Qeshqer shehiridiki yéngi mehelle-nurbaghmu chéqilmaqchi

Xitay hökümiti qeshqer shehiridiki qedimiy kochilarni chaqqanda yer tewreshke chidamliq öy sélip bérish sho'ari bilen ish élip barghan idi.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2011-03-16
Share
qeshqer-cheqilish-asrash-305.jpg Bilginide qeshqer qedimiy sheher heqqide ilmiy muhakime yighini ötküzüldi. 2011-Yili 25-yanwar.
RFA

Melum bolushiche, nöwette chéqish pilanlan'ghan mehellilerdin biri nurbagh bolup, nurbagh qeshqerdiki yéngidin berpa bolghan mehellerdin biri؛ bu mehellidiki öy-imaretlerning yer tewreshke berdashliq bérelmeslik mesilisi mewjut emes. Shunga nurbagh diki ahaliler nurbaghdin köchüshni ret qilmaqta. Da'iriler bolsa ahalilerni nurbaghdin köchüshke zorlimaqta.

Anglighininglar, qeshqer shehiridiki chéqilishi pilanlan'ghan nurbagh mehellisining teswiri. Nurbaghdiki ahaliler bu mehellini yéqinqi 20yil ichide berpa qilghan. Mehellide, 400 etrapida a'ile, 2000 etrapida nopus mewjut. Xitay hökümiti bu mehellini chéqip, ornigha qewetlik bina salidighanliqini, öyi chéqilghan a'ililerge bu binadin öy béridighanliqini bildürgen. Emma ahaliler bolsa, öylirining chéqilishigha qarshi.

Nöwette ahaliler, mehellisining milliy qiyapitining buzuwétilishidin bashqa, qewetlik binada olturushning chiqimliridinmu endishe qilmaqta. Chünki mehellidiki kishilerning köpinchisi ushshaq tijaretchi. Ahalilerning inkasliridin melum bolushiche, qeshqerde nopusning téz köpiyishi, mal bahasining örlep kétishi, qeshqerdiki Uyghurlarning turmushidiki qiyinchiliqlarni éghirlashturmaqta. Kündilik turmushini aran dégende qamdap kétiwatqan bu kishiler, mehellisige sélinidighan égiz binalarning özlirige yaxshiliq élip kélidighanliqigha ishenmeslik bilen birlikte؛ köchmen éqinidinmu endishe qilmaqta.

Nöwette da'iriler bu mehellidiki ahalilerge bezide qattiq tedbirlerni qollinip, öyliridin köchüshke mejburlimaqta. Mehelle aqsaqalliri mezkur pilan'gha naraziliq bildürüp alaqidar organlargha barghan. Da'iriler bularning bezilirige köprek pul bérish, bezilirini bolsa tehdit sélish arqiliq, shikayet qilishtin waz kechtürgen. Emma ahalilerning köpinchisi köchüshni ret qilish pozitsiyiside ching turmaqta.

Da'iriler ikki ayning aldida mehellide ölchesh we tizimlash xizmiti élip barghan, 4-ayning otturiliri mexsus yighin échip, ahalilerni köchüshke yene bir qétim buyruq chüshürmekchi. Bezi ahaliler, Uyghur rayonining partkom sékrétari jang chünshyenning béyjingda ikki yighin dawamida qilghan sözliridin ümidlen'gen. Bular jang chüshyen'ge ehwalni melum qilip, mehellisining chéqilishining aldini almaqchi.

 Nurbagh mehellisining chéqilishi, xitay merkizi hökümitining qeshqerni kichik shénjén'gha aylandurush pilanining bir qismi, emma jem'iyette tarqalghan gepler arisida, mezkur pilan, xitay öy-zémin sodigerliri bilen qeshqerdiki yerlik da'iriler arisidiki yeng ichi bir sodining netijisi. Bu xil gumandikilerning qarishiche, nurbagh mehellisi shangxeydiki bir öy-zémin shirkitige sétiwétilgen؛ shirket bolsa yerlik da'irilerge bir yürüsh heqsiz öy bérishke wede bergen. Hazirghiche bu sözlerning toghriliqini ispatlaydighan pakitlar mewjut emes. Emma, xitay emeldarlirining chiriklik weziyiti mezkur qarashning toghriliq éhtimaligha ishendürüwatqan amillardin biridur.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet