"йәр шари вақти" гезитиниң хотәндики ахтуруш һәрикити һәққидә бәргән хәвири америка уйғур җәмийитини әндишигә салған

Хитай даирилири йеқинда хотән шәһиридә қанунсиз диний паалийәтләргә зәрбә бериш һәрикити қозғап, өйму - өй ахтуруш һәрикити башлиған. Йәрлик даириләр уқтуруш тарқитип, аһалиләрдин аманлиқ күчлири билән һәмкарлишишни, ақтуруш һәрикитигә маслашмиған аһалиләрниң ақивәткә өзи игә болидиғанлиқини агаһландурғанлиқи илгири сүрүлгән иди. Бу америка уйғур җәмийитиниң буниңға дәрһал инкасини қозғиди.
Мухбиримиз әркин
2012-06-21
Share
xoten-saqchilar-305.png Хитай һөкүмәт сақчилири хотән кочилирида
AFP


Мәркизи вашингтон шәһиридики америка уйғур җәмийити бурнакүн җиддий баянат елан қилип,"йәр шари вақти" тор гезитиниң хотән гөҗәнбағ аһалиләр комитети тарқатқан өй ақтуруш тоғрисидики уқтурушиға даир хәвири җиддий әндишә қозғиғанлиқини билдүрди

Хотән гөҗәнбағ аһалиләр комитети йеқинда уқтуруш тарқитип, аманлиқ күчлириниң өй ақтуруш елип баридиғанлиқи, аманлиқ күчлиригә маслашмиған аһалиләргә күч қоллинидиғанлиқи вә келип чиқидиған ақивәткә уларниң өзи җавабкар болидиғанлиқини агаһландурған.

Шинхуа ахбарат агентлиқиға қарашлиқ инглиз тилидики "йәр шари вақтии" тор гезитиниң алдинқи күни елан қилған бу һәқтики бир хәвиридә, гөҗәнбағдики өй ақтуруш һәрикити"көздин кәчүрүш" һәрикити, дәп атилип, иҗарикәш аһалиләрниң нишанлиқ"көздин көчүрүлидиғанлиқи" ни билдүргән болсиму, бирақ бәзи йәрлик даириләр мәзкур тор гезитигә бәргән баянатида, һәрикәтниң нишани"қуран өгиниш" кә қаритилғанлиқи, даириләргә маслишип, ишикини ачмиған аһалиләргә күч қоллинидиғанлиқини билдүргән.

Хотәндики өй ақтуруш һәрикити, 6 - июн хитай аманлиқ күчлири хотән шәһиридә бир қуран курсиға қоршап һуҗум қилип, курстики нурғун уйғур балиларниң ярилинишини кәлтүрүп чиқарған вә курс хадимлирини өз ичигә алған аз дегәндә 3 кишини қолға алғандин кейин башланған иди. Даириләр, қуран курсидики бир гумандарниң от алғучи әсвабни партлитип, балиларниң көйүп ярилинишини кәлтүрүп чиқарғанлиқини елан қилған. Бирақ дуня уйғур қурултийи хитай аманлиқ күчлириниң өй ичигә атқан яш ақтуруш газ бомбиси от елип, балиларниң шуниңда яриланғанлиқини билдүргән. Хитай даирилириниң вәқәни йошуруп, һәқиқий әһвални бурмилиғанлиқини илгири сүргән иди.

"йәршари вақти" гезитиниң хәвиридә нәқил кәлтүрүлүшичә, гөҗәнбағ аһалиләр комитетиниң бир хадими мәзкур һәрикәт һәққидә тохтилип: биз нишанлиқ иҗарикәш аһалиләрни көздин кәчүрүватимиз. Бизниң асаслиқ диққәт нишанимиз қуран өгитишкә охшаш қанунсиз паалийәтләр, дегән.

