürdi. U, sözining axirida xitay ishlar komitétigha bezi tekliplerni berdi.

Bu tekliplerde xitay da'irilirini b d t ning puqralarhoquqi we siyasi heqler ehdinamisini testiqlashqa qistash. Shexsi délolar bilen cheklinip qalmay, xitayning yighilish we namayish qanuni, diniy ishlar qa'idisi, jinayi ishlar jaza qanuni bilen dölet hakimiyitini aghdurush qilmishlirini jazalash mesilisi, emgek bilen özgertish sistémisi shundaqla xitay hökümitini asasiy qanun buzghunchiliqini tekshürüsh tüzümi tikleshke chaqirish qatarliqlar bar.

Amérika dölet mejlisi we hökümitining birliship bashqurushidiki xitay ishlar komitétining charshenbe künki yighinini komitét re'isi, awam palata ezasi sandér lewin bilen komitétning yene bir re'isi, kéngesh palata ezasi bayron dorganlar bashqurdi.
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet