Түркийәдә корона вирусидин юқумланған уйғурларниң саниму қайта көпәймәктә

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-09-21
Share
istanbul-virus-uyghur.jpg Абдусаттар һаҗим корона вируси билән юқумлинип дохтурханида давалиниватқан көрүнүш. 2020-Йили сентәбир, истанбул.
RFA/Erkin Tarim

Хитайниң вухән шәһиридә партлап, 9 ай ичидә пүтүн дуняда 30 милйон 800 миң 777 адәм юқумланған, 958 миңға йеқин кишиниң җениға замин болған өпкә яллуғи-корона вируси билән юқумланған бимарларниң саниниң қайта көпийиши кишиләрдә әнсизлик пәйда қилмақта. Биз игилигән мәлуматларға асасланғанда түркийә истанбулдики уйғурлар арисида корона вируси билән юқумланғанларниң саниниң көпийиши уйғурлар арисидиму әнсизлик пәйда қилмақта икән.

Түркийә сәһийә министири фаһрәттин қоҗа 20‏-сентәбир күни мухбирларға бәргән баянатида мәзкур вирус билән юқумланған бимарларниң саниниң шу күни яни 20-сентәбир күни 1519 ға, өлгәнләрниң саниниң 61 гә йәткәнликини, бимарлар вә өлгәнләр саниниң түркийәдә күнсайин көпийиватқанлиқини елан қилди.

Түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоған өткән һәптә корона вируси тоғрисида алаһидә йиғин чақирип, түркийәдики башланғуч, оттура вә толуқ оттура мәктәпләрниң 21-сентәбир күнидин тартип ечилидиғанлиқини, бәзи синипларда йүзтуранә дәрс өтүлидиғанлиқини, университетларниң 10-айниң 1-күни дәрс башлайдиғанлиқини, тиятир, көргәзмә, һәр хил йиғин вә той-төкүнләрға қоюлған вақит вә сан чәклимилириниң давам қилидиғанлиқини җакарлиғаниди.

Түркийәдики уйғурларниң көпи истанбул билән қәйсәри шәһиридә яшимақта. Түркийә сәһийә министирлиқи дохтурлар, ахбарат органлиридин кишиләрниң бу вирустин сақлиниши үчүн тиришчанлиқ көрсәтмәктә. Лекин корона вирусидин юқумланғанлар билән вапат болғанларниң саниниң көпийиши кишиләрниң каллисида соал пәйда қилмақта.

Ундақта конона вирусидин юқумланғанларниң сани түркийәдики уйғурлар арисидиму күнсайин көпийиштики сәвәб немә? түркийәдики уйғурлар қаидиләргә риайә қиливатамду? корона вирусидин юқумлиништин сақлиниш үчүн немиләрни қилиш керәк? корона вирусидин юқумланғандин кейин немиләрни қилиш керәк? дегәнгә охшаш соалларға җаваб тепиш үчүн әнқәрәдики йилдирим бәязит университети теббий факултети аммиви сағламлиқ кафедраси оқутқучиси намәтҗан мәмәт, истанбулда корона вируси билән юқумлинип сақайған һәбибулла уйғур вә бәзи уйғурлар билән сөһбәт елип бардуқ.

Дуняда вәһимә пәйда қиливатқан бу кесәлликниң 6 ай өткәндин кейинму түркийәдә болупму түркийәдики уйғурларда қайтидин көпийишидики сәвәб немә? дегән соалимизға намәтҗан мәмәт әпәнди буниң 5 хил сәвәби барлиқини оттуриға қойди.

Һазирғичә дуняда бу юқумлуқ кесәлликниң дориси тепилмиғачқа хәлқ арисида вәһимә пәйда қилмақта. Дуня сәһийә тәшкилати елан қилған мәзкур юқумлуқ кесәлликниң алдини елиш тәдбирлиридин пайдилинип, түркийә сәһийә министирлиқи 14 маддидин тәркиб тапқан қаидә елан қилғаниди. Лекин түркийәдики ахбарат васитилири түрк хәлқиниң көпиниң буниңға риайә қилмайватқанлиқини илгири сүрмәктә.

Истанбулдики шәрқий түркистан тәшкилатлар бирлики рәиси һидайәтулла оғузхан әпәнди уйғурлар ичидә корона вирусидин юқумланған кишиләрниң саниниң көпийиватқанлиқини оттуриға қойди.

Уйғурлар әң көп олтурақлашқан истанбулниң зәйтинбурну районида туруватқан субинур өмәр ханим уйғурларниң маскиму тақимай, арилиқму қоймай, тойларға берип бурунқидәкла яшаватқанлиқини илгири сүрди.

Түркийәдә таҗсиман өпкә яллуқи-корона вирусидин юқумлинип сақайған кишиләрдин бири һәбибулла уйғур әпәндидур. У, зияритимизни қобул қилип, бу вирус билән юқумланғанда, үмидвар болса, яхши озуқлинип яхши арам алса вирусни йеңгили болидиғанлиқини баян қилди.

Истанбул бағчилар дөләт дохтурханисида корора вируси юқумланғучи гумани билән давалиниватқан абдусаттар һаҗим, 4 күндин буян карантин астида давалиниватқанлиқини баян қилди.

Д у қ ниң истанбулдики вәкили абдуррәшит абдулхәмит әпәнди түркийәдики уйғурларниң арисида корона вируси бимарлириниң саниниң түркләрниңкигә охшашла көпийиватқан болсиму түркләрниң юқумлиниши нисбитигә селиштурғанда уйғурлардики юқумлинишни бәк көп дегили болмайдиғанллиқини илгири сүрди.

Әнқәрәдики йилдирим бәязит университети теббий факултети аммиви сағламлиқ кафедраси оқутқучиси намәтҗан мәмәт әпәнди таҗсиман өпкә яллуғи вирусидин юқумлиништин сақлиниш үчүн тазилиққа диққәт қилиш, маска тақаш вә кишиләр оттурисида арилиқ қоюштин сирт диққәт қилишқа тегишлик ишлар тоғрисида тохталди.

Мәлум болғинидәк бу юқумлуқ кесәлниң аламәтлири қизиш, қуруқ йөтәл, нәпәс йоли сиқилиш, мағдурсизлиниш қатарлиқлардин ибарәт. Түркийәдә тунҗи корона вирусидин юқумлиниш вәқәси 11-март күни байқалған болуп, һазирғичә түрк пуқраси 2 уйғур вапат болған, 200 әтрапида уйғур юқумланған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.