Америка уйғур җәмийити бу мунасивәт билән елан қилған баянатида агаһландуруп, хитай һөкүмәт ахбарат васитисиниң 19 - июн елан қилған бу һәқтики хәвири, хитай даирилириниң бу хил ақтуруш һәрикити арқилиқ уйғурларниң диний әркинлик вә башқа һоқуқлириға бузғунчилиқ қиливатқанлиқиға болған тонушни күчәйтти, дәп көрсәтти. Мәзкур тәшкилат баянатида йәнә, қуран өгинишни мәни қилиш хитай асаси қануниниң "диний етиқад әркинлики" вә "диний етиқади сәвәблик кәмситишкә учримаслиқ" тоғрисидики 36 маддисиға хилап икәнликини агаһландурди.

Баянатта йәнә хитайниң диний ибадәтни җинайәтләштүрүшкә урунуватқанлиқи тәнқид қилинип: бу хил чәклимә ислам динини таянч қилған уйғур мәдәнийитигә пәвқуладдә зор бузғунчилиқ қилиду, дегән. Хитай даирилириниң диний чәклимә арқилиқ тинч диний ибадәтни җинайиләштурүшкә вә уйғур өрп адәтлириниң изчил давам қилишиға тосуқ селиватқанлиқини билдүргән.

Америка уйғур җәмийити идарә һәйәт әзаси, шихәнзә университетиниң сабиқ сиясий пәнләр лектори елшат әпәндиниң илгири сүрүшичә, хитайниң һәрикити уйғур мәдәнийитигә қаритилған бир хил дүшмәнликтур.

Лекин хотән йәрлик сақчи даирилири билән аптоном районлуқ һөкүмәт даирилири һәмкарлишишни рәт қилған пуқраларға зорлуқ күч ишлитиш мәсилисидә бир - - биригә зит баянат бәргән. "Йәр шари вақтии" гезити ториниң хәвиридә ашкарилишичә, хотән шәһәрлик җ х идарисиниң бир хадими ақтуруш һәрикити һәққидә тохтилип: әгәр пуқралар ишикни ечип беришни яки көздин кәчүрүшкә маслишишни рәт қилса, биз күч қоллинимиз, дегән. Бирақ аптоном районлуқ һөкүмәтниң баянатчиси ху хәнмин, сақчиларниң бир сәвәб болмиса, пуқраларниң өйигә мәҗбури бесип кирмәйдиғанлиқини илгири сүргән. У: сақчилар чойлида тохтиғудәк бир сәвәб болмиса, һәргиз пуқраларниң өйигә мәҗбури бесип кирмәйду яки зораванлиқ күч қолланмайду, дәп тәкитлигән. У, хотәндики қуран курсиға һуҗум қилиш вәқәсини има қилип: өткән қетим гумандарлар ишикни ечип беришни рәт қилғачқа, сақчилар ниң күч қолланғанлиқини илгири сүргән.

Лекин америка уйғур җәмийитиниң баянатта әскәртишичә, "йәр шари вақтии" гезитиниң хәвиридики мәнбәси ениқсиз нәқилләр, шәрқий түркистандики һөкүмәт әмәлдарлириниң уйғур аһалисигә йүргүзүп кәлгән кәлсә - кәлмәс мүҗмәл қануни тәртиплирини илгириләп мүҗмәлләштүрүвәткән. Елшат әпәнди хитай һөкүмитиниң уруш дәвридә қоллинидиған васитиләрни ишлитиватқанлиқини билдүрди.

Хитай даирилири ақтуруш һәрикити елип барған гөҗәнбағ аһалиләр райони хотән вилайәтлик парткомға қошна болуп, 6 - июн хитай сақчилириниң һуҗумиға учриған қуран курси бу җайға йеқин йәрдә иди. 6 - Июндики қуран курсиға һуҗум қилиш вәқәсидә 12 бала яриланған иди. Бу вәқәдин кейин хитай даирилири аптоном район миқясида йәр асти диний мәктәпләргә зәрбә бериш һәрикити қозғиған.

Бәзи көзәткүчиләрниң илгири сүрүшичә, хитай һөкүмити хотәндики диний курс вәқәсини баһанә қилип, йәр асти диний мәктәпләргә зәрбә бериш һәрикити қозғиған болсиму, бирақ униң әсли муддиаси"5 - июл вәқәси" ниң 3 йиллиқ хатирә күни йетип келиштин бурун, "гуманлиқ" дәп қариған өктичи пикирдики уйғурларни бастуруштур.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт