Иҗтимаий ярдәм билән әхлақ

Мусулманчилиқта җәмийәттики еһтияҗ игилиригә сәдиқә - закат бериш вә халисанә ярдәм қилиш наһайити муһим иҗтимаий ибадәттур. Бу һәргизму җапалиқ ишләш арқилиқ бай болған мусулманлардин мәҗбури елинидиған баҗ әмәс. Бәлки байлар билән кәмбәғәлләр оттурисидики тәңпуңсизлиқни нормаллаштуридиған тәңшигүчтур.
Мухбиримиз өмәрҗан тохти
2009-03-25
Share

Закат, сәдиқә вә башқиму иҗтимаий ярдәмләр җәмийәт кишилири оттурисида қериндашлиқ, достлуқ вә инақлиқ туйғусини шәкилләндүридиған, тәбиқиләр арисидики мусапини йеқинлаштуридиған яхши ишлардур.

Ана вәтәннниң охшаш болмиған билимгаһлирида оқушини пүттүргәндин кейин, мәккә мукәррәмә шәһиридә илмий хизмәтләр билән шуғуллиниватқан абдулла һаҗим иман вә униң җәмийәттики роли һәққидики сөһбитимизни қобул қилған иди.

Абдулла һаҗим билән сөһбәт

Абдулла һаҗим мундақ диди:" сәдиқә - закат бәргүчи аллаһниң разилиқиға еришиш нийити билән бериду. Шуңа у кәмбәғәлләргә миннәт яки қопал муамилә қилалмайду, уларни кәмситәлмәйду вә өзини мәрт - сехий қилип көрситишкиму тиришмайду. Чүнки улар сәдиқә - закат берип миннәт қилғучиларниң бәргән сәдиқиси билән закитиниң қобул болмайдиғанлиқини, нам - аброй қазиниш нийити ярдәм қилғучиларниң ярдимидин аллаһ биһаҗәт икәнликини вә савабтин мәһрум қалидиғанлиқини яхши билиду. Сәдиқә - закат бериш бәргүчиниң нәпсини бехиллиқ кирлиридин паклиғандәк, униң байлиқиниң маддий вә мәнивий һәр җәһәттин көпийишикә түрткә болиду. Мусулманлардики сәдиқә - закат байлардин елип кәмбәиәлләргә берилиду. Шуңа аллаһ таала муһәммәд әләйһиссаламға:" уларниң нәпслирини бехиллиқ кирлиридин паклишиң вә яхшилиқлирини көпәйтишиң үчүн уларниң маллиридин бир қисмини закат һесабида алғин" дәп әмр қилған.

Бу айәттики паклаш һәргизму җисманий җәһәттики паклаш болмастин бәлки роһий вә әқидә җәһәттики паклаштур. Пул - мал йиғишни вә маддий асасни мәниви асастин муһим дәп дәп келиватқан бир инсан үчүн өзидә тәвә болған мал - дуняниң мәлум пирсәнтини қарап туруп башқиларға бөлүп бериш асанға чүшмәйду. Бирақ мусулман адәм өзиниң әқидиси вә әхлақини мизан қилған һалда, өзи бир җәмийәттә биргә яшаватқан, бир мәһәллидә туриватқан, бир мәсчиттә, бир сәптә туруп намаз оқуйдиған, һәр хил сәвәбләр түпәйли қийинчилиқ әһвалда қалған кәмбәғәл кишилиригә сәдиқә - закат вә халисанә ярдәмләрни қилип уларни йөләшни, уларни иқтисадий қийинчилиқлардин қутулдурушни диний бурч дәп тонуйду. Вақти - вақтида сәдиқә вә ярдәмләрни қилип турған адәм аллаһниң чәксиз шәпқитигә вә һемайисигә еришип туриду."

Сәдиқә вә закатниң орнида туридиған әхлақ

Абдулла һаҗимниң ейтишичә, җәмийәттики һәммә адәмниң кәмбәғәлләргә ярдәм қилиши күтүлмәйду. Чүнки һәммә адәм бай болмайду. Кәмбәғәл болмисиму өзи вә аилисиниң еһтияҗидин ашуруп башқиларға бир нәрсә бериш имканийити болмиған оттурһал турмуштики кишиләрму бар. Мундақ кишиләрниң башқиларға ярдәм қилимән дегинидин аввал өз аилисиниң турмушини яхши қамдиши алдинқи орунда туриду. Шуңа улардин ярдәм күтүлмәйду. Әмма кәмәбәғәл, бай вә оттураһал турмуштики һәр қандақ адәм, һәтта кәмбәғәлләрму берәләйдиған бир сәдиқә бар. У болсиму, кишиләргә тәбәссум билән чирайлиқ муамилә қилиштур. Пәйғәмбәр әләйһиссалам мундақ дегән:" биравниң йүзигә тәбәссум билән қаришиңниң өзи сәдиқә бәргәнниң савабни қазандуридиған яхши иштур. Шуниңдәк, яхши ишларға буйруп яман ишлардин тосуш, йол сориғанға йолни көрситип қоюш, кишиләр маңидиған йолдин таш вә паскина нәрсиләрни елип ташливетиш, көзи көрмәйдиған адәмниң қолидин йетиләп баридиған йеригә апирип қоюш, қандақла бир өчирәттә нөвитиңни зөрүрийити бар биригә өтүнүп бериш қатарлиқ ишларниң һәммисидә сәдиқә бәргәнниң саваби бар."

Бундақ асан вә йениң сәдиқиниң һөддисидин чиқалмайдиған адәм йоқ. Шуңа инсан имканийәтләр билән һесаблишиштин аввал яхши нийәт, дуруслуқ вә гүзәл әхлаққа игә болсила һәммә иш өзликидин өз йолиға кириду. Чүнки аллаһ таала қуран кәримдә:" кимки тәқвалиқ қилидикән, аллаһ униңға һәр қандақ бир қийинчилиқта чоқум чиқиш йоли бериду" дәйду. Айәттики тәқвалиқ гүзәл әхлақниму өз ичигә алиду. Чүнки һәқиқий тәқвалиқ гүзәл әхлақниң мевисидур.


Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт