Ménge yuyush opératsiyisi xongkongda kücheymekte

1997-Yilidin buyan xitayning “Bir dölette ikki xil tüzüm” siyasiti boyiche eslidiki démokratik tüzümidiki xongkongluqlarning kishilik hoquq da'irisi yildin-yilgha tariyip barghan.
Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2011.03.01
Xitay-Heykeltarash-Chen-weiming-Xongkong-ayrudurumida-narazailik-bildurmekte-305 Sürette, xitay heykeltarash chén wéyming ependi 1 - iyun, xongkong ayrudurumida tosuwélinip xongkonggha kirgüzülmigenliki sewep xongkong ayrudurumida naraziliq bildürmekte.
RFA Photo / Suchu

Xongkongdiki kishilik hoquq közetküchiliri “Junggodiki démokratiye, kishilik hoquq sahesidiki chékinish dölet ichidin halqip, xongkong alahide rayonigha kéngeymekte. Xongkongluqlar ménge yuyush opératsiyisige duch kelmekte!” dep chuqan sélishmaqta.

Fransiye awazi radi'osi 28-féwral élan qilghan “Xongkong hökümiti kishilik hoquqni qayrip qoyup, milliy ma'arip arqiliq ménge yuyushqa ötti” namliq xewerge asaslan'ghanda, xitay hökümitining bésimi bilen xongkong hökümiti kishilik hoquq pa'aliyetlirige ajritidighan mebleghni zor derijide qisip, wetenperwerlik telim-terbiyisige ajritidighan mebleghni ashurghan.

Xongkongluq yazghuchi mey yinjingning xongkong hökümitidin alghan melumatlargha asaslinip yazghan mezkur maqaliside, hökümet bu yil 4-aydin bashlap eslidiki kishilik hoquq pa'aliyetliri üchün ajritidighan mebleghning üchtin ikki qismini qisqartidiken. Eksiche, xongkongluq oqughuchilarda dölet héssiyati we béyjing hökümiti bilen birdeklikni saqlaydighan ijtima'iy birlikni emelge ashurushqa zor meblegh serp qilidiken. Xongkongluq oqughuchilarning xitaygha kélip praktika yaki öginish qilish salmiqini köpeytidiken.

Xongkongdiki kishilik hoquqni közitish organliri xongkong hökümitining bu qilmishlirini eyiblep “Hökümet teshebbus qiliwatqan bu ma'arip siyasitining istiqbali intayin xeterlik we wehshiy. Buning aqiwitide kalwa xelq we qalaq puqralar barliqqa kélidu” dégen.

Xewerde körsitilishiche, xongkongda ötken yili kishilik hoquq programmiliri üchün 45 milyon xongkong puli ajritilghan bolsa, 2011-2012-yili üchün aran 15 milyon ajritilghan. Buning qarshisida, “Milliy ma'arip” dep atalghan ménge yuyush opératsiyisi üchün milyardlap pul ajritilghan.

Xongkongdiki kishilik hoquqni közitish organliri xongkong hökümitining zor küch bilen teshebbus qiliwatqan milliy ma'arip siyasitini “Uzun'gha sozulghan ménge yuyush opératsiyisi” dep atighan we noqul halda béyjing hökümiti bilen birdeklikni saqlashni tekitleydighan bu xil ma'aripning istiqbalining qarangghu hem xeterlik ikenlikini tekitligen.

D u q bash katipi dolqun eysa ependining bildürüshiche, xongkongdiki kishilik hoquq pa'aliyetchiliri yillardin béri xitay hökümitining xongkongda élip bériwatqan bésim siyasiti üstidin b d t da shikayet qilip kelgen.

Xitayning néme üchün xongkongdiki erkin pikir éqimini cheklimekchi bolghanliqi we ménge yuyush opératsiyini xongkongda kéngeytishke bashlighanliqi toghrisida dolqun eysa ependi öz qarashlirini bildürüp ötti.

Uyghur wetinide bu xildiki ménge yuyush opératsiyisi bolsa, “Wetenperwerlik telim-terbiyisi”, “Qosh tilliq ma'arip”, “Milletler ittipaqliqi pa'aliyiti”, “Uyghur éshincha emgek küchlirini ichkirige yötkesh” we Uyghur oqughuchilarni ichkiride oqutush sheklide dawam qilip kelgen idi. Bu heqte dolqun eysa ependi yene köz qarashlirini otturigha qoydi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.