Xu jintawdin shi jinpingghiche

2012‏-Yili xitayda dölet re'isi almishidighan yil, xitayning tötinchi ewlad re'isi xu jintaw qolidiki hoquqni aldin belgilinip bolghan beshinchi ewlad xitay re'isi shi jinpinggha ötküzüp béridighan yil.
Muxbirimiz weli
2011.06.23
herman-van-rompuy-xu-jintao-bilen-305.jpg Yawropa kéngishining re'isi hérman won rompuy xitay dölet re'isi xu jintaw bilen körüshti. 2011-Yili 16-may, béyjing.
AFP

Bügün fransiye xelq'ara radi'o istansisining tor bétide öz yazghuchisi yildir plantadning “Xu jintawdin shi jinpingghiche” dégen maqalisi bésildi. Buning terjimisini “Xitaygha nezer” tor géziti basti. Bu maqalide, tötinchi ewlad xitay re'isi xu jintaw heqqide baha we beshinchi ewlad xitay re'isi shi jinping heqqide tesewwur otturigha qoyulghan.

2012‏-Yili amérika, fransiye, jenubiy koriye, ispaniyilerde prézidént saylimi ötküzülüp, yéngi hökümet teshkillinidu. Emma xitayda omumiy xelq saylimi ötküzülmeyla, dölet re'isi almishidu, xitayning tötinchi ewlad re'isi xu jintaw qolidiki hoquqini aldin belgilinip bolghan beshinchi ewlad xitay re'isi shi jinpinggha ötküzüp béridu, dep bashlaydu aptor “Xu jintawdin shi jinpingghiche” dégen mulahizisini.

Aptor xu jintaw dewrini eslep mundaq dep yazidu: xu jintaw “Muqimliqni saqlash”, “Inaq jem'iyet qurush” dégen sho'arni otturigha qoyghan idi. U muqimliqni qandaq saqlidi? inaq jem'iyet quralidimu? xu jintaw dewride, gerche xitay döliti aldinqi dewrdikidin bay bolghan bolsimu, mesilen, jang zémin dewridiki omumiy mehsulat qimmiti adem béshigha toghra kélidighan 1,274 amérika dolliriliq sewiye 2011‏-yili 4 ming amérika dollirigha yetken bolsimu, emma xu jintaw dewride, parixor-xiyanetchi emeldarlar köpeydi. Xitayning déngiz qirghaqliridiki jaylar bilen ichki quruqluqtiki jaylarning iqtisadiy tereqqiyat sür'itidiki perqler barghanséri chongaydi. Xu jintaw gu'angdong ahalilirining turmush sewiyisi ottura hésabtiki dunya sewiyisige, shangxey ahalilirining turmush sewiyisi oyro qollinidighan rayonlarning ichidiki litwadin perqlenmeydighan sewiyige, xongkong ahalilirining turmush sewiyisi fransiyige tengleshkenlikini köz -köz qilip, guyju qatarliq ölkilerdiki ahalilerning, bolupmu xitay bolmighan milletler yashaydighan rayonlarning turmush sewiyisi hetta wyétnam ahalilirining turmush sewiyisigimu yetmigenlikini yoshurdi.

Aptor mulahizini mundaq dep dawamlashturidu: xu jintaw bu dewrde islahat élip bérishni ret qilip, nobél tinchliq mukapatigha érishke islahatchi lyu shawboni türmige tashlidi. Xu jintaw “Muqimliqni saqlighan” siri, “Inaq jem'iyet qurghan” siri, xelqning qozghilangliri köpeydi. Bu “Inaq jem'iyet” te xu jintawning bixeterlik tedbirining ünümsizlikidin, her yili ottura hésab bilen 15 ming adem ölüp kétiwatidu. Hazir xelq qozghilangliri her küni yüz béridighan, xu jintaw basturup ülgürelmeydighan halgha keldi.

Aptorning alahide tekitlishiche, xu jintawning bu “Inaq jem'iyet” te, xitay bolmighan bashqa milletlerni basturush eng qebih boldi. 2008‏-Yili tibetlerni, 2009‏-yili Uyghurlarni, 2011‏-yili mongghullarni basturup, bu rayonlarning tebi'iy bayliqlirini xitaylarning qoligha ötküzüp berdi. Bu rayonlarda hazirgha qeder intérnétni kontrol qiliwélish arqiliq yerlik xelqning awazini boghuwatidu.

Aptor maqaliside xu jintawdin hoquq ötküzüwélish aldida turghan shi jinping heqqide mulahize otturigha qoyghan. Uning qarishiche, beshinchi ewlad xitay re'isi bolidighan shi jinping kona kommunist emeldarlirining mirasxori. Uni üchinchi ewlad xitay re'isi jang zémin yölep mu'awin re'islikke érishtürgen idi. U kéler yili dölet re'islik mirasqa érishish üchün, hazir yene bir mirasxor bilen birlikte, maw zédongning siyasiy yoligha bolghan séghinishini ipadilimekte.

Aptorning qarishiche, shi jinpingning mu'awin re'islikidiki hazirqi dewrde, ey wéwéygha oxshash meshhur sen'etkarlar tutqun qilinip, sözlesh erkinlik cheklen'genliki, dunyada ochuq-ashkara prézidént saylimi élip baridighan démokratik dölet teywenningmu xitayning bir ölkisi dep jakarliniwatqanliqi, xitaydin özge millerge hazirgha qeder siyasiy erkinlik bérish otturigha qoyulmaywatqanliqi, bu, shi jinpingning démokratiyige, eqelliysi bir xil ilgharliqqa qarap mangidighanliqidin dérek bermeydu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.