Хитайниң уйғур елида 'кадирларни ашкара таллап өстүрүш' қарари һәққидә инкаслар

Йеқинда уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт даирилири, "назир дәриҗилик кадирларни ашкара таллап өстүрүш" уқтурушини елан қилғандин кейин, бу хәвәр һәққидә хитай һөкүмәт мәтбуатлири һәм чәтәлләрдики әркин муназирә мәйданлирида охшимиған инкаслар барлиққа кәлди.
Мухбиримиз миһрибан
2010-10-12
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәт, д у қ ниң ички ишлар мудири, америка уйғур җәмийитиниң муавин рәиси илшат әпәндиниң бошүн тор бетидә 15 - авғуст күни мухбир җаң чиңйаңниң "5 - ийул вәқәсиниң сәвәби һәққидә дунйа уйғур қурултийиниң ички ишлар мудири илшат әпәнди билән сөһбәт" намлиқ зийарәт хатирисидә берилгән сүрити.
Сүрәт, д у қ ниң ички ишлар мудири, америка уйғур җәмийитиниң муавин рәиси илшат әпәндиниң бошүн тор бетидә 15 - авғуст күни мухбир җаң чиңйаңниң "5 - ийул вәқәсиниң сәвәби һәққидә дунйа уйғур қурултийиниң ички ишлар мудири илшат әпәнди билән сөһбәт" намлиқ зийарәт хатирисидә берилгән сүрити.
news.boxun.com Дин елинди.

Чәтәлләрдики уйғур зиялийлиридин елшат әпәнди мухбиримиз меһрибанниң зияритимизни қобул қилип, бу һәқтики қаришини оттуриға қойди.
 
"Тәңритағ "ториниң 11 - өктәбирдики санида, уйғур аптоном районлуқ партком тәшкилат бөлүми мәсулиниң 8 - өктәбир , "шинҗаң гезити" мухбири ли шиңниң зияритини қобул қилип, уйғур аптоном районлуқ һөкүмәтниң аптоном район даирисидә, бу йил назир дәриҗилик кадирларни ашкара таллап өстүрүшни қарар қилғанлиқини, һәм бу қарарни елишниң сәвәби, мәқсити, принсипи қатарлиқларға җаваб бәргәнлики һәққидики хәвәр берилди.

Хәвәрдин мәлум болушичә, уйғур аптоном районлуқ партком тәшкилат бөлүми мәсули мухбирға бәргән җавабида, бу қетимқи назарәт дәриҗилик кадирларни ашкара таллап өстүрүш қарариниң сәвәби һәққидә тохтилип, буниң "уйғур аптоном районида һалқима тәрәққият һәм районниң узун муддәтлик әминликигә капаләтлик қилиш үчүн елинған қарар" икәнликини билдүргән.

Йеқинқи бирқанчә йилдин буян, "уйғурбиз", "шәбнәм" қатарлиқ тор бәтлиридә уйғур аптоном райони һөкүмәт тармақлирида ишләйдиған һөкүмәт хизмәтчилири арисида уйғур қатарлиқ йәрлик милләтләр нисбитиниң барғанчә азийип кетиватқанлиқи һәққидики мақалиләр көпләп бесилип, хитай һөкүмитиниң районда йүргүзүватқан миллий сияситидики баравәрсизликләр тәнқидләнгән иди.

"Уйғурбиз" тор бекитиниң саһиби, бейҗиң мәркизи милләтләр университетиниң дотсенти илһам тохти, "шинҗаң иқтисад гезити" ниң мухбири ғәйрәт нияз қатарлиқ уйғур зиялийлири "уйғурбиз" қатарлиқ тор бекәтлиридә елан қилған мақалилири һәм чәтәл мәтбуатлириниң зияритини қобул қилғинида, нөвәттики уйғур вәзийити һәм хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан миллий сиясити һәққидә көзқаришини оттуриға қоюп, уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт тармақлирида уйғур кадирларниң зиядә азлиқи һәм уларға әзәлдин хитай кадирлири билән баравәр муамилә қилинмай кәлгәнлики, һәтта хитай һөкүмитиниң уйғур кадирлириға ишәнмәйдиғанлиқи қатарлиқ мәсилиләр һәққидә тохтилип, бу мәсилини хитай һөкүмитиниң уйғур қатарлиқ хитай болмиған милләтләргә қаратқан миллий сияситидики баравәрсизлик амиллириниң ипадиси дәп тәнқид қилған иди.

Бултур " 5 -июл үрүмчи вәқәси" дин кейин, уйғур аптоном район даирилири "уйғурбиз", "шәбнәм", "диярим" қатарлиқ йүзлигән тор бекәтлирини тор бәтлиридә елан қилинған мақалиләр сәвәбидин әйибләп, " бу тор бекәтлири вәқәдә қутратқулуқ ролини ойниди" дегән баһанә билән тақиған иди. Һөкүмәт хизмити һәққидә пикир бәргән ғәйрәт нияз қатарлиқ уйғур зиялийлири һәм тор бекәт башқурғучилириға қамақ җазаси һөкүм қилған, бейҗиңдики илһам тохти әпәндини болса назарәт астиға елип, униң һәрқандақ сәвәбләр билән чәтәлләргә чиқишини һәтта өз юрти атушқа беришиниму чәклигән иди.

Бу йил 5 - айда бейҗиңда ечилған" шинҗаң хизмәт йиғини"да "уйғур аптоном райониниң иқтисадини йүксәлдүрүп, районда узун муддәтлик әминликкә капаләтлик қилиш" шоари оттуриға қоюлған булисиму, әмма бу йиғинда райондики уйғурларниң етиқади, өрүп -адити, хитай тилини омумлаштуруш сәвәбидин уйғур ана тилиниң һөкүмәт органлирида сиқип чиқирилип, хитай тили тәлипи сәвәблик һөкүмәт органлирида уйғур кадирлириниң аз бөлиши қатарлиқ мәсилиләр һәққидә һечқандақ қарар елинмиған иди.

"Уйғур биз" ториниң чәтәлдә қурулған хәлқара тор бекитиниң 4 - өктәбирдики санида, бу йил уйғур аптоном районлуқ парткомда ишләйдиған уйғур кадирларниң нисбити 7%кә, аптоном районлуқ хәлқ һөкүмитидә ишләйдиған уйғур кадирларниң нисбити 9% кә чүшүп қалғанлиқи һәққидики хәвәр берилди. Хәвәрдә бу учурни йәткүзгүчи кишиниң өз бихәтәрликидин әнсиригини үчүн һазирчә ениқ болған санлиқ мәлуматларни җәмийәткә ашкарилимиғанлиқи йезилған.

Хәвәрдә 20 йилдин буян һөкүмәт орнида ишләйдиған хитай кадирлириниң нисбити барғанчә ешип, бу районниң әсли игилири болған уйғурларниң һөкүмәт хизмитидики нисбитиниң барғанчә азайғанлиқи оттуриға қоюлған. Хәвәр астиға йезилған инкасларда болса, бу әһвалниң аптономийә һоқуқиға игә дәп җакарлиған бир районда йәрлик милләт болған уйғурларниң әзәлдин миллий баравәрлик һоқуқиға игә әмәсликиниң җанлиқ испати икәнлики оттуриға қоюлуп, хитай һөкүмитини "районда миллий ассимилятсийә сиясити йүргүзүватиду", "бу очуқ - ашкара һалдики мустәмликә сияситиниң ипадиси" дәп тәнқидләнгән иди.

Америкидики уйғур зиялийси елшат әпәнди, уйғур аптоном район даирилириниң" назарәт дәриҗилик кадирларни ашкара таллап өстүрүш қарари" ни елан қилишидики мәқсити һәққидә тохтилип, буниң хитай һөкүмитиниң вәтән ичидики уйғурларниң наразилиқини бесиш һәм хәлқарадики әйибләшләрдин өзини ақлаш үчүн елип бериватқан тақабил туруш васитиси икәнликини илгири сүрди.

Уйғур аптоном районлуқ партком тәшкилат бөлүми мәсули мухбирға бәргән җавабида, бу қетимқи назарәт дәриҗилик кадирларни ашкара таллап өстүрүштә нишан қилинған кадирлар һәққидә тохтилип, "бу қетим кадирларни ашкара таллап өстүрүш асаслиқи кадир таллашта нәзәр даирини кеңәйтиш, яваш, қолидин иш келидиған, изчил биринчи сәптә баш чөкүрүп җапалиқ ишләватқан, сиясий җәһәттә ишәнчлик, хизмәттә көзгә көрүнгән, истили дурус, хәлқ ишинидиған, тәрәққият йошурун күчи зор кадирлар таллап өстүрүлиду. Ишни яхши қилидиған, иш теримайдиған кадирлар ишлитилиду. Шуниңдәк узақ мәзгил асасий қатламда йилтиз тартип, баш чөкүрүп җапалиқ ишлигән, мурәккәп вәзийәтни тизгинлийәләйдиған, боран - чапқунниң синақлириға бәрдашлиқ берәләйдиған кадирлар асас қилиниду. Улар аптоном районниң ислаһати, тәрәққияти, муқимлиқи, шундақла һалқима тәрәққият вә узақ әминликни ишқа ашуруш үчүн мулазимәт қилдурулиду," дәп җаваб бәргән.

Елшат әпәнди бу һәқтә тохтилип, бу қетимқи кадирларни ашкара таллап өстүрүштики асаси мәқсәтниң йәнила, хитай һөкүмитиниң өз һакимийитигә садиқ бир түркүм кишиләрни әтрапиға топлаш үчүн елип бериватқан һәрикити икәнликини, өзи һәм нурғунлиған уйғурларниң бу хил кадирларниң өз миллити уйғурлар үчүн хизмәт қилишидин үмид күтмәйдиғанлиқини билдүрди.

Елшат әпәнди сөзидә йәнә, уйғур аптоном район даирилириниң бундақ бир қарарни елишида түрткилик рол ойниған иҗтимаий амиллар һәққидә тохталди.

У сөзидә, хәлқарада чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлири һәм хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң хитайниң уйғурларға қаратқан миллий сияситини әйиблиши; әркин асия радиосиға охшаш хәлқара ахбарат васитилиридә хитайниң уйғурларға қаратқан сиясити һәм уйғур районида йүз бериватқан һәқиқий әһвалларниң дуняға ашкарилиниши; вәтән ичидә тор бәтлиридә елан қилиниватқан җамаәт пикирлири қатарлиқларниң хитай һөкүмитиниң районда йүргүзүватқан сияситигә мәлум бесимларни елип кәлгәнликини илгири сүрди.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт