Türkiye yazghuchilar jemiyitining re'isi shi jinpinggha xet yézip, Uyghurlarning erkin yashishini arzu qilidighanliqini bildürgen

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-08-16
Share
Türkiye yazghuchilar jemiyitining re'isi shi jinpinggha xet yézip, Uyghurlarning erkin yashishini arzu qilidighanliqini bildürgen Türkiye yazghuchilar jemiyitining re'isi, enqere ijtima'iy bilimler uniwérsitétining mudiri, diniy ilimler kespining  proféssori, yazghuchi musa qazim arijan ependi
TYB/ Erkin Tarim

Türkiye yazghuchilar jemiyitining re'isi, enqere ijtima'iy bilimler uniwérsitétining mudiri, diniy ilimler kespining  proféssori, yazghuchi musa qazim arijan ependi  10-awghust küni xitay dölet re'isi shi jinpinggha xet yézip, sherqiy türkistandiki kishilik hoquq depsendichilikining intayin éghir ikenlikini, xitay dölitining buni derhal toxtitishi kéreklikini tekitligen. 

Xet mundaq bashlan'ghan: "Qimmetlik xitay dölet re'isi shi jinping, shinjang Uyghur aptonom rayoni dep atalghan türklerning qedimiy yurti sherqiy türkistandin kelgen xewerler bilen türkiyede turuwatqan jaza lagérliri shahitlirining anglatqanliridin rayondiki musulman türkiy xelqlerning, bolupmu Uyghurlarning diniy we milliy kimliki tüpeyli éghir kishilik hoquq depsendichilikige uchrawatqanliqini, milyonlighan ademning lagérgha tashlan'ghanliqini, buning sewebidin nurghun a'ililerning weyran bolup ketkenlikini hemde ularning ishlesh we oqush hoquqidin mehrum qalghanliqini bilduq. Uyghurlarning bu éghir weziyiti xelq'ara axbaratlarda we xelq'ara siyasette küntertipke kélishke dawamlashmaqta.  Biz sherqiy türkistandiki kishilik hoquq depsendichiliki toghrisida 2021-yili 6-ayning 20-küni uniwérsitét oqutquchiliri, yazghuchilar, tarixchilar, zhurnalistlar we sherqiy türkistan ammiwiy teshkilatlirining mes'ulliri qatnashqan  muzakire yighini ötküzüp, bu heqte doklat teyyarliduq". 

Türkiye yazghuchilar jemiyitining re'isi yazghan bu xette xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan bu xil bésim siyasitini özgertmise türkiye bilen xitay otturisidiki munasiwetke selbiy tesir körsitidighanliqi bayan qilinip mundaq déyilgen: "Qimmetlik dölet re'isi shi jinping, dunyada iqtisadiy we siyasiy jehettin muhim orun'gha ige bolghan dölitingiz bilen türkiye otturisidiki munasiwet uzun tarixqa ige bolup, bu munasiwet bügünmu dawamlashmaqta. Hazir xitay puqrasi bolup yashawatqan Uyghurlar bilen biz  türkler qan-qérindash. Shunga Uyghurlarning öz zéminida erkin, barliq heq we hoquqlirigha ige yashishini ümid qilimiz. Uyghurlar zulum astida yashisa,  milyonlighan türk xelqi bi'aram bolush bilen birlikte ikki dölet otturisidiki  munasiwetkimu selbiy tesir körsitidu. Eger hökümitingiz Uyghurlargha qarita élip bériwatqan insan qélipidin chiqqan siyasitini özgertip, Uyghurlarning kishilik hoquqigha hörmet qilsa, dölitingizning xelq'aradiki abroyi ösidu." 

Türkiye yazghuchilar jem'iyiti 2020-yili 7-ayda "Sherqiy türkistanda kishilik hoquq depsendichiliki" témisida doklat teyyarlap, yawropa kishilik hoquq sotini'ung re'isi robért spano ependige, birleshken döletler teshkilatining bash katipi antoni'o gutérrés ependige we shimaliy atlantik ehli teshkilatining bash katipi jéns stoltenbérg ependilerge ewetip, Uyghur mesiliside xitayni agahlandurushqa chaqirghan. 

Bundaq xetlerning yézilishi nöwettiki Uyghurlarning weziyitige qandaq tesirlerni peyda qilishi mumkin? türkiye döletlik radiyo-téléwizye idarisining muxbiri, tetqiqatchi mirkamil qeshqerli ependi türkiye yazghuchilar jem'iyitining nurghun dangliq yazghuchilar eza bolghan tesiri küchlük ammiwiy teshkilat ikenlikini, ular yazghan xet we doklatlarning Uyghur dewasining türkiyede we chet elde tonulushigha zor paydisi bolidighanliqini tekitlidi. 

Sherqiy türkistan kishilik hoquqni közitish teshkilatining bash katipi nuriddin izbasar ependi xitay musulman döletlirige qarita teshwiqatini kücheytip, Uyghurlargha qiliwatqan zulumini yoshurushqa tirishiwatqan bir peytte, bu xil xetlerning yézilishining zor ehmiyetke ige ikenlikini tekitlidi. 

Merkizi enqere shehride turushluq türkiye yazghuchilar jem'iyiti 1978-yili qurulghan bolup, bu jem'iyetke köp sanda dangliq yazghuchilar we edibler eza iken. 

 

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet