Хитайда тәбиий байлиқлар тиз сүрәттә хоримақта

Баш штаби шветсарийиниң гланд шәһиригә җайлашқан тәбиәтни қоғдаш хәлқара фонди җәмийити (WWF International) һәмдә хитайдики хәлқаралиқ муһит вә тәрәққият һәмкарлиқ кеңиши(CCICED) бирликтә хитайдики екологийилик тәңпуңлуқ мәсилиси һәққидә доклат елан қилди.
Мухбиримиз җүмә хәвири
2008-06-10
Share
uyghur-eli-komur-bayliq-305 Сүрәттә, уйғур елидин ичкири өлкиләргә пойиз вагунлири билән тошулуп кетиливатқан кумур байлиқи.
AFP Photo

 Доклатта, хитайда терилғу йәр, су вә яғач қатарлиқ тәбиий байлиқларниң хораш нисбитиниң дәриҗидин ташқири юқири икәнлики оттуриға қоюлған болуп, ройтерста мәзкур доклаттин нәқил елип көрситилишичә, хитайда юқирида тилға елинған байлиқларниң истемал қилиниш нисбити бу байлиқларниң тәбиий һалда әслигә келиш дәриҗисидин икки һәссә тиз болуп кәткән.

Хитай һазир садир қилған хаталиқларни түзитиштә пәқәт кәлгүсидики 20 йили интайин әҗәллик

Хәвәрдә нәқил елип көрситишичә, доклатта хитайда тәбиий байлиқларниң истемал қилиниш дәриҗиси бу байлиқ мәнбәлириниң тәбиий қанунийәт бойичә йеңилиниш дәриҗисидин ешип кәткәнлики сәвәбидин, һазир бихлиниш һалитидә турған хитай иқтисади һәмдә тиздин өсүватқан нопусини тайинидиған муқим һаятлиқ мәнбәси билән тәмин етишни капаләткә игә қилиш үчүн, хитай һазир садир қилған хаталиқларни түзитиштә пәқәт кәлгүсидики 20 йили интайин әҗәллик дәп оттуриға қоюлған.

1961 ‏ - Йилидин буян хитайда су вә йәр ишлитиш нисбити икки һәссә ашқан

Мәлум болушичә, хитайда һазир мәвҗут нопусиниң су вә йәр ишлитиш нисбити буйичә һесаблиғанда,хитайда һәр бир адәм 1.6 Гектар земиндики байлиқтин пайдилинип һаят кәчүридиған болуп, гәрчә бу 2.2 Гектарлиқ хәлқаралиқ оттуричә өлчәмдин һазирчә төвән болсиму, әмма бу нисбәт 1961 - йилидикидин икки һәссә ашқан.

Ройтерста бу һәқтә мисал қилинған анализдин мәлум болушичә, әгәр хитай иқтисади тәрәққияти вә һаят кәчүрүштә сәрп қилинидиған тәбиий байлиқларни ишлитиш дәриҗисини мушу хил тезлик вә нисбәтни сақлап қелиш үчүн икки хил таллашқа йәни, бир болса, адәм яшашқа мас йәр вә су көлимини бир һәссә ашуруш, бир болса хитайда мәвҗут болған байлиқтин пайдилиниш нисбитини бир һәссә кемәйтип 0.8 Гектарлиқ чәккә чүшүрүшкә дуч келидикән.

"Инсанлар һаят сақлап қелиш үчүн йәр шариға охшаш йәнә бир планетқа еһтияҗлиқ болиду"

Тәбиәтни қоғдаш хәлқара фонди җәмийити 10 - июн елан қилмақчи болған "хитай: адәм яшашқа бап келидиған земин вә инсанлар параванлиқи" намлиқ доклатниң асасий мәзмунлири ройтерс агентлиқида хәвәр қилинған болуп, бу һәқтики хәвәрдә билдүрүлишичә, доклатта, әгәр дуня байлиқ мәнбәлиридин пайдилиниш һәмдә қалдуқ әхләтләрни ташлаш нисбитини һазирқи қәдәмдә давамлаштуридиған болса, 2050 йилиға барғанда инсанлар һаят сақлап қелиш үчүн йәршариға охшаш йәнә бир планетқа еһтияҗлиқ болиду дәп көрситилгән.

Австралийидә чиқидиған ера йәни (TheAge) торида мәзкур доклат тонуштурулуп елан қилинған мақалидә көрситишичә, хитай һазир дунядики барлиқ екологийилик байлиқ иқтидариниң 15 пирсәнтини истемал қилидиған болуп, хитайдики санаәтлишиш йәнә дуняда нефит билән тәминләш еһтияҗиниму ашурувәткән.

Доклатниң ахирида, хитайдики тәбиий байлиқларни хоритиш мәсилисигә тақабил турушта бир нәччә хил истратегийилик тәклип берилгән болуп, буниңда пакиз енергийә технологийисигә мәбләғ селиш, ихчам шәһәр тәрәққиятиға йүзлиниш, шәхсләрму өз алдиға мәсулийәт туйғуси йетилдүрүш, йошурун исрап қилиштин сақлиниш, йәр башқурушни күчәйтиш, үнүмдарлиқни илгири сүрүш вә карбон газини қоюп беришни кемәйтиш қатарлиқлар асаси орунда туриду.


Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт