Türkiye sehiye ministiri fahrettin ependining bayanati xitayning naraziliqigha uchridi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-02-10
Share
Fahrettin-Qoja.jpg Türkiye sehiye ministiri fahrettin ghoja ependi yighinda.
Social Media

Türkiye sehiye ministiri fahrettin ghoja ependi 7-féwral küni muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüp, tajsiman öpke yallughi wirusigha qarshi, élin'ghan tedbirler toghrisida melumat bérip, xitaydin her xil haywanlarni, her xil haywanlardin ishlep chiqirilghan mehsulatlarni türkiyege import qilishning cheklen'genlikini jakarlighandin kéyin xitayning enqerede turushluq elchixanisining naraziliqigha uchridi. Fahrettin ghoja ependi bayanatida aldi bilen xitaygha qatnaydighan ayropilanlarning uchushini waqitliq toxtatqanliqini, ikki kün burun chet'ellerdin kelgen barliq yoluchilarni tekshürgendin kéyin ruxset qiliwatqanliqini, 17 ayrodromda élip bériliwatqan tekshürüshte hazirghiche héchqandaq bir yoluchida tajsiman öpke yallughi wirusi bayqalmighanliqini bayan qildi.

Sehiye ministiri fahrettin ghoja ependi mundaq dédi: "Tajsiman öpke yallughi wirusi haywanlardin ademge yuqidighan késelliktur. Shundaqla mezkur wirusning ademdin ademge yuqidighanliqi jezimleshti. Hazir bu wirusning qaysi haywandin chiqqanliqi téxi éniq emes. Shunga haywandin yuqumlinidighan bu késellikning aldini élish üchün bu tedbir qararini maqulliduq. Xitaydin her xil tirik, ölük haywanlarni, haywanlardin ishlep chiqirilghan buyumlarni import qilishni waqitliq toxtitishni qarar qilduq."

U, bu qararni munasiwetlik organlarghimu ewetkenlikini bayan qilip mundaq dédi: "Import qilinishi toxtitilghan mallar ichide qush we qanatliq haywanlar, déngiz mehsulatliri, haywan yaghliri qatarliq mehsulatlarmu bar. Mezkur qararni a'ile, emgek we ijtima'iy xizmetler idarisi bilen xitay xelq jumhuriyitining enqerede turushluq elchixanisighimu ewettuq."

Qimmetlik radi'o anglighuchilar türkiye sehiye ministiri fahrettin ghoja ependi bayanatida yene türkiyede ishlewatqan xitaylar, yurtigha bérip kelgendin kéyin 14 kün'giche öyide dem élip, doxtur tekshürüshidin ötkendin kéyin xizmetke bashlisa bolidighanliqini tekitlidi.

Türkiye sehiye ministiri fahrettin ghoja ependi 7-féwral küni mezkur bayanatni bergendin kéyin xitayning enqerede turushluq elchixanisi derhal bayanat élan qilip, türkiye hökümitining bu qararigha naraziliq bildüridighanliqini bayan qildi. Xitay elchixanisining bayanatida mundaq déyilgen: "Türkiye hökümiti chiqarghan bu qarargha heyran qalduq. Bu qarar bizni ensizlikke salmaqta, shunga qattiq naraziliqimizni bildürimiz. Dunya sehiye teshkilati xitay bilen bolghan tijaretke cheklime qoyushni qollimaydighanliqini, hetta qarshi turidighanliqini tekitligenidi."

Türkiye anadolu xewer agéntliqining tor bétide orun alghan xewerge asaslan'ghanda xitayning enqerede turushluq elchisi élan qilghan bayanatta, türkiye hökümitining mezkur qararining dunya sehiye teshkilatining munasiwetlik qararigha xilap ikenliki, türkiye bilen xitay otturisidiki tijaret munasiwetke ziyan élip kélidighanliqi tekitlen'gen.

Xitayda bayqilip dunya boyiche tarqalghan nepes yoli wirusining türkiyege yamrap kétishining aldini élish üchün türkiye hökümiti chiqarghan xitayning bezi mallirini import qilishni toxtitish qararigha xitayning qattiq naraziliq bildürüshidiki seweb néme? bu qarar türkiye-xitay munasiwitige qandaq tesir körsiter? dégen'ge oxshash so'allargha jawab tépish üchün enqerediki Uyghur instituti mudiri doktor erkin ekrem ependi we doktor abdukérim ependiler bilen téléfon söhbiti élip barduq.

Doktor erkin ekrem ependi dunya sehiye teshkilatining qararigha hemme döletning ri'aye qilish mejburiyiti yoqlighini, hemme dölet özining shert-shara'itigha qarap turup tedbir alidighanliqini, xitayning türkiyege bundaq naraziliq bildürüp kétishining hajetsiz ikenlikini bayan qildi.

Wuxen wirusi otturigha chiqqandin kéyin türkiyede xitaylargha bolghan köz qarash özgerdi. Xitayning türkiyediki abruyi yene bir qétim töküldi. Burun türkler xitaylargha Uyghurlarni jaza lagérlirigha qamidi dep bashqiche qarawatqan bolsa, emdi wuxen wirusidin tüpeyli bashqiche qarimaqta. Buni qandaq chüshinishimiz kérek? doktor erkin ekrem ependi xitaylarning emdi özini Uyghurlarning ornigha qoyup turup oylishi kéreklikini bayan qildi.

Doktor abdukérim ependi mundaq dédi:

Undaqta bundaq bir weziyet türkiye bilen xitay otturisidiki munasiwetke qandaq tesir körsiter? doktor erkin ekrem ependi buning bek selbiy tesiri bolmaydighanliqini otturigha qoydi.

Xitayda tajsiman öpke yallughi wirusi bayqalghandin kéyin türkiye hökümiti 2-féwral küni xitaygha 93 ming maska ewetti we türkiye tashqi ishlar ministiri mexsus bayanat élan qilip, xitaydin hal soridi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.