Xu jintaw qatarliqlar üstidin sotqa erz sunuldi

13 - Séntebir, 1989 - yildiki tyen'enmén oqughuchilar herikitining rehberliridin biri bolghan lyu gang, xitay re'isi xu jintaw qatarliq bir qisim xitay emeldarliri üstidin erz sun'ghan. Nyuyorktiki amérika fédératsiye sot mehkimisi bu erzni qobul qilghan.
Muxbirimiz mihriban
2010-09-14
Élxet
Pikir
Share
Print
2010 - Yili 13 - séntebir, 1989 - yildiki tyenenmén oqughuchilar herikitining rehberliridin biri bolghan lyu gang, xitay reisi xu jintaw qatarliq bir qisim xitay emeldarliri üstidin erz sunghan we  bu erzni  nyuyorktiki amérika fédératsiye sot mehkimisiqobul qilghan bolup, sürette, lyu gang ependi, sot mehkimisi aldida.
2010 - Yili 13 - séntebir, 1989 - yildiki tyenenmén oqughuchilar herikitining rehberliridin biri bolghan lyu gang, xitay reisi xu jintaw qatarliq bir qisim xitay emeldarliri üstidin erz sunghan we bu erzni nyuyorktiki amérika fédératsiye sot mehkimisiqobul qilghan bolup, sürette, lyu gang ependi, sot mehkimisi aldida.
http://news.boxun.com Din élindi.

Bu heqte toxtalghan bir qisim ziyaliylar xitayda démokratiye telep qilghuchilar we Uyghur, tibet qatarliq milletler üstidin basturush siyasiti yürgüzgen, xu jintaw, wang léchüen qatarliq mustebit xitay emeldarliri üstidin xelq'ara sotlargha dawamliq erz sunulushi kéreklikini ilgiri sürdi.

Bu nöwet sotqa sunulghan xitay emeldarliri ichide xitay re'isi xu jintaw, dölet mudapi'e ministiri liyang gu'angliyé, xitay xelq azadliq armiyisining bash meslihetchisi chén bingdé, xelq azadliq armiyisi siyasiy komissariyati bashliqi li jiney qatarliqlar bar. Bular üstidin sunulghan erzining, nyuyorktiki amérika fédératsiye sot mehkimisi teripidin qobul qilinishi, chet'ellerde küchlük inkas qozghidi.

Bu xewer eng deslep tünügün chüshtin kéyin, xitay tilidiki "boshün" tor bétide élan qilindi. Xewerde lyu gangning erzidiki asasi muddi'a mundaq bayan qilin'ghan: "xitay herbiy emeldarliri uzundin buyan, herbiy küch arqiliq xelq démokratik heriketlirini basturup, kishilik hoquq aktiplirigha ziyankeshlik qilip keldi. Biz amérika fédératsiye sot mehkimisining bu kishilerni sotqa tartishini telep qilimiz."

Boshün toridiki xewerde yene, bu erzning qobul qilinish jeryani heqqide toxtilip, 2 sa'ettin artuq qanuniy resmiyetlerdin kéyin, lyu gang ependining muweppeqiyetlik halda fédératsiye soti xu jintaw qatarliqlar üstidin achidighan sotning chaqiriq qeghizini tapshurup alghanliqi bayan qilin'ghan.

Chet'ellerdiki xitay démokratliridin "béyjing bahari zhurnili" ning bash muherriri xu ping ependi, xitay emeldarlirining xelq'aradiki sot mehkimiliri teripidin sotqa chaqirtilishning tunji qétimliq ish emeslikini bildürdi.

Xu ping, "2009 - yili 6 - may ispaniye dölet sotining sotchisi santiyago pedraz tibet teshkilatlirining erzini qobul qilip, tibet, Uyghur we bashqa millet rayonlirida insaniyetke qarshi turush jinayiti ötküzgen dep eyiblen'gen wang léchüen, jang chingli qatarliq 8 neper xitay emeldarini xelq'arada tutush heqqide buyruq chiqarghanliqini xitayning edliye ministirlikige uqturghan idi. Bu qétim xu jintaw qatarliq herbiy emeldarlar üstidin 'herbiy küch arqiliq xelq démokratik heriketlirini basturghan' dep erz sunulushining özi xitayda xelq üstidin yürgüzüliwatqan basturushning tolimu éghirliqini körsitip bermekte."

"Shepe" zhurnilining bash muherriri jang wéygo ependi, nöwette xitayda xelq démokratiyisidin söz échishning mumkin emeslikini, bolupmu tibet hem Uyghur rayonlirida basturushning téximu éghirliqini, shunga "5 - iyul ürümchi weqesi" we "14 - mart tibet weqesi"ni qanliq basturghan kompartiye emeldarliri üstidinmu xelq'ara sotlargha dawamliq erz sunulushi kéreklikini tekitlidi.
 
Jang wéygo mundaq dédi: "eyni chaghda ispaniye soti tutush buyruqi chiqarghan xitay emeldarliri ichide, tibet rayonidiki partkom sékrétari jang chingli, Uyghur aptonom rayon partkom sékrétari, xitay kompartiyisi siyasiy byurosidiki 9 emeldarning biri bolghan wang léchüen, xitay jama'et xewpsizliki ministiri ming jeynju, qatarliq xitay emeldarliri bar idi. Bolupmu wang léchüen Uyghur aptonom rayonida emeldar bolup turghan, 20 yil jeryanida rayondiki Uyghur xelqi üstidin qanliq basturush siyasiti yürgüzdi. Uning "5 - iyul ürümchi weqesi"diki mes'uliyiti éghir. Emma "5 - iyul ürümchi weqesi" din kéyin, xitay kommunist hökümiti uning jawabkarliqini sürüshtürmidi. Uni peqet Uyghur aptonom rayonidin yötkep kétip, ornigha jang chünshyenni emeldar qilip teyinlesh bilenla cheklendi. Tibet rayonidiki jang chinglimu oxshash. Shunga xitayda jazagha tartilmighan bu xil emeldarlar üstidin xelq'ara sot mehkimilirige erz sunup, ularni xelq'ara wijdan sotigha tartish kérek."

Dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit ependi aldi bilen lyu gang qatarliq 4 - iyun oqughuchilar herikiti rehberlirining xu jintaw qatarliq xitay emeldarliri üstidin sunulghan erzning nyu - yorktiki fédératsiye sotigha oxshash sot mehkimiliri teripidin qobul qilinishining zor ehmiyetke ige ikenlikini ilgiri sürdi.

Dilshat rishit sözini dawamlashturup, xitay hökümiti teripidin Uyghur aptonom rayonigha emeldar qilip teyinlen'gen, wang léchüen, nur bekrige oxshash emeldarlarning jinayi pakitliri toplinip, ular üstidinmu xelq'ara sot mehkimilirige erz sunulushi kéreklikini tekitlidi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Toluq bet