Xu jintaw yaponiyidiki Uyghur qatarliq ijtima'iy guruhlarning naraziliq namayishigha duch kélishi mumkin

Jenubiy koriyide chaqirilghan 20 dölet guruhining bashliqlar yighini peyshenbe küni axirlashqandin kéyin, bügündin bashlap asiya - tinch okyan iqtisadi hemkarliq teshkilatigha eza döletlerning bashliqliri yaponiyining yokoxama shehirige toplinishqa bashlidi.
Muxbirimiz erkin
2010-11-12
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, xu jintawning ürümchidiki xitay qoralliq küchlirini közdin köchürgende söz qiliwatqan körünüshi.
Süret, xu jintawning ürümchidiki xitay qoralliq küchlirini közdin köchürgende söz qiliwatqan körünüshi.
news.sina.com.cn Din élindi.

Bashliqlar yighini resmiy bashlinishtin burun eza döletlerning soda we tashqi ishlar ministirliri charshenbe we peyshenbe künliri teyyarliq yighini achqan. Lékin, analizchilar bu qétimqi yighin yéqindin béri yirikliship ketken xitay - yaponiye munasiwitining kölenggüside qalghanliqini ilgiri sürmekte.

Xu jintaw bu qétimqi yighinda qatnishidighan muhim shexslerning biri, lékin yighin jeryanida yaponiyidiki ijtima'iy teshkilatlar we Uyghur, tibet qatarliq ammmiwi guruhlarning naraziliq heriketlirigha duch kélishi mumkin.

Asiya - tinch okyan iqtisadi hemkarliq teshkilatigha eza döletler bashliqliri jüme kündin bashlap yaponiyining yokoxama shehirige toplinishqa bashlidi. Asiya - tinch okyan rayonida erkin soda belwighi qurush, yer shari iqtisadini yolgha sélish qatarliq mesililer yokoxamadiki 2 künlük mezkur yighinda muzakire qilinidighan merkezlik témilardin bolup hésablinidu. Yaponiye hökümitining mes'uliyiti yuqiriqi mesililerning yighinda muzakirige qoyulup, pikir birliki hasil qilishni algha sürüshtur. Yaponiye tashqi ishlar ministiri méxara yighinda bu mesililerning merkezlik muzakire qilinishigha, melum netije hasil qilishigha heriket qilidighanliqini bildürgen.

Bu qétimqi yighinning eng diqqet qozghaydighan méhmanliridin biri xitay dölet re'isi xu jintawdur. Chünki bu qétimqi yighin xitay - yaponiye munasiwiti sénkako taqim arilining igilik hoquqi qozghighan talash - tartish sewebidin intayin nachar ehwalgha chüshüp qalghan bir mezgilge toghra kelgen bolup, bezi közetküchiler yokoxamadiki yighin yirikliship ketken xitay - yaponiye munasiwitining kölenggüsi astida qalghanliqini ilgiri sürmekte. Halbuki, xu jintawning yokoxama sepiri anche köngüllük bolmasliqi mumkin. Chünki uning yaponiyidiki mezgili dalay lama, örkesh döletke oxshash shexslerning xéroshimagha toplinip, nobil tinchliq mukapati sahiblirining yighinigha qatnishiwatqan waqtigha toghra kélipla qalmay, yene yaponiyidiki ong qanat küchler, Uyghurlar we tibetlerning birliship, yokoxamada xitaygha qarshi naraziliq heriketlirini uyushturghan mezgilge toghra kelgen. Yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi ilham mexmut ependining eskertishiche, yuqiriqi ammiwi guruhlar shenbe küni yokoxamada xu jintawgha qarshi namayish uyushturghan.

Analizchilarning ilgiri sürüshiche, xitayning yéqinqi bir qanche yildin buyan herbiy tereqqiyat qurulushini kücheytip, déngizdiki herbiy pa'aliyet da'irisini kéngeytishi yaponiyide rahetsizlik yaratqan. Bolupmu, yéqinda yüz bergen sénkako taqm arilining igilik hoquq mesilisidiki talash - tartish, yaponiye déngiz qoghdash qisimlirining xitay béliqchilar kémisini tutup qélishi we xitay hökümiti we puqralirining buninggha körsetken shiddetlik ri'aksiyisi otturidiki munasiwetni ilgirilep jiddiyleshtürüwetken. Bu weziyet astida ikki dölet rehbiri jenubiy koriyide chaqirilghan 20 dölet guruhining bashliqlar yighinida ayrim uchrashmighan idi.

Yaponiye bash ministiri na'oto kan bilen xitay dölet re'isi xu jintawning yokoxamadiki 2 künlük yighin jeryanida ayrim uchrishidighan - uchrashmaydighanliqi melum emes. Ilham mexmut ependining ilgiri sürüshiche, xitayning yaponiyige tutqan pozitsiyisi yaponiye xelqide, bolupmu yaponiyidiki ongchi küchlerde xitaygha bolghan qarshiliqni kücheytip, ulardiki gumansirash tuyghusini ashurghan. Ilham ependi, xitayning Uyghur we tibetlerge tutqan pozitsiyisi yaponiyidiki ongchi küchlerde xitaydin hezer eylesh tuyghusini kücheytiwatqanliqini bldürdi.

Xu jintaw ete namayishchilarning uninggha qarshi élip baridighan naraziliq herikitige duch kélipla qalmay, u yokoxamagha yétip barghan jüme küni xéroshimada dalay lama we örkesh döletlerning qatnishishidiki nobil tinchliq mukapati sahiblirining dunyawi uchrishish yighinighimu duch keldi. Bu yighin'gha dalay lama, sabiq sowét ittipaqi prézidénti gorbachéf qatarliq nobil tinchliq mukapatigha érishken 7 neper shexs qatnashqandin sirt, b d t atom énirgiye organi, b d t musapirlar mehkimisi qatarliq 13 xelq'ara teshkilat wekillirimu ishtirak qilghan. Xéroshimaning sheher bashliqi tadatoshi akiba yighinning échilish murasimida söz qilip, "bu yighinning atom bombisining buzghunchiliqigha uchrighan xéroshimada échilishining pewqul'adde ehmiyiti barliqi we bu yighinning dunyani yadro qoralliridin xali bolushqa yiteklishi hem bu yolda qet'iy iradisini namayen qilishini ümid qildi."

Bezi analizchilar xéroshimadiki yighinning yokoxamadiki bashliqlaryighini bilen oxshash bir mezgilge toghra kélishi, yokoxamada xu jintawgha qarshi élip bérilidighan naraziliq namayishi we xéroshimadiki dalay lama we örkesh döletlerning qatnishishi qatarliq sewebidin, xéroshimadiki bu yighin choqum xitay hökümitining diqqitini qozghimay qalmaydighanliqini ilgiri sürmekte. Ilham mexmut ependining eskertishiche, bu xil xelq'ara munberlerdin paydilinip dunya jama'etchilikining diqqitini Uyghur mesilisige tartish Uyghur kishilik hoquq weziyitini yéniklitishke paydiliqtur.

Bu yilliq nobil tinchliq mukapatigha érishken xitay öktichiliridin lyu shawbo xéroshimadiki yighin'gha teklip qilin'ghan bolsimu, lékin xitay hökümiti türmidiki mezkur nobil sahibining yighin'gha qatnishishigha ruxset qilmighan idi. Bu yighin'gha lyu shawbo qatnishalmighan bolsimu, lékin 1989 - yildiki tyenenmin oqughuchilar herikitining rehbiri örkesh dölet teklip bilen qatnashqan. Örkeshning yighin'gha lyu shawbogha wakaliten qatnashqanliqi we yaki tyen'enmin herikitining wekili süpitide yighin re'isi gorbachéf teripidin alahide teklip qilin'ghanliqi melum emes. Emma uning bu yighinda nutuq sözleydighanliqi melum.

Shenbe küni bashlinidighan asiya‏ - tinch okyan iqtisadi hemkarliq teshkilatining bashliqlar yighinining asasliq muzakire mezmuni tranz - pasifik erkin soda rayoni berpa qilip, bu soda belwighidiki döletler otturisida éksport, import tawarlirigha miqdar belgilep bérishni bikar qilishtur. Lékin ilham mexmut bu yighinning noqul iqtisadi mesililer bilen cheklinip qéliwatqanliqini tenqidlep, shenbe küni élip bérilidighan namayish arqiliq yighin ehlining diqqitini kishilik hoquq mesililirige aghdurushini telep qilidighanliqini bildürdi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Toluq bet