Tetqiqatchi murata: Uyghur xanim - qizlirining en'eniwiy pedaz buyumliri

Ixtiyariy muxbirimiz qutluq
2013-12-05
Share
kitabning-muqawisi12.5-305.png Tetqiqatchi murata: Uyghur xanim - qizlirining en'eniwiy pedaz buyumliri
Photo: RFA


Uyghur xelqi tarixtin buyan rengdar turmush adetlirige ige. Uyghurlar ezeldin güzellikni söyidighan, asraydighan we uninggha ehmiyet béridighan xelq. Jümlidin Uyghur xanim - qizlirimu özining tebi'iy güzellikini söyüsh bilen birge özidiki bu güzelliklerni asrash, saqlash yüzisidin özining turmush adetliride uzundin buyan türlük tebi'iy pedaz buyumlirini qollinip kelmekte.

Yéqindin buyan yaponiyide Uyghur xanim - qizlirining pedaz buyumlirigha a'it köpligen tetqiqat maqaliliri élan qilinmaqta.

Yaponiye nara qizlar uniwérsitétini merkez qilghan halda teshkillen'gen "Yipek yolidiki Uyghur xanim - qizlirining turmush adetliri" tetqiqat guruppisi uzun yillardin buyan Uyghur élining pütkül rayonlirida dégüdek Uyghur xanim - qizlirigha a'it köp tereplimilik tetqiqatlarni élip barmaqta. Mana shu tetqiqatchilardin bir bolghan kiyim - kéchek, güzel - sen'et layihelesh tetqiqatchisi murata masayo yaponiyide neshr qilin'ghan "Yipek yolidiki Uyghur xanim - qizlirining turmush örp - adetliri" namliq kitabning tötinchi babida Uyghur xanim - qizlirining pedaz buyumliri toghrisida izdinish élip bérip yélim, osma, xéne qatarliq tebi'iy hösün tüzesh pedaz buyumliri toghrisida toxtalghan.

Tetqiqatchi murata masayo maqalisining bashlinishida Uyghur xanim - qizlirining uzun chachliri, chach shekli heqqide toxtilip, ularning yash qoramigha qarap chach sheklini talaydighanliqini, emma Uyghur xanim - qizlirida köpinche uzun chachning omumlashqanliqini, hazirqi xizmet we oqutushtiki aldirashliq sewebidin bezi qizlarning chach sheklining özgiche qisqa shekillerge özgergenlikini otturigha qoyush bilen birge, Uyghur élining shimal, jenub qatarliq terepliridiki Uyghur xanim - qizlirining özgiche bolghan yerlik shekildimu chach sheklining barliqini otturigha qoyghan.

Murata masayo maqaliside Uyghur xanim - qizlirining kiyim sheklige qarap chach sheklini belgileydighanliqini, Uyghur jem'iyitining üzlüksiz tereqqiy qilishi netijiside hazir xanim - qizlar satirachxanisiningmu barliqqa kelgenlikini otturigha qoyush bilen birge, oxshimighan chach shekillirining bahasiningmu bir - birige oxshimaydighanliqini eskertken.

Tetqiqatchi murato masayo Uyghur xanim - qizlirining chachliri heqqide toxtalghanda shimal, jenub tereplerde bolsun,40 yashtin yuqiri bolghan xanim - qizlarda yenila Uyghurlarning en'enwiy uzun chach qoyush sheklining saqliniwatqanliqini, Uyghur xanim - qizlarning chachni asirash üchün da'im jigde yélimi ishlitidighanliqini bayan qilghan.

Murato maqaliside Uyghur xanim - qizlirining yarishimliq örülgen uzun chachlirigha bezide gül qisturuwalidighan adetliriningmu barliqini alahide eskertken.

Tetqiqatchi murato masayo maqalisining kéyinki qismida Uyghur xanim - qizlirining qash - kirpiklirini asirash, qashni yaxshi östürüsh buyumliridin biri hésablinidighan tebi'iy ösümlük bolghan osmining adette hemme a'illerde bagh, hoyla - aramlargha térilidighanliqini, osmining uzunluqining 20 santimétir kélidighanliqi, osma yopurmiqining su terkibi köp bolup, uni qolning alqinigha élip siqqanda kök renglik su chiqidighanliqini, buni xanim - qizlar qash - kirpiklirige sürkep,"Osma qoyush" aditini yétildürgenlikini bayan qilghan.

Tetqiqatchi murata masayo osmining, hetta kichik qizlarningmu latapetlik ösüshi üchün ularning qash - kirpiklirigimu sürkep qoyulidighanliqini ilgiri sürgen.

U,maqaliside yene, Uyghurlarning adette osmini yalghuz qash - kirpiklergila sürkeple qalmastin, osma suyini kichik ballarning chachlirighimu chachidighanliqini, buningdiki meqset "Chachning köplep ösüshige paydiliq ikenlikini közligenliki" dep bayan qilghan.

Tetqiqatchi murata masayo maqalisining axirisida, Uyghur xanim - qizlirining pedaz qilish adetliridin bir bolghan xéne qoyush aditi heqqide toxtilip " Xéne saman gholluq ösümlükler a'ilisige tewe gülning bir türi, uning gholining renggi qizghuch hem suluq, güli anar chéchiki renggide bolup, Uyghur xanim - qizliri uni ézip put, qolining alqanliri, tirnaqlirigha téngip qizartiwalidu. Bu Uyghur xanim - qizlirining xine qoyush aditi dep atilidu" dep teripligen.

U yene, xéne qoyush aditining Uyghurlar arisida melum ilmiy asasi barliqi heqqide toxtilip:"Uyghur xanim - qizlirining xéne qoyushi zeher qayturush, söngekni chéngitish we tirnaqni güzelleshtürüsh üchündur" dep bayan qilghan.

Tetqiqatchi murata masayo maqaliside, hazirqi zamandiki zamaniwiy pedaz buyumlirining köplep barliqqa kélishi bilen, Uyghur xanim - qizlirining en'eniwiy pedaz buyumlirining Uyghur élidiki tereqqiy qilghan sheherlerde bara - bara emeldin qéliwatqanliqinimu eskertken.

Axirida ziyaritimizni qobul qilghan yaponiyidiki Uyghur sisasiy aktipliridin biri bolghan gülistan xanim Uyghur xanim - qizlirining pedaz buyumliri heqqide qisqiche toxtilip otti.

Awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet