Түркийә сәһийә министири фаһрәттин әпәндиниң баянати хитайниң наразилиқиға учриди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-02-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийә сәһийә министири фаһрәттин ғоҗа әпәнди йиғинда.
Түркийә сәһийә министири фаһрәттин ғоҗа әпәнди йиғинда.
Social Media

Түркийә сәһийә министири фаһрәттин ғоҗа әпәнди 7-феврал күни мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүп, таҗсиман өпкә яллуғи вирусиға қарши, елинған тәдбирләр тоғрисида мәлумат берип, хитайдин һәр хил һайванларни, һәр хил һайванлардин ишләп чиқирилған мәһсулатларни түркийәгә импорт қилишниң чәкләнгәнликини җакарлиғандин кейин хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханисиниң наразилиқиға учриди. Фаһрәттин ғоҗа әпәнди баянатида алди билән хитайға қатнайдиған айропиланларниң учушини вақитлиқ тохтатқанлиқини, икки күн бурун чәтәлләрдин кәлгән барлиқ йолучиларни тәкшүргәндин кейин рухсәт қиливатқанлиқини, 17 айродромда елип бериливатқан тәкшүрүштә һазирғичә һечқандақ бир йолучида таҗсиман өпкә яллуғи вируси байқалмиғанлиқини баян қилди.

Сәһийә министири фаһрәттин ғоҗа әпәнди мундақ деди: «таҗсиман өпкә яллуғи вируси һайванлардин адәмгә юқидиған кесәлликтур. Шундақла мәзкур вирусниң адәмдин адәмгә юқидиғанлиқи җәзимләшти. Һазир бу вирусниң қайси һайвандин чиққанлиқи техи ениқ әмәс. Шуңа һайвандин юқумлинидиған бу кесәлликниң алдини елиш үчүн бу тәдбир қарарини мақуллидуқ. Хитайдин һәр хил тирик, өлүк һайванларни, һайванлардин ишләп чиқирилған буюмларни импорт қилишни вақитлиқ тохтитишни қарар қилдуқ.»

У, бу қарарни мунасивәтлик органларғиму әвәткәнликини баян қилип мундақ деди: «импорт қилиниши тохтитилған маллар ичидә қуш вә қанатлиқ һайванлар, деңиз мәһсулатлири, һайван яғлири қатарлиқ мәһсулатларму бар. Мәзкур қарарни аилә, әмгәк вә иҗтимаий хизмәтләр идариси билән хитай хәлқ җумһурийитиниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханисиғиму әвәттуқ.»

Қиммәтлик радио аңлиғучилар түркийә сәһийә министири фаһрәттин ғоҗа әпәнди баянатида йәнә түркийәдә ишләватқан хитайлар, юртиға берип кәлгәндин кейин 14 күнгичә өйидә дәм елип, дохтур тәкшүрүшидин өткәндин кейин хизмәткә башлиса болидиғанлиқини тәкитлиди.

Түркийә сәһийә министири фаһрәттин ғоҗа әпәнди 7-феврал күни мәзкур баянатни бәргәндин кейин хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханиси дәрһал баянат елан қилип, түркийә һөкүмитиниң бу қарариға наразилиқ билдүридиғанлиқини баян қилди. Хитай әлчиханисиниң баянатида мундақ дейилгән: «түркийә һөкүмити чиқарған бу қарарға һәйран қалдуқ. Бу қарар бизни әнсизликкә салмақта, шуңа қаттиқ наразилиқимизни билдүримиз. Дуня сәһийә тәшкилати хитай билән болған тиҗарәткә чәклимә қоюшни қоллимайдиғанлиқини, һәтта қарши туридиғанлиқини тәкитлигәниди.»

Түркийә анадолу хәвәр агентлиқиниң тор бетидә орун алған хәвәргә асасланғанда хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиси елан қилған баянатта, түркийә һөкүмитиниң мәзкур қарариниң дуня сәһийә тәшкилатиниң мунасивәтлик қарариға хилап икәнлики, түркийә билән хитай оттурисидики тиҗарәт мунасивәткә зиян елип келидиғанлиқи тәкитләнгән.

Хитайда байқилип дуня бойичә тарқалған нәпәс йоли вирусиниң түркийәгә ямрап кетишиниң алдини елиш үчүн түркийә һөкүмити чиқарған хитайниң бәзи маллирини импорт қилишни тохтитиш қарариға хитайниң қаттиқ наразилиқ билдүрүшидики сәвәб немә? бу қарар түркийә-хитай мунасивитигә қандақ тәсир көрситәр? дегәнгә охшаш соалларға җаваб тепиш үчүн әнқәрәдики уйғур институти мудири доктор әркин әкрәм әпәнди вә доктор абдукерим әпәндиләр билән телефон сөһбити елип бардуқ.

Доктор әркин әкрәм әпәнди дуня сәһийә тәшкилатиниң қарариға һәммә дөләтниң риайә қилиш мәҗбурийити йоқлиғини, һәммә дөләт өзиниң шәрт-шараитиға қарап туруп тәдбир алидиғанлиқини, хитайниң түркийәгә бундақ наразилиқ билдүрүп кетишиниң һаҗәтсиз икәнликини баян қилди.

Вухән вируси оттуриға чиққандин кейин түркийәдә хитайларға болған көз қараш өзгәрди. Хитайниң түркийәдики абруйи йәнә бир қетим төкүлди. Бурун түркләр хитайларға уйғурларни җаза лагерлириға қамиди дәп башқичә қараватқан болса, әмди вухән вирусидин түпәйли башқичә қаримақта. Буни қандақ чүшинишимиз керәк? доктор әркин әкрәм әпәнди хитайларниң әмди өзини уйғурларниң орниға қоюп туруп ойлиши керәкликини баян қилди.

Доктор абдукерим әпәнди мундақ деди:

Ундақта бундақ бир вәзийәт түркийә билән хитай оттурисидики мунасивәткә қандақ тәсир көрситәр? доктор әркин әкрәм әпәнди буниң бәк сәлбий тәсири болмайдиғанлиқини оттуриға қойди.

Хитайда таҗсиман өпкә яллуғи вируси байқалғандин кейин түркийә һөкүмити 2-феврал күни хитайға 93 миң маска әвәтти вә түркийә ташқи ишлар министири мәхсус баянат елан қилип, хитайдин һал сориди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт