Сабиқ түркийә баш министири әхмәт давутоғлу һөкүмәтни "номус қил!" дәп тәнқид қилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-01-22
Share
Сабиқ түркийә баш министири әхмәт давутоғлу һөкүмәтни Түркийә "келәчәк" партийәсиниң рәиси әхмәт давутоғлу әпәнди йиғин да сөзлимәктә. (Вақти вә орни ениқ әмәс)
RFA/Erkin Tarim

Түркийә "келәчәк" партийәсиниң рәиси, сабиқ түркийә баш министири әхмәт давутоғлу "келәчәк" партийәсиниң әнқәрәдики мәркизидә 20-январ күни өткүзүлгән мәтбуат йиғинида, америка дөләт мәҗлисидә, бирләшкән дөләтләр тәшкилатида вә явропа парламентида шәрқий түркистан мәсилиси күн тәртипкә келиватқан бүгүнки күндә түркийә һөкүмитиниң түркийә парламентида бу мәсилини оттуриға қоймиғанлиқини қаттиқ тәнқид қилди. Давутоғлу, рәҗәп таййип әрдоған һөкүмити билән уни қоллаватқан милләтчи һәрикәт партийәсиниң уйғур сияситини қаттиқ тәнқидләп, мунуларни деди: "түркийә парламентида уйғур мәсилисини күнтәртипкә елип кәлгили қоймайду. Уйғур қериндашлиримиз учраватқан зулумни һөкүмәтни қоллаватқан дәвләт бағчәлиму күн тәртипкә елип келәлмәйду. Америка һөкүмити ирқий қирғинчилиқ икәнликини елан қилди, лекин бизниң һөкүмәт бу мәсилини тилға алмайватиду".

Германийәлик түрк потболчи мәсут өзил йеқинда түркийәниң әң чоң путбол қулубиға кәлди. Мәлум болғинидәк у, 2019-йили декабирда өзиниң тиветтер, фейсбук, инстиграм қатарлиқ иҗтимаий таратқулирида уйғурларға зулум вә бесим қиливатқан хитай һөкүмитини вә бу зулумға сүкүт қилған мусулман дунясини қаттиқ әйиблигәниди. Мәсут өзил бу баянати билән хәлқарада зор ғулғула пәйда қилғаниди. Әйни чағдики америка ташқи ишлар министири майк помпейо мәсут өзилниң мәрданилиқини тәбриклигәниди. Арсенал кулуби дәрһал баянат елан қилип, мәсут өзилниң көз қаришиниң пәқәт өзигила вәкиллик қилидиғанлиқини, арсенал путбол кулубиниң сиясәткә арилашмайдиғанлиқини ейтип өзини чәткә алған болсиму, у, изчил һалда уйғурлар дучар болуватқан зулумни аңлитип кәлмәктә иди. Әхмәт давутоғлу 20-чесладики баянатида мәсут өзилни президент рәҗәп таййип әрдоғанға уйғур мәсилисини аңлитишқа чақирип мундақ деди: "мәсут өзил фәнәрбағчә путбол кулубиға кәлди. Буниңдин һәммимиз бәк хурсән болдуқ. Мәсут өзил әпәнди президент әрдоған билән учрашқанда уйғур мәсилисини аңлатсун, биз әрдоғанға уйғур мәсилисини чүшәндүрәлмидуқ. Бәлки мәсут өзилқа йүз келәлмәй аңлиғандин кейин уйғур мәсилиси тоғрисидики сүкүтини бузуши мумкин. Һөкүмәт номус қилсун, номус!"

Түркийә һөкүмити һазир ички сиясәттә милләтчилик идийәсини тәрғиб қилмақта. Әхмәт давутоғлу баянатида һөкүмәтни уйғур мәсилисидә мәсут өзилчилик болалмиди дәп әйибләп мундақ деди: "әнглийә парламенти, явропа парламенти вә америка парламентида уйғур мәсилиси оттуриға қоюлуватқан бүгүнки күндә, силәр бу йәрдә милләтчилик вә миллийликни тәкитләп туруп мә’сүт өзилчилик уйғурлар тоғрисида пикир баян қилалмайватисиләр. Мән мәсут өзилгә шуни демәкчимәнки, сениң путболдики утуқлириң кишилик һоқуқлири җәһәттиму давам қилиду, уйғур мәсилисигә изчил һалда көңүл бөлүп, түркийә һөкүмитиниң сүкүтини бузғин".

Түркийә

Америка ташқи ишлар министирлиқи 19-январ күни "хитайниң уйғур районидики бастуруш мәсилиси һәққидә америка ташқи ишлар министирлиқиниң қарари" намлиқ баянатини елан қилған болуп, мәзкур баянатта хитай һөкүмитиниң уйғур районидики уйғурларни асас қилған йәрлик мусулман түркий хәлқләргә қаратқан кәң көләмлик бастурушини рәсмий "ирқий қирғинчилиқ" вә "инсанийәткә қарши җинайәт" дәп бекиткәнликини җакарлиғаниди. Бу түркийәниң уйғур сияситигә қандақ тәсир көрситәр? түркийә парламентиму бундақ бир қарар чиқириш еһтималлиқи барму? бу һәқтики зияритимизни қобул қилған "ийи" йәни "яхши" партийәсиниң түркий хәлқләргә мәсул муавин рәиси явуз ағиралиоғлу әпәнди һөкүмәтниң сүкүттә туривеливатқанлиқини, лекин өктичи партийәләрниң уйғурларни қоллаватқанлиқини баян қилип мундақ деди: "биз бундақ бир қарар чиқартиш үчүн тиришиватимиз. Әслидә бу һәқтә бир пикир бирлики мәвҗут. Лекин һөкүмәт сүкүттә туривеливатиду. Адаләт вә тәрәққият партийәси баянатчиси өмәр чәлик әпәнди уйғурлар тоғрисида бир қанчә қетим баянат бәрди. Булар бизни сөйүндүрди".

Явуз ағиралиоғлу түркийәниң хитайға "сән уйғурларға қарита ирқий қирғинчилиқ қиливатисән" дейәлиши керәкликини баян қилип мундақ деди: "хитай дөлитигә ‹уйғурларға зулум қиливатисән, җаза лагерлирида қериндашлиримизға елип бериватқиниң ирқий қирғинчилиқтур' дейәлишимиз керәк. Һөкүмәтниң бу мәсилидики сүкүтини бузуш үчүн қолимиздин кәлгәнни қилимиз".

Истанбулдики ибни халдун университети хәлқара мунасивәтләр кәспи докторанти мәвлан тәңриқут әпәнди америкиниң хитайниң уйғур сияситини "ирқий қирғинчилиқ" вә "инсанийәткә қарши җинайәт" дәп бекиткәнликиниң түркийәниң уйғур сияситигә болған тәсири тоғрисида мәлумат бәрди. У, алди билән трамп һөкүмитиниң мәзкур қарари тоғрисида тохталди.

Мәвлан тәңриқут әпәнди америка һөкүмитиниң бу қарариниң түркийәниң уйғур сияситигә иҗабий тәсир көрситидиғанлиқини илгири сүрди.

Түркийәдики сиясий анализчилар америка вә ғәрб әллириниң уйғур мәсилисигә көңүл бөлүшиниң, мусулман дөләтләргә, болупму түркийә һөкүмитигә бесим пәйда қилидиғанлиқини илгири сүрүшмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт