Измирдики йәр тәврәштә 92 киши һаятидин айрилди, 994 киши яриланди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-11-03
Share
turkiye-izrmir-yer-tewresh.jpg Қутқузуш мулазимәтчилири йәр тәврәштә вәйран болған, өрүлүп чүшкән биналар алдида. 2020-Йили 39-өктәбир, измир, түркийә.
AP

Түркийәниң ғәрбий қисмидики деңиз бойиға җайлашқан измир шәһиридә 30-өктәбир күни қаттиқ йәр тәврәп, 92 киши һаятидин айрилған, 994 киши яриланған. Измирда яшайдиған уйғурларниң һеч бир зиян-зәхмәткә учримиған.

30-Өктәбир күни чүштин кейин измир вақти чүштин кейин саәт 2 дин 51 минут өткәндә йүз бәргән 6.6 Бал йәр тәврәштә измирдики көп қәвәтлик 17 бина пүтүнләй йиқилип чүшкән, 58 бина еғир зиянға учриған. Түркийәниң һәр қайси шәһәрлиридин измирға кәлгән қутқузуш әтрәтлири бина астида қалған кишиләрни қутқузушқа тиришмақта. Йәр тәврәп 65 саәттин кейин 3 яшлиқ әлиф исимлиқ қизниң йиқилип чүшкән бир бинаниң астидин қутулдурулуп чиқилиши, пүтүн түркийәни хушаллиққа чөмдүрди.

Биз бу һәқтә техиму тәпсилий мәлумат игиләш үчүн измирдики әгә университетиниң профессори, уйғур академийисиниң рәиси алимҗан инайәт әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ. У ишханисида ишләватқанда туюқсиз йәр тәврәп кишиләрни қаттиқ қорқутқанлиқини, бу қетимқи йәр тәврәшниң бурунқиға охшимайдиғанлиқини баян қилип, мундақ деди: «өткән җүмә күни чүштин кейин саәт 2 дин 51 минут өткәндә измирда туюқсиз қаттиқ йәр тәврәп кәтти. Мән у вақитта ишханамда ишләвататтим. Бурун бундақ йәр тәврәшләр көп болуп турғачқа нормал ишқу дәп қарап анчә әнсирәп кәтмигән идим. Лекин узун өтмәй пүтүн бина қаттиқ силкинип кәткәчкә қорқушқа башлидим. Йәр тәврәш 25 секунт давам қилди. Биз дәрһал ишханидин чиқип өйләргә қарап маңдуқ. Пүтүн шәһәрни қия-чиялар қаплап, қатнаш қалаймиқан болуп кәтти. Худаға шүкүр, бизниң өйдикиләргә бир нәрсә болмапту, бинадин пәскә чүшүвапту. Бу қетимқи йәр тәврәш бурунқиларға селиштурғанда, бәкла еғир болди. Көп санда бина йәр билән йәксан болуп кәтти, нурғун биналар олтурғили болмайдиған һалға келип қалди. Һазир нурғун кишиләр чедирларда туруатиду, пүтүн түркийәдә измирдики йәр тәврәштә зиянға учриғанларға ярдәм бериш паалийити башланди.»

Профессор алимҗан инайәт әпәнди измирдә 15 аилидәк уйғур барлиқини, һәммисиниң сақ-саламәт икәнликини билдүрди.

Түркийә тәврәш бәлбеғиға җайлашқан дөләт болуп, һәр қетим йәр тәвригәндә көп санда биналар йиқилип, нурғун киши һаятидин айрилип қалиду. Ахбаратларда биналарниң йиқилиш сәвәблири тәһлил қилинип, чидамчан бина селиш тоғрисида муназириләр елип берилиду. Биз «измирдики 6.6 Бал йәр тәврәштә немә үчүн көп сандики бина йиқилип чүшти? йәр тәврәшкә чидамчан биналарни қандақ салғили болиду» дегән соалларни фатиһ султан мәһмәт вәқип университети бинакарлиқ кәспиниң оқутқучиси доктор али өзуйғур әпәндидин соридуқ.

У түркийә земининиң 90 пирсәнттин артуқрақиниң йәр тәврәш бәлбеғиға җайлашқанлиқини баян қилди.

1999-Йили түркийәниң сакаря, дүзҗә, ялова, гөлҗүк қатарлиқ вилайәтлиридә йүз бәргән йәр тәврәштә нурғун биналар йәр билән йәксан болуп, 30 миң әтрапида киши вапат болған иди. Игилишимизчә, түркйә йәр тәврәш йүз бәргәндә әң көп бина йиқилип чүшидиған дөләтләр қатарида икән. Ундақта, түркийәдә немә үчүн йәр тәвригәндә көплигән бина йиқилиду? доктор али өзуйғур әпәнди түркийәдә чидамчан өй селишниң 1999-йилидики йәр тәврәштин кейин башланғанлиқини, кейинки 20 йил ичидә селинған биналарниң көпиниң 7 бал йәр тәврәшкә чидайдиғанлиқини илгири сүрди.

Доктор али өзуйғур әпәнди бу қетим измирда мәйданға кәлгән йәр тәврәштә йиқилған биналарниңму кона биналар икәнликини илгири сүрди.

У дуняда йәр тәврәшкә яхши тәйярлиқи бар дөләтләрниң японийә билән америка икәнликини оттуриға қойди.

Түркийә земиниң 90 пирсәнттин артуқрақи йәр тәврәш районида болуп, әң көп уйғур олтурақлашқан истанбулниң зәйтинбурну, атакөй вә күчүкчәкмәчә қартарлиқ районлири йәр тәвригәндә әң хәтәрлик районлар һесаблинидикән. Измирда 30-өктәбир күнидики 1-қетимлиқ йәр тәврәштин кейин районда йәнә 400 қетимдәк қалдуқ йәр тәвригән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт