"хиялимдики хитай" намлиқ рәсим сизиш мусабиқиси өткүзгән түркийә маарип министирлиқи қаттиқ наразилиққа учримақта

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-05-08
Share
Түркийә парламент әзаси фәридун бахши әпәндиниң түркийә миллий маарип министириға язған хети.
RFA/Erkin Tarim

Хитайниң уйғурларға қарита "ирқий қирғинчилиқ" йүргүзгәнлики америка һөкүмити, канада, голландийә вә әнглийә парламенти тәрипидин бирдәк бекитилгән бир пәйттә түркийә миллий маарип министирлиқи, хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханиси вә әнқәрәдики хәлқара билим вә күлтүр вәхпи бирликтә "хиялимдики хитай" мавзулуқ рәсим көргәзмиси ечиши түркийәдә зор ғулғула пәйда қилди. Түркийәдики өктичи партийәләрдин "ийи" партийәси парламент әзаси фәридун бахши әпәнди 6-май күни түркийә миллий маарип министири зия сәлчуқ әпәндигә хәт йезип, мәзкур мусабиқини бикар қилишини тәләп қилған. У, хетидә мунуларни язған: "түркийә миллий маарип министири зия сәлчуқ әпәндигә.

Бәзи дөләтләр хитайниң шәрқий түркистанда йүргүзүватқан инсанлиқ қелипидин чиққан сияситигә қарита тәдбир еливатқан бүгүнки күндә түркийә җумһурийити һөкүмити хитайниң бу сияситигә қарши қарар мақуллимастин, миллий маарип министирлиқиниң оттура мәктәп оқуғучилири арисида ‹хиялимдики хитай' темисида рәсим көргәзмиси өткүзүши түрк хәлқини чоңқур рәнҗидә қилди. Бу сәвәбидин түпәйли сиздин шуларни тәләп қилимән.

1. Уйғур түрклири еғир бир вәзийәттә туруватқан бүгүнки күндә түрк миллитини техиму көп рәнҗитмәслик үчүн мәзкур рәсим сизиш мусабиқисини бикар қилишни ойлаватамсиз?

2. Хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханиси түрк сиясәтчиләргә тәһдит салған бүгүнки күндә бу рәсим сизиш мусабиқисини өткүзүшүңлар тоғриму?

3. Түркийә миллий маарип министирлиқи ‹ирқий қирғинчилиққа учраватқан уйғурларни хиял қилайли' мавзулуқ рәсим сизиш мусабиқиси өткүзүшни ойлаватамду?"

Түркийәниң мунасивәтлик қануниға асасән парламент әзаси фәридун бахшиниң түркийә миллий маарип министириға язған бу хетигә қисқа вақит ичидә җаваб бериши керәк икән. Булардин башқа йәнә бәзи өктичи партийәләрниң мәсуллири, аммиви тәшкилат мәсуллири, зиялийлар вә амма иҗтимаий таратқулар арқилиқ, хитай уйғурларға ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан бир пәйттә түркийә миллий маарип министирлиқиниң оттура мәктәп оқуғучилири арисида ‹хиялимдики хитай' мавзулуқ рәсим сизиш мусабиқиси өткүзүшини қаттиқ әйиблиди. Улар, иҗтимаий таратқуларда "һазир ирқий қирғинчилиққа учраватқан уйғур қериндашлиримизни хиял қилайли, хитайни хиял қилмайли, түрк өсмүрләр уйғурларға зулум қиливатқан хитайни хиял қилмисун" дегәндәк чақириқларни тарқатти.

Түркийә миллий маарип министирлиқиға хәт йезип "хиялимдики хитай" мавзулуқ рәсим сизиш мусабиқисини бикар қилишини тәләп қилған парламент әзаси фәридун бахши әпәнди зияритимизни қобул қилип мундақ деди: "мениң министирға язған хетимни, ‹сөзҗү гезити' вә партийәмизниң барлиқ тор гезитлири хәвәр қилип елан қилди. Әтә йәнә бәзи гезитләрдә елан қилинмақчи. Маарип министири зия сәлчуқниң җавабини күтүватимән"

Парламент әзаси исмаил қонҗуқ әпәнди бизниң телефон зияритимизни қобул қилип мундақ деди: "хитай билән болған тиҗарий мунасивәтни, хитай ваксинисини елиш үчүн шундақ дегән болуши мумкин. Сизгиму мәлум хитайдин алған қәрз пул бар. Әпсуски хитай билән болған тиҗарий мунасивәтни дәп ‹хиялимдики хитай' дегән қамлашмиған бир рәсим сизиш мусабиқисини өткүзүватиду".

Түркийә маарип министирлиқи вә хитай әлчиханисиниң қоллиши билән әнқәрәдики хәлқара илим вә күлтүр вәхпи 2016-йилидин буян оттура мәктәп оқуғучилири арисида "хиялимдики хитай" мавзулуқ рәсим сизиш мусабиқиси өткүзүп кәлмәктә. Бу мусабиқидә яхши нәтиҗиләрни қолға кәлтүргән оқуғучиларни таллап уларни хитайниң бейҗиң, шаңхәй вә шиән қатарлиқ шәһәрлиригә апирип зиярәт қилдуруп кәлмәктә. Хитайниң 2016-йилидин тартип бундақ бир рәсим сизиш мусабиқисини тәсис қилишидики мәқсәт немә? бу һәқтики зияритимизни қобул қилған әнқәрәдики уйғур тәтқиқат институти мудири, истратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди оттура мәктәп оқуғучилирини хитайға апирип, екскурсийә қилдуруш арқилиқ, хитайпәрәс түркләрни йетиштүрүш үчүн буни тәсис қилғанлиқини, лекин буниңда мувәппәқийәтлик қазиналмайдиғанлиқини баян қилди.

"хиялимдики хитай" мавзулуқ рәсим сизиш мусабиқиси 2020-йили корона вабасидин түпәйли өткүзүлмигән. 2016-2017-Йили, 2018- вә 2019-йиллири өткүзүлгәндиму бундақ наразилиққа учримиған иди. Бу йил бундақ қаттиқ наразилиққа учришидики сәвәб немә? доктор әркин әкрәм әпәнди хитайниң уйғурларға қарита елип бериватқан вәһший сияситини түрк хәлқиниң қобул қилалмайватқанлиқини, бундақ бир пәйттә "хиялимдики хитай" намлиқ рәсим сизиш мусабиқисини өткүзүшигә қаттиқ наразилиқ билдүрүватқанлиқини баян қилди.

Биз игилигән мәлуматларға асасланғанда түркийәдики бәзи өктичи партийәләр вә бәзи аммиви тәшкилатлар "хиялимдики хитай" намлиқ рәсим сизиш мусабиқисигә қарши туруш үчүн "хиялимдики шәрқий түркистан" темисида рәсим сизиш мусабиқиси өткүзүшкә тәйярлиқ қиливетипту.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт