Uyghur pa'aliyetchiliri 'shinjang xizmet yighini' heqqide toxtaldi

Xitay merkizi hökümiti teripidin béyjingda échilghan "shinjang xizmet yighini" ning échilghanliqi melum. Xewerlerge qarighanda, mezkur yighinda Uyghur élining iqtisadini ilgiri sürüsh pikri otturigha qoyulghan.
Muxbirimiz mihriban
2010-05-20
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, xitay merkizi hökümiti teripidin béyjingda échilghan "shinjang xizmet yighini" yighin meydanidin bir körünüsh.
Süret, xitay merkizi hökümiti teripidin béyjingda échilghan "shinjang xizmet yighini" yighin meydanidin bir körünüsh.
www.xinjiang.gov.cn Din élindi.

Chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchiliri mezkur yighin heqqide öz pikirlirini otturigha qoyup, peqet iqtisadni tereqqiy qildurush bilenla Uyghur élidiki mesilini négizidin hel qilghili bolmaydighanliqini ilgiri sürüshti.
 
Xitay merkizi hökümiti"5 - iyul ürümchi" weqesidin kéyin, bultur 12 - ayda bayanat bérip, bu yil 5 - ay mezgilide, "shinjang xizmet yighini" échilidighanliqini jakarlighan idi. Halbuki, xitay da'iriliri yighin ayaghlashqandin kéyin, béyjingda 17 - maydin 19 - mayghiche "shinjang xizmet yighini"ni échilghanliqini xewer qildi.

Shinxu'a axbaratida xewer qilinishiche, bu qétim échilghan "shinjang xizmet yighini" Uyghur aptonom rayoni qurulghandin buyan, merkizi hökümet teripidin tunji qétim échilghan mexsus yighin iken. Bu qétimliq yighinda, xitay hökümiti ilgiri üzlüksiz tekitlinip kéliwatqan "gherbni échish istratégiysini emelge ashurushta, rayonning muqimliqini saqlash, 3 xil küchlerning rayondiki bölgünchilik qilmishlirigha zerbe bérish" sho'aridin perqliq halda, "Uyghur aptonom rayonida uzun muddetlik eminlikke kapaletlik qilish üchün, rayonning iqtisadini yükseldürüsh" sho'ari otturigha qoyulghan. Yighinda yene, rayondiki 12 wilayet, oblast, 82 sheher, nahiye we "ishlepchiqirish - qurulush" armiyisining 12 déwiziyisige qarita, 19 ölke -sheher "nishanliq yardem bérish" teshebbusi muzakire qilin'ghan.

Ziyaritimizni qobul qilghan dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit ependi, "shinjang xizmet yighini"ning meqsiti heqqide toxtilip, bu yighinning emeliyette xitay hökümitining menpe'eti nuqtisidin échilghanliqini, bu yighinning Uyghurlar menpe'eti üchün échilmighanliqini bildürdi.

Dunya Uyghur qurultiyi ichki ishlar mudiri ilshat ependi, xitay merkizi hökümitining bu yighinni échishqa mejbur bolushidiki sewebler heqqide toxtilip, bultur 5 - iyul Uyghur élide partlighan naraziliq herikitining muhim seweblerdin biri ikenlikini ilgiri sürdi.

Dilshat rishit ependi yighinda otturigha qoyulghan "rayonning iqtisadini tereqqiy qildurush, nishanliq yardem bérish" teshebbusigha nisbeten öz qarishini otturigha qoydi. U sözide Uyghurlarning siyasiy hoquqlirigha ige bolmay turup, iqtisadiy tereqqiyat hoquqlirigha érishelmeydighanliqini ilgiri sürüp, xitayni aldamchiliq siyasiti yürgüzüwatqanliqi bilen eyiblidi.

Ilshat ependi, yighin échilishtin ilgiri xitay merkizi hökümitining yighinda muzakire qilinidighan mesililerni tashqi dunyadin pinhan tutushi, shundaqla yighin'gha Uyghurlarning heqiqiy ehwalini obdan bilidighan, tetqiqatchi ilham toxtigha oxshash Uyghur wekillirining qatnashturulmighanliqi heqqide öz qarishini otturigha qoydi. U sözide xitay da'iriliri bundaq yighinni échishta xitay hökümitining menpe'etini chiqish qilghini üchün, bu zéminning igiliri bolghan Uyghurlarning sadasini anglashni xalimaydighanliqini ilgiri sürdi.

Ilshat ependi bu qétimliq yighinda otturigha qoyulghan, "Uyghur aptonom rayonida uzun muddetlik eminlikke kapaletlik qilish üchün, rayonning iqtisadini yükseldürüsh" teshebbusigha nisbeten öz qarishini ipadilidi. U sözide, nöwette xitay hökümitining rayonda uzundin béri yürgüzüp kéliwatqan basturush siyasitining xitayning rayondiki mustemlike siyasitige éghir zerbe bolghanliqini hés qilghanliqinimu qoshumche qildi.

Ilshat ependi yene, yighinda otturigha qoyulghan rayondiki 12 oblast wilayet, 82 nahiye sheher hem "ishlepchiqirish - qurulush" armiyisining 12 déwiziyisige qarita, 19 ölke - sheher "nishanliq yardem bérish" hem "qeshqerni gherbtiki shénjén qilip qurup chiqish" teshebbusi heqqide toxtilip, buning xitay hökümitining rayondiki Uyghurlar zich olturaqlashqan jaylarni xitay ölkiliridiki sheherlerdin perqsiz haletke keltürüp, rayon'gha téximu köp köchmen yötkesh, rayondiki Uyghur nopusini shalanglashturush, Uyghur millitini assimilyatsiye qilip yoqitip, axirqi hésabta bu qétimliq yighinda otturigha qoyghan, "rayonida uzun muddetlik eminlikke kapaletlik qilish" nishanini heqiqiy emelge ashurush ikenlikini ilgiri sürdi.

Nöwette xitay hökümitining bu yighindin kéyin Uyghur aptonom rayonigha qaratqan milliy siyasitide qandaq özgirish bolushi, hem rayon'gha yéngidin belgilen'gen emeldar jang chünshyenning rayonda saqliniwatqan mesililerni qandaq bir terep qilishi qatarliq mesililer, rayondiki Uyghur xelqi we xelq'ara jem'iyet közitiwatqan muhim nuqtilardin bolup kelmekte.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Toluq bet