Xitay hökümiti türkiyening wastichiliqini qobul qilmidi

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2021-01-28
Share
Xitay hökümiti türkiyening wastichiliqini qobul qilmidi Lagér qurbanliri yéqinliri xitayning istanbul konsulxanisining aldida pa'aliyet ötküzmekte. Istanbul, türkiye.
Photo: RFA

Lagér qurbanliri yéqinliri 13-yanwar, nöwette turush pa'aliyitining 17-künide bayanat élan qélip, istanbul waliyliqining pa'aliyetchiler bilen xitay konsulxanisi otturisida wasitichiliq qilidighanliqini, xitay konsulxanisining pa'aliyetchilerning iltimaslirini tapshuruwélishqa maqul bolghanliqini élan qilghanidi.

27-Yanwar künigiche istanbul waliyliqidin xewer kütken pa'aliyetchiler, yoqap ketken uruq-tughqanlirini izdewatqan türkiyediki Uyghurlarning 5199 parche iltimasni élip, xitayning istanbul sariyediki konsulxanisining aldida axbarat élan qilish pa'aliyiti élip bardi.

Pa'aliyetke türkiyede turushluq chet'el axbarat wasitiliri we türkiyening yerlik axbarat wasitiliri qatnashti.

Lagér qurbanliri yéqinliri neq meydanda bayanat élan qilip, xitay konsulxanisining istanbul waliyliqigha bergen wedisidin