Түркийәдә "террорлуқ җинайити" гумани билән йәнә бир қисим уйғурлар тутулған

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2021-05-25
Share
Түркийәдә Нурзат абдуҗелил син көрүнүши арқилиқ кишиләрдин ярдәм тәләп қилмақта. 2021-Йили 20-май, түркийә.
RFA/Azigh

20-Май күни түркийә террорлуққа қарши туруш әтрити түркийәдики бир қисим уйғурларниң өйигә сақчи басқуни тәшкиллигән. Игилинишимизчә, бир қисим уйғурларниң түрк қораллиқ сақчилири тәрипидин тутулуп кетилгәнликигә аит хәвәрләр тарқилишқа башлиған.

Йеқинда иҗтимаий таратқуларда нурзат абдуҗелилниң бир син көрүнүши тарқалған болуп, син көрүнүштә нурзат өзиниң қораллиқ сақчилар тәрипидин қолға илинғанлиқини, өзиниң қанунға хилаплиқ һечқандақ иш садир қилмиғанлиқини, аилисиниң басқун һәрикитидә сақчиларниң қопал муамилисигә учриғанлиқини, әгәр йоқап кетип қалса җамаәтниң өзигә игә чиқишини үмид қилидиғанлиқини ейтқан.

Нурзат абдуҗелилниң өйи 20-май күни истанбул султан бәйлидә террорлуққа қарши туруш қораллиқ сақчи әтрити тәрипидин туюқсизла басқунға учриған болуп, аяли рәйһан муһәммәтниң ейтишичә, түрк хәвпсизлик хадимлири нурзат җелилни "террорлуқ тәшкилати билән алақиси бар" дегән гуман билән қолға алған.

Нурзат абдуҗелилниң аяли рәйһан абдурахман бинкилич қайтуруветиш мәркизиниң алдида әрини сақлимақта. 2021-Йили 25-май, түркийә.

Басқун һәрикити әтигән саәт 6 дә башланған болуп, рәйһан муһәммәт ханим сақчиларниң муамилисиниң интайин қопал икәнликини, басқунда пүтүн өйниң ахтурулғанлиқини, кичик балиларға қорал тәңләнгәнликини, қурамиға йәтмигән сиңиллири вә балилириниң интайин қорқуп кәткәнликини ейтти.

Рәйһан муһәммәт ханимниң ейтишичә, нурзат абдуҗелил вә аилисиниң бүгүнгичә һечқандақ бир "террорлуқ тәшкилати" билән алақиси болуп бақмиған болуп, нурзат истанбулдики бир көзитиш камераси орнитиш мәркизиниң хоҗайини икән. Нурзат тиҗарәт арқилиқ аилисидики 5 кишиниң турмушини қамдап келиватқан болуп, түркийә бихәтәрлик тармақлириниң "террорлуқ билән мунасивәтлик" дәп қарап қолға алған уйғурларниң көпинчиси нормал һаятини давамлаштуруп келиватқан адәттики кишиләр икәнлики оттуриға чиқмақта.

Рәйһан муһәммәт ханимниң ейтишичә, нурзат абдуҗелилниң адвокати йенида болмай туруп ипадиси елинған. Нурзат вә аяли адвокати болмиған әһвалда ипадисиниң илинмаслиқи керәкликини ейтқан болсиму, сақчилар тәрипидин анчә диққәткә елинмиған. Рәйһан муһәммәт бу һәқтә тәпсилий мәлумат бәрди.

Нурзат абдуҗелил төт күн султанбәйлидики сақчи идарисидә тутуп турулғандин кийин, 24-май күни бинкилич қайтуруветиш мәркизигә йөткәлгән. Нурзат абдуҗелилниң аяли рәйһан муһәммәт ханим иҗтимаий таратқуларда йолдишиниң сәвәбсизла тутулуп қайтуруветиш мәркизигә елип кетилгәнликини, икки күндин буян өзиниң қайтуруветиш мәркизиниң алдида йолдишини сақлаватқанлиқини ейтқан. Сақчи идариси яки мунасивәтлик хадимлар нурзат абдуҗелилниң "террорлуқ" гумани билән қолға елишиниң конкрет испатини аилисигә яки нурзат абдуҗилилға ейтмиған.

Нурзатниң адвокати муһәммәт сәлаһәттин йилтиз әпәндимниң бизгә хәт арқилиқ билдүрүшичә, нурзат "ислам шам вә ирақ дөлити" гә четишлиқ дәп қарап тутулған болуп, хәвпсизлик хадимлириниң доклатида басқун қилинған вә ахтурулған өйдә җинайәт өткүзгәнликкә аит һечқандақ гуманлиқ әһвалниң байқалмиғанлиқи йезилған.

Адвокат муһәммәт әпәндим нурзатниң қайтуруветиш мәркизигә елип кетилгәнликини, у йәрдә ипадисиниң елинмиғанлиқини, нурзатниң өзини ақлишиға пурсәт берәлмигәнликини ейтти вә мундақ деди: "мәзкур һәрикәт террорлуққа қарши туруш әтрити тәрипидин елип берилған болуп, һәрикәт җәрянида аилидики икки йетим қиз вә үч яшлиқ бир балиға қорал тәңләнгән, писхикилик зораванлиқ йүргүзүлгән. Толиму әпсус, дөлитимиз нурзатқа охшаш йүзләрчә шәрқий түркистанлиқ қериндашлиримизни асаси йоқ җинайәт гумани билән паракәндә қилмақта."

Түркийә хәвпсизлик органлириниң гуманлиқ дәп қариған уйғурларни нормал йоллар арқилиқ сақчи идарисигә чақиртмай қораллиқ әтрәтниң басқуни билән қолға елиши қанунға хилап дәп қаралмақта. Бу йил 2-март күни түркийә җумһурийити президенти рәҗәп тайип әрдоған кишилик һоқуқ һәрикәт пиланини елан қилған болуп, мунасивәтлик пиланда туюқсиз сақчи басқунлириға хатимә берилидиғанлиқи ейтилған иди.

Түркийә хәвпсизлик органлириниң гуманлиқ дәп қариған уйғурларни нормал йоллар арқилиқ сақчи идарисигә чақиртмай қораллиқ әтрәтниң басқуни билән қолға елиши қанунға хилап дәп қаралмақта. Бу йил 2-март күни түркийә җумһурийитиниң президенти рәҗәп тайип әрдоған "кишилик һоқуқ һәрикәт пилани" ни елан қилған болуп, мунасивәтлик пиланда туюқсиз сақчи басқунлириға хатимә берилидиғанлиқи ейтилған иди.

Әнқәрәдики тонулған кишилик һоқуқ паалийәтчиси вә адвокат җәмил чечәк әпәндим зияритимизни қобул қилип мундақ деди: "тәптиш идарисиниң қолға елиш, өй ахтуруш қарари болуши керәк. Әлвәттә, бу әһвал нормал әмәс. Аҗиз кишиләргә, болупму кичик балиларға бу хил позитсийидә болуши кишилик һоқуқни дәпсәндә қилиду. Өзлирини чақирса тәслим болидиған вә адреси ениқ болған кишиләрни телефон билән ипадә беришкә чақирса болидиған туруп, бу хил шәкилдә қораллиқ сақчилар тәрипидин басқунға учриши қанунға хилап. Нормалда адвокати билән ипадә бериш үчүн сақчиға бериши керәк иди."

Игилишимизчә, бу хил қораллиқ әтрәтниң тутқун һәрикити һәр ай дегүдәк йүз бериватқан болуп, мушу йилила январдин етибарән әң аз үч қетим йүз бәргән. Мәзкур тутқун һәрикитиниң пәқәт уйғурларға қаритилған һәрикәт яки әмәслики ениқ әмәс икән. Түркийәдики шәрқи түркистан тәшкилатлар бирликиниң очуқ мәлуматиға асасән, бу хил тутқунда қолға елинған әң аз тоққуз кишиниң мәзкур тәшкилатлардин ярдәм тәләп қилғанлиқи мәлум. Биз әһвални чоңқурлап игиләш үчүн түркийәдики бәзи уйғур тәшкилат мәсуллири билән алақиләшкән болсақму, зиярәт тәлипимиз рәт қилинди.

Көзәткүчиләрниң әскәртишичә, кишиләр террорлуққа бағлинип тутулғанлиқи вә бәзи сиясий әндишилири түпәйли әмәлий әһвални ашкарилаштин һәмишә еһтият қилип келиватқан болуп, сүрүштисини қилидиған аилиси яки йеқини болмиған уйғурларниң әһвалини қошқанда тутулғанларниң һәқиқий санини техиму көп дәп қарашқа болидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт