Ху җинтав қатарлиқлар үстидин сотқа әрз сунулди

13 - Сентәбир, 1989 - йилдики тйәнәнмен оқуғучилар һәрикитиниң рәһбәрлиридин бири болған лю гаң, хитай рәиси ху җинтав қатарлиқ бир қисим хитай әмәлдарлири үстидин әрз сунған. Нюйорктики америка федератсийә сот мәһкимиси бу әрзни қобул қилған.
Мухбиримиз миһрибан
2010-09-14
Share
Xu-jintawni-sotqa-bergen-xitay-demokiratchi-305 2010 - Йили 13 - сентәбир, 1989 - йилдики тйәнәнмен оқуғучилар һәрикитиниң рәһбәрлиридин бири болған лйу гаң, хитай рәиси ху җинтав қатарлиқ бир қисим хитай әмәлдарлири үстидин әрз сунған вә бу әрзни нйуйорктики америка федератсийә сот мәһкимисиқобул қилған болуп, сүрәттә, лйу гаң әпәнди, сот мәһкимиси алдида.
http://news.boxun.com Дин елинди.

Бу һәқтә тохталған бир қисим зиялийлар хитайда демократийә тәләп қилғучилар вә уйғур, тибәт қатарлиқ милләтләр үстидин бастуруш сиясити йүргүзгән, ху җинтав, ваң лечүән қатарлиқ мустәбит хитай әмәлдарлири үстидин хәлқара сотларға давамлиқ әрз сунулуши керәкликини илгири сүрди.

Бу нөвәт сотқа сунулған хитай әмәлдарлири ичидә хитай рәиси ху җинтав, дөләт мудапиә министири лияң гуаңлийе, хитай хәлқ азадлиқ армийисиниң баш мәслиһәтчиси чен биңде, хәлқ азадлиқ армийиси сиясий комиссарияти башлиқи ли җинәй қатарлиқлар бар. Булар үстидин сунулған әрзиниң, нюйорктики америка федератсийә сот мәһкимиси тәрипидин қобул қилиниши, чәтәлләрдә күчлүк инкас қозғиди.

Бу хәвәр әң дәсләп түнүгүн чүштин кейин, хитай тилидики "бошүн" тор бетидә елан қилинди. Хәвәрдә лю гаңниң әрзидики асаси муддиа мундақ баян қилинған: "хитай һәрбий әмәлдарлири узундин буян, һәрбий күч арқилиқ хәлқ демократик һәрикәтлирини бастуруп, кишилик һоқуқ актиплириға зиянкәшлик қилип кәлди. Биз америка федератсийә сот мәһкимисиниң бу кишиләрни сотқа тартишини тәләп қилимиз."

Бошүн торидики хәвәрдә йәнә, бу әрзниң қобул қилиниш җәряни һәққидә тохтилип, 2 саәттин артуқ қануний рәсмийәтләрдин кейин, лю гаң әпәндиниң мувәппәқийәтлик һалда федератсийә соти ху җинтав қатарлиқлар үстидин ачидиған сотниң чақириқ қәғизини тапшуруп алғанлиқи баян қилинған.

Чәтәлләрдики хитай демократлиридин "бейҗиң баһари журнили" ниң баш муһәррири ху пиң әпәнди, хитай әмәлдарлириниң хәлқарадики сот мәһкимилири тәрипидин сотқа чақиртилишниң тунҗи қетимлиқ иш әмәсликини билдүрди.

Ху пиң, "2009 - йили 6 - май испанийә дөләт сотиниң сотчиси сантияго пәдраз тибәт тәшкилатлириниң әрзини қобул қилип, тибәт, уйғур вә башқа милләт районлирида инсанийәткә қарши туруш җинайити өткүзгән дәп әйибләнгән ваң лечүән, җаң чиңли қатарлиқ 8 нәпәр хитай әмәлдарини хәлқарада тутуш һәққидә буйруқ чиқарғанлиқини хитайниң әдлийә министирликигә уқтурған иди. Бу қетим ху җинтав қатарлиқ һәрбий әмәлдарлар үстидин 'һәрбий күч арқилиқ хәлқ демократик һәрикәтлирини бастурған' дәп әрз сунулушиниң өзи хитайда хәлқ үстидин йүргүзүливатқан бастурушниң толиму еғирлиқини көрситип бәрмәктә."

"Шәпә" журнилиниң баш муһәррири җаң вейго әпәнди, нөвәттә хитайда хәлқ демократийисидин сөз ечишниң мумкин әмәсликини, болупму тибәт һәм уйғур районлирида бастурушниң техиму еғирлиқини, шуңа "5 - июл үрүмчи вәқәси" вә "14 - март тибәт вәқәси"ни қанлиқ бастурған компартийә әмәлдарлири үстидинму хәлқара сотларға давамлиқ әрз сунулуши керәкликини тәкитлиди.
 
Җаң вейго мундақ деди: "әйни чағда испанийә соти тутуш буйруқи чиқарған хитай әмәлдарлири ичидә, тибәт районидики партком секретари җаң чиңли, уйғур аптоном район партком секретари, хитай компартийиси сиясий бюросидики 9 әмәлдарниң бири болған ваң лечүән, хитай җамаәт хәвпсизлики министири миң җәйнҗу, қатарлиқ хитай әмәлдарлири бар иди. Болупму ваң лечүән уйғур аптоном районида әмәлдар болуп турған, 20 йил җәрянида райондики уйғур хәлқи үстидин қанлиқ бастуруш сиясити йүргүзди. Униң "5 - июл үрүмчи вәқәси"дики мәсулийити еғир. Әмма "5 - июл үрүмчи вәқәси" дин кейин, хитай коммунист һөкүмити униң җавабкарлиқини сүрүштүрмиди. Уни пәқәт уйғур аптоном районидин йөткәп кетип, орниға җаң чүншйәнни әмәлдар қилип тәйинләш биләнла чәкләнди. Тибәт районидики җаң чиңлиму охшаш. Шуңа хитайда җазаға тартилмиған бу хил әмәлдарлар үстидин хәлқара сот мәһкимилиригә әрз сунуп, уларни хәлқара виҗдан сотиға тартиш керәк."

Дуня уйғур қурултийи баянатчиси дилшат ришит әпәнди алди билән лю гаң қатарлиқ 4 - июн оқуғучилар һәрикити рәһбәрлириниң ху җинтав қатарлиқ хитай әмәлдарлири үстидин сунулған әрзниң ню - йорктики федератсийә сотиға охшаш сот мәһкимилири тәрипидин қобул қилинишиниң зор әһмийәткә игә икәнликини илгири сүрди.

Дилшат ришит сөзини давамлаштуруп, хитай һөкүмити тәрипидин уйғур аптоном райониға әмәлдар қилип тәйинләнгән, ваң лечүән, нур бәкригә охшаш әмәлдарларниң җинайи пакитлири топлинип, улар үстидинму хәлқара сот мәһкимилиригә әрз сунулуши керәкликини тәкитлиди.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт