Türkiyede korona wirusidin yuqumlan'ghan Uyghurlarning sanimu qayta köpeymekte

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-09-21
Share
istanbul-virus-uyghur.jpg Abdusattar hajim korona wirusi bilen yuqumlinip doxturxanida dawaliniwatqan körünüsh. 2020-Yili séntebir, istanbul.
RFA/Erkin Tarim

Xitayning wuxen shehiride partlap, 9 ay ichide pütün dunyada 30 milyon 800 ming 777 adem yuqumlan'ghan, 958 minggha yéqin kishining jénigha zamin bolghan öpke yallughi-korona wirusi bilen yuqumlan'ghan bimarlarning sanining qayta köpiyishi kishilerde ensizlik peyda qilmaqta. Biz igiligen melumatlargha asaslan'ghanda türkiye istanbuldiki Uyghurlar arisida korona wirusi bilen yuqumlan'ghanlarning sanining köpiyishi Uyghurlar arisidimu ensizlik peyda qilmaqta iken.

Türkiye sehiye ministiri fahrettin qoja 20‏-séntebir küni muxbirlargha bergen bayanatida mezkur wirus bilen yuqumlan'ghan bimarlarning sanining shu küni yani 20-séntebir küni 1519 gha, ölgenlerning sanining 61 ge yetkenlikini, bimarlar we ölgenler sanining türkiyede künsayin köpiyiwatqanliqini élan qildi.

Türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan ötken hepte korona wirusi toghrisida alahide yighin chaqirip, türkiyediki bashlan'ghuch, ottura we toluq ottura mekteplerning 21-séntebir künidin tartip échilidighanliqini, bezi siniplarda yüzturane ders ötülidighanliqini, uniwérsitétlarning 10-ayning 1-küni ders bashlaydighanliqini, tiyatir, körgezme, her xil yighin we toy-tökünlergha qoyulghan waqit we san cheklimilirining dawam qilidighanliqini jakarlighanidi.

Türkiyediki Uyghurlarning köpi istanbul bilen qeyseri shehiride yashimaqta. Türkiye sehiye ministirliqi doxturlar, axbarat organliridin kishilerning bu wirustin saqlinishi üchün tirishchanliq körsetmekte. Lékin korona wirusidin yuqumlan'ghanlar bilen wapat bolghanlarning sanining köpiyishi kishilerning kallisida so'al peyda qilmaqta.

Undaqta konona wirusidin yuqumlan'ghanlarning sani türkiyediki Uyghurlar arisidimu künsayin köpiyishtiki seweb néme? türkiyediki Uyghurlar qa'idilerge ri'aye qiliwatamdu? korona wirusidin yuqumlinishtin saqlinish üchün némilerni qilish kérek? korona wirusidin yuqumlan'ghandin kéyin némilerni qilish kérek? dégen'ge oxshash so'allargha jawab tépish üchün enqerediki yildirim beyazit uniwérsitéti tébbiy fakultéti ammiwi saghlamliq kafédrasi oqutquchisi nametjan memet, istanbulda korona wirusi bilen yuqumlinip saqayghan hebibulla Uyghur we bezi Uyghurlar bilen söhbet élip barduq.

Dunyada wehime peyda qiliwatqan bu késellikning 6 ay ötkendin kéyinmu türkiyede bolupmu türkiyediki Uyghurlarda qaytidin köpiyishidiki seweb néme? dégen so'alimizgha nametjan memet ependi buning 5 xil sewebi barliqini otturigha qoydi.

Hazirghiche dunyada bu yuqumluq késellikning dorisi tépilmighachqa xelq arisida wehime peyda qilmaqta. Dunya sehiye teshkilati élan qilghan mezkur yuqumluq késellikning aldini élish tedbirliridin paydilinip, türkiye sehiye ministirliqi 14 maddidin terkib tapqan qa'ide élan qilghanidi. Lékin türkiyediki axbarat wasitiliri türk xelqining köpining buninggha ri'aye qilmaywatqanliqini ilgiri sürmekte.

Istanbuldiki sherqiy türkistan teshkilatlar birliki re'isi hidayetulla oghuzxan ependi Uyghurlar ichide korona wirusidin yuqumlan'ghan kishilerning sanining köpiyiwatqanliqini otturigha qoydi.

Uyghurlar eng köp olturaqlashqan istanbulning zeytinburnu rayonida turuwatqan subinur ömer xanim Uyghurlarning maskimu taqimay, ariliqmu qoymay, toylargha bérip burunqidekla yashawatqanliqini ilgiri sürdi.

Türkiyede tajsiman öpke yalluqi-korona wirusidin yuqumlinip saqayghan kishilerdin biri hebibulla Uyghur ependidur. U, ziyaritimizni qobul qilip, bu wirus bilen yuqumlan'ghanda, ümidwar bolsa, yaxshi ozuqlinip yaxshi aram alsa wirusni yénggili bolidighanliqini bayan qildi.

Istanbul baghchilar dölet doxturxanisida korora wirusi yuqumlan'ghuchi gumani bilen dawaliniwatqan abdusattar hajim, 4 kündin buyan karantin astida dawaliniwatqanliqini bayan qildi.

D u q ning istanbuldiki wekili abdurreshit abdulxemit ependi türkiyediki Uyghurlarning arisida korona wirusi bimarlirining sanining türklerningkige oxshashla köpiyiwatqan bolsimu türklerning yuqumlinishi nisbitige sélishturghanda Uyghurlardiki yuqumlinishni bek köp dégili bolmaydighanlliqini ilgiri sürdi.

Enqerediki yildirim beyazit uniwérsitéti tébbiy fakultéti ammiwi saghlamliq kafédrasi oqutquchisi nametjan memet ependi tajsiman öpke yallughi wirusidin yuqumlinishtin saqlinish üchün taziliqqa diqqet qilish, maska taqash we kishiler otturisida ariliq qoyushtin sirt diqqet qilishqa tégishlik ishlar toghrisida toxtaldi.

Melum bolghinidek bu yuqumluq késelning alametliri qizish, quruq yötel, nepes yoli siqilish, maghdursizlinish qatarliqlardin ibaret. Türkiyede tunji korona wirusidin yuqumlinish weqesi 11-mart küni bayqalghan bolup, hazirghiche türk puqrasi 2 Uyghur wapat bolghan, 200 etrapida Uyghur yuqumlan'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.