Yaponiye bilen xitay otturisidiki aral majirasi qachan hel bolidu?

Bügün xitay "dyawyüdaw ezeldin junggoning zémini" dep jakarlidi. Yaponiyimu "sénkaku aralliri yaponiyining muqim zémini" dep jakarlidi. Tehlilchilerning teswirlishiche, xitay terepning hazirqi gep - sözliri, xuddi buningdin 60 yil burun koriyige tosattin esker chiqirish aldida qilghan gep - sözlirige oxshap qéliwatidu.
Muxbirimiz weli
2010.09.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Yapon-xitay-aral-talishish-toqunushi-Senkaku-arili-305 Süret, 2006 - yili 27 - öktebir, bir guruppa xitay aktipliri kéme bilen sénkaku ariligha bérip aralgha yéqinlashmaqchi bolghinida yapon armiyisi charlash paraxotliri teripidin tosup qélinghan körünüsh.
AFP Photo

Roytérs agéntliqining bayan qilishiche, xitay qolgha alghan 4 neper yaponiyilikning 3 ni bügün qoyup berdi. Yene birini "qanun boyiche dawamliq tekshürüp birterep qilinidu " dep qoyup bermidi. Xuddi shinxu'a agéntliqi bayan qilghandek, xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi jyang yü bügün, qolgha élin'ghan 3 neper yaponiye puqrasining qoyup bérilgenlikini élan qilghandin kéyinla yene "diyawyüadw aralliri junggoning zémini, bu mesilide bizning meydanimiz tewrenmeydu, yaponiye bu mesilini hel qilishqa tosalghu peyda qilmasliqi kérek" jakarlidi.

Na'oto kan "yaponiye qanuni xitay hökümitining kemsitishige uchridi" dep körsetti

Merkizi agéntliqining bayan qilishiche, bügün yaponiye parlaméntining xamchot komitéti tunji qétim sénkaku aralliri mesilisi toghrisidiki doklat we teshebbuslarni anglaydighan yighin achti. Yighinda yaponiye bash ministiri na'oto kan 'sénkaku aralliri yaponiyining muqim zémini' dep jakarlidi we 'yaponiye qanuni xitay hökümitining kemsitishige uchridi' dep körsetti, shundaqla u, aral mesiliside xitaygha taqabil turush yéterlik bolmighanliqi üchün yaponiye xelqidin epu soraydighanliqini bildürdi.

Hazir yaponiye hökümiti xitaygha qarshi heriketlerni tosup bolalmaywatidu

Amérika awazining bayan qilishiche, bügün xitay 3 neper yapon puqrasini qoyup bergendin kéyinmu, yaponiye bilen xitay otturisida, aral mesilisini hel qilish üchün söhbetke olturushning aldinqi alametliri körülmidi. Xitay sénkaku aralliri mesiliside yaponiyining qanunini kemsitkenliki, yaponiye xelqige har keldi.

Yaponiyide uzun yillardin buyan mewjut bolup kéliwatqan bir xitay yéziqi mektipi, yéqinda hujumgha uchridi, shuningdin kéyin bu mektepni saqchilar 24 sa'et qoghdap turmisa bolmaydighan weziyet shekillendi. Seyshenbe küni xitay elchixanisigha is bombisi atqan bir radikal yaponiyilik qolgha élindi. Tünügün ongchi yaponiyilikler xitay puqralirining sayahet aptomobiligha hujum qildi. Hazir yaponiye hökümiti bundaq xitaygha qarshi heriketlerni tosup bolalmaywatidu.

Ishixara ependi "eger yaponiyide atom bombisi bolsa, xitayning közige yaponiye bashqiche körünetti" dédi

Tokyoning sheher bashliqi ishixara ependi bügün merkizi agéntliqigha "emdi xitay yaponiyini besh yultuzluq qizil bayraqning bir yültuzigha aylandurmaqchimiken? eger yaponiyide atom bombisi bolsa, xitayning közige yaponiye bashqiche körünetti. Xitay hazir yaponiye hökümitining tomurini tutup béqiwatidu. Eger yaponiye bosh tursa, bu arallarni özi qoghdimisa, amérikining héchqachan esker chiqirip yaponiyining arallirini qoghdap bermeydighanliqini biliwalghan. Hazir amérika bilen jenubiy koriye birliship, shimali koriyining közige körsitip turup, herbiy meshiq ötküzüwatqanda, biz néme üchün amérika bilen birlikte sénkaku aralliri etrapida xitayning közige körsitip turup herbiy meshiq ötküzmeydikenmiz?" dédi.

Yaponiye - xitay munasiwitide ezeldin gepni ochuq qilidighan ishixara ependi 'men bir shirketke dégen idim, ula pul chiqirip sénkaku arallirida bir kichik mesh'el yasap qoyghan idi. Kéyin yene bashqilar uningdinmu chongraq bir mesh'el yasap qoydi. Bu qétim mushu mesh'eller tajawuzchiliq heriketlerni charlashta taza esqatti. Yaponiye dégen bir ikki tal atom bombisi bilenla weyran qiliwetkili bolidighan kichik dölet. Xitay shuni oylawatsa kérek. Amérikining qalqan sistémisi özining zéminigha kelgen bashqurulidighan bombini tosidu, yaponiyige étilghan oqni yaponiye özi tosidu. Yaponiyining hazirqi éhtiyaji, iqtisadiy küchi we téxnikisi atom bomba dégennimu yasap chiqalaydu' dédi.

'Sin'gapor xewerliri'de bayan qilinishiche, yaponiye chégra saqlighuchiliri xitay kémisining kapitanini qolgha alghandin kéyin, xitay da'iriliri yaponiyining xitayda turushluq bash elchisini bir künde bir nechche qétim, hetta yérim kéchide chaqirtip kélidighan weqe yüz bergendila, yaponiye özining xitaydiki elchilirini qayturup kélishning teyyarliqini körgen idi. Xitay terepning hazirqi gep - sözliri, xuddi buningdin 60 yil burun koriyige tosattin esker chiqirish aldida qilghan gep - sözlirige oxshap qéliwatidu.

Eger öz - ara sözlishidighan shara'it yaritilmisa, emdi her ikki döletke elchi kérek bolmaydu

10 ‏- Ayning 4‏ -, 5‏ - künliri yawropada ötküzülidighan yawropa - asiya dölet bashliqlirining aliy derijilik uchrishishida, yaponiye arallar mesilidiki meydanini pütün dunyagha jakarlash kérek. 10‏ - Ayning 12 ‏- küni xanoyda échilidighan sherqiy jenubiy asiya döletliri ittipaqining dölet mudapi'e ministirliri uchrishishimu, yaponiye - xitay munasiwitini yaxshilashqa shara'it yaritidighan bir purset. Eger bu pursetlerning hemmisi ötüp ketse, yaponiye bilen xitay otturisidiki ara majirasini hel qilish üchün öz - ara sözlishidighan shara'it yaritilmisa, emdi her ikki döletke elchi kérek bolmaydu.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.