Сабир боғданиң телевизийәгә чиқип хитайни махтиши уйғурларниң ғәзипини қозғиди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-07-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Түркийәдики аталмиш «уйғур иш адәмлири җәмийити» ниң рәиси сабир боғда телевизийә сөһбитидә. 2020-Йили 12-июл.
Түркийәдики аталмиш «уйғур иш адәмлири җәмийити» ниң рәиси сабир боғда телевизийә сөһбитидә. 2020-Йили 12-июл.
RFA/Erkin Tarim

3 Милйон уйғур, қазақ вә башқа түркий хәлқләр җаза лагериға қамалған, чәтәлдики уйғурларниң уруқ-туғқанлири билән болған учур-алақиси үзүлүп қалған, уйғурлар йоқ болуп кетиш гирдабиға қарап кетиватқан бүгүнки күндә түркийәдики аталмиш «уйғур иш адәмлири җәмийити» ниң рәиси сабир боғданиң 12-июл күни улусал қанал телевизйәсидә хитайни махтап, уйғурларниң бәхтлик икәнликини тәкитлишигә д у қ башлиқ чәтәлдики аммиви тәшкилатлири вә чәтәлдики уйғурлар ләнәт оқуди.

Бурундин тартип түркийәдә коммунистик идийәни тәшвиқ қилип келиватқан «улусал қанал» телевизийәсиниң «йеңи уфуқлар» программисиға қатнишип сөз қилған сабир боғданиң хитайниң уйғурларға елип бериватқан сияситини махтиши д у қ қатарлиқ чәтәлдики уйғур аммиви тәшкилатлириниң вә уйғурларниң ғәзибини қозғиди. Шулә пәринчәк ханим риясәтчилик қилған мәзкур телевизийә программисида сабир боғдадин «түркийә билән хитай оттурисидики мунасивәттә немә тосалғулар бар? хитай һөкүмитигә демәкчи болған тәклиплириңиз барму?» дәп сорғинида, сабир боғда мундақ җаваб бәрди: «корона вирусидин түпәйли түркийәдики уйғурлар аилилири билән көрүшәлмәйватиду, юртиға қайталмайватиду, тиҗарәт тохтап қалди. Шуңа балдуррақ йолниң ечилишини үмид қилимән.»

Һалбуки түркийәдики уйғурларниң уйғур елидики йеқинлири билән болған алақиси 2017-йилиниң башлиридин тартип үзүлүп қалғаниди. Түркийәдә оқуп кәткән, түркийәдә уруқ-туғқанлири бар, түркийәгә келип-кәткән уйғурларниң һәммиси дегүдәк лагерларға ташланғанлиқи оттуриға қоюлуп кәлмәктә. Сабир боғда телевизийә программисида хитайниң уйғур елини тәрәққий қилдуруш үчүн алаһидә сиясәт елип бериватқанлиқини, уйғурларниң бәхт-саадәт ичидә яшаватқанлиқини илгири сүрди.

Бу телевизийә программисини көргән уйғурлар иҗтимаий таратқулар арқилиқ сабир боғдаға қаттиқ наразилиқ билдүрүшти. Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған д у қ муавин рәиси пәрһат муһаммәт әпәнди бир пүтүн уйғур миллитиниң мустәбит хитай һакимийитиниң ирқий қирғинчилиқи сәвәбидин йоқ болуп кетиш хәвпигә дуч келиватқан бундақ бир пәйттә «өзини уйғур дәп ативалған бундақ бир кишиниң хитайниң думбиқиға уссул ойнишини д у қ намидин қаттиқ әйиблайдиғанлиқи» ни баян қилди.

Қиммәтлик радйо аңлиғучилар сабир боғда телевизийә программисида сөзлигән вақитта, йәни 12-июл күни кәч саәт 8дә, т в нәт қанилида «шәрқий түркистанда җаза лагерлири» темисида телевизийә программиси тарқитилди. Мәзкур программида инсаний ярдәм вәқпи башқуруш һәйиити әзаси мурат йилмаз әпәнди, шәрқий түркистан тәшкилатлар бирлики рәиси һидайәтулла оғузхан әпәнди, нозугум җәмийити рәиси мунәввәр өзуйғур ханим қатарлиқ кишиләр хитайниң уйғурларға елип бериватқан ирқий қирғинчилиқ сияситини аңлатти. Ундақта бу, «улусал қанал телевизйәси» бу программисиға қарши орунлаштурулдиму? һидайәтулла оғузхан әпәнди буниң қәстән орунлаштурулған телевизийә программиси икәнликини, сабир боғданиң уйғур вә түрк аммисиниң нәпритигә учриғанлиқини баян қилди.

Уйғурларниң көпләп түркийәгә келип оқуши 1985-йили башланған. Шәрқий түркистан вәқпиниң сабиқ рәиси һамутхан гөктүрк әпәнди сабир боғданиң 1993-йили шәрқий түркистан вәқпиниң оқуш мукапат пули билән оқуғанлиқини, «уйғур иш адәмлири җәмийити» ни қуруп, уйғурлар билән мунасивәтлик иш қилмай башқа ишларни қилип йүргәнликини баян қилди.

Һамутхан гөктүрк әпәнди сабир боғданиң телевизийидә уйғурлар дучар болуватқан еғир күнләрни пәқәт тилға алмай, хитайни махтапла сөзлигәнликидин қаттиқ нәпрәтләнгәнликини, телевизийә истансисиғиму телефон қилип наразилиқ билдүргәнликини баян қилди.

Д у қ муавин рәиси пәрһат муһаммәт әпәнди 1990-йилларниң башлирида сабир боғда қериндашлири билән түркийәгә оқушқа кәлгәндә иқтисадий әһвалиниң яхши әмәсликини, уйғурларниң ярдәм пули билән оқуғанлиқини. Бундақ кишиләргә барлиқ уйғурларниң наразилиқ билдүрүши керәкликини баян қилди.

«Улусал қанал телевизийәси», 1974-йили бейҗиңгга берип, хитай коммунист партийәси билән достлуқ келишими түзгән сабиқ ишчилар партийәсиниң, йәни һазирқи «вәтән партийәсиниң» рәиси доғу пәринчәкниң телевизйәси болуп, хитайниң түркийәдики зувани дәп тонулиду.

Пикирләр (1)
Share

Абдураһман

Дин Истанбул

Тилимизниң саплиқиға диққәт қилған болсаңлар, тәһрирләр әстайидилрақ болса дегән үмидтимән.
«Иш адими» дегәнни шу пети алмаймиз, тиҗарәтчи дәп алиимиз. «Ләнәт оқуди» дегәнни әйиблиди дәп алимиз. Рәһмәт.

Jul 16, 2020 02:22 AM

Толуқ бәт