Вашингтонда өткүзүлгән мәркизи явро - асия илмий муһакимә йиғинида уйғурлар темиси салмақлиқ орунда

9 - Айниң 18 - күнидин 21 - күнигичә америка пайтәхти вашингтондики җорҗитавн университетида мәркизий явро - асия илмий җәмийитиниң 9 - қетимлиқ хәлқаралиқ муһакимә йиғини өткүзүлди.
Мухбиримиз үмидвар
2008-09-22
Share
Goerge-town-confnc-305.jpg Сүрәт, 9 - айниң 18 - күнидин 21 - күнигичә америка пайтәхти вашингтондики җорҗитавн университетида өткүзүлүватқан мәркизий йавро - асийа илмий җәмийитиниң 9 - қетимлиқ хәлқаралиқ муһакимә йиғининиң тор бәттики чүшәндүрүлүши.
http://ceres.georgetown.edu

Мәзмун даириси кәң, қатнашқан адәм сани бир қәдәр көп болған мәзкур хәлқаралиқ муһакимә йиғинида уйғурларға аит мақалиларму оқуп өтүлди шуниңдәк бу йиғинға уйғур мутәхәссислириму иштирак қилди.

Америка пайтәхтидә өткүзүлгән бу йиғинға америка, японийә, русийә, түркийә, өзбекистан, қазақистан, қирғизистан, таҗикистан вә башқа дөләтләрниң көплигән мутәхәссислири қатнашқан болуп, тема мәзмунлири районлар бойичиму айрилған. Мәркизий асия, кавказийә, қара деңиз вә иран, афғанистан райони, моңғулийә вә сибирийә һәмдә волга бойлирини өз ичигә алған кәң явро - асия районидики тарих, тил - мәдәнийәт, дин вә сиясәт, иҗтимаий - иқтисад, енергийә вә сиясий истратегийә шуниңдәк башқа мәсилиләрни өз ичигә алған 60 доклат бериш мунбири орунлаштурулуп, һәр қайси дөләтләрдин кәлгән алимлар өз кәсип даириси бойичә илмий доклат бәргән вә муназирә елип барған.

Уйғур музикилири вә усуллири йиғинниң кәчлик паалийитигә һозур елип кәлди

19 - Сентәбир күни кәчтә бу қетимқи йиғинниң саһибхани җорҗитавн университетиниң явро - асия, русийә вә шәрқий явропа тәтқиқат мәркизи йиғин қатнашқучилири үчүн мәхсус кәчлик зияпәт һәм ихтияри учришиш паалийити уюштурған болуп, университет бағчисида өткүзүлгән бу паалийәт уйғур музикилири вә уйғур усули билән башланди.

Мәзкур университетниң оқуғучилиридин тәшкилләнгән бир усул гурупписи, йәни уйғур миллий кийимлирини кийгән америкилиқ қиз - йигитләр атақлиқ нахшичи әркин абдулланиң үналғу лентисиға елинған нахшисиға усул ойнап, мәйданға юқири кәйпият қошти. Сабиқ өзбекистан җумһурийәтлик радио - телевизийә комитети қармиғидики уйғур нахша - усул ансамбилиниң нахшичиси, һазир америкида яшаватқан султан мәмәтоф әпәнди көпчилик үчүн өзиниң бир йүрүш музикилири вә муқамлирини орундап, көпчиликниң қизғин алқишиға еришти.

Уйғур мутәхәссислириму мақалә оқуди

Мәркизий явро - асия тәтқиқат җәмийитиниң бу қетимқи йиғинидики өзгичилик шуки, муһакимә йиғини җәрянида уйғурлар вә уйғур ели һәққидә он парчә илмий доклат оқуп өтүлгән.

19 - Сентәбир күни әтигәндә өткүзүлгән иҗтимаий - сиясий вә иқтисадий өзгириш әһвалиға аит доклат бериш сорунида таҗик, өзбек һәм уйғур мутәхәссисләрниң оттура асия вә уйғур елидики иҗтимаий өзгириш мәсилилиригә аит доклатлар оқуп өтүлди.

Харвард университетида илмий тәтқиқат бойичә шуғуллиниватқан уйғур мутәхәссис мәттурсун бәйдулла " дәря бойидики иҗтимаий өзгириш уйғур елидики омумий өзгиришниң кичик бир мисали " намлиқ мақалисини оқуған . Бу мақалидә хотәнниң керийә наһийисигә тәвә дәря бойи йезисидики уйғурларниң һаятиниң иҗтимаий өзгириши әһвали йорутулған.

Уйғурлар һәққидә мәхсус икки илмий доклат соруни тәшкилләнди

20 - Сентәбир чүштин бурун "уйғур ели вә уйғурларниң заманиви тарихшунаслиқи һәмдә хитай тилидин башқа мәнбәләр "мавзу астида мәхсус доклат бериш йиғини уюштурулған болуп, буниңда америкидики җорҗ вашингтон университетиниң профессори шон роберт " уйғуристан идийисиниң русийә империйиси вә сабиқ совет иттипақида мәйданға келиши", доктор нәбиҗан турсун " 20 - әсирниң дәсләпки йеримигә аит уйғур мәнбәлири вә нуқтиинәзәрлири" һәмдә японийилик уйғуршунас уйғурларниң 19 - әсирниң ахирлиридики әрз һөҗҗәтлири вә исламий әрзийәт мәсилилиригә аит мақалисини оқуп өтти.
 
Уйғур тарихиға қизиққучилар вә тәтқиқат қилғучилар қатнашқан бу сорунға җорҗитавн университетиниң уйғур ели тарихи бойичә профессори җемс миллвард риясәтчилик қилди, охайо штатидики миами университетида уйғур елиниң нопус вә иқтисадий җуғрапийиси һәққидә тәтқиқат йүргүзүватқан профессор станлий топс мақалиларға баһа бәрди. Йиғин ахирида бәс - муназирә вә соал җаваблар давамлашқан болуп, асаслиқ соал - җаваблар нәбиҗан турсун вә шон робертниң уйғурларниң 20 - әсирниң биринчи йеримидики тарихи тәтқиқатида уйғур мәнбәлиридин пайдилиниш вә һазирқи заман сиясий һәм мәдәнийәт тарихи һәмдә уйғур миллий кимлики вә милләтпәрвәрлик идийисиниң күчийиши мәсилилиригә қаритилди.

Мәзкур йиғинниң 21 - сентәбир күнидики сиясәтшунаслиқ мәсилилиригә аит қисмида йәнә мәхсус уйғур елиниң бүгүнки сиясий, иҗтимаий вә мәдәнийәт, қош тиллиқ маарип мәсилилиригә қаритилған бир доклат соруни уюштурулған болуп, буниңда " шинҗаңда уйғур тибабитиниң ортақ ишлитилиши һәққидә"," " шинҗаңда ана тил маарипи вә униң өтмүши һәм бүгүни", " биңтуәндә аптономийә барму? " мавзулуқ мақалилири оқуп өтүлди.

Булардин башқа йәнә һәр қайси доклат сорунлиридиму уйғурларға мунасивәтлик төт парчә мақалә оқулди.

Уйғур тәтқиқатчилириниң сани ашмақта

Хәлқара илим саһәсидики нопузлуқ җәмийәтләрниң бири һесаблинидиған мәркизий явро - асия җәмийитиниң бу қетимқи йиғинда уйғурларға мунасивәтлик он парчә мақалә оқулуши вә уйғур темиси үчүн мәхсус икки доклат бериш соруни уюштурулуш һәмдә яш әвлад америка мутәхәссислириниң доклатлириға сорун яритип бериш көрүнәрлик йеңилиқ болуп һесаблиниду.

Нөвәттә, америкиниң индиана, харвард қатарлиқ бир қанчә университетлирида мәхсус уйғур ели вә уйғурлар тарихи, тил - мәдәнийәт вә сиясәт мәсилилири бойичә докторлуқ һәм магистирлиқ унвани үчүн илмий мақалә йезиватқанларниң шуниңдәк бу саһә бойичә тәтқиқат йүргүзиватқанларниң сани ашмақта.

Бу қетимқи йиғинға қатнашқан уйғуршунасларниң һәммиси дегүдәк уйғур тилини хели яхши өгәнгән болуп, улар өз тәтқиқатлирида уйғур тилидики материяллардин үнүмлүк пайдиланғанлиқини намайән қилди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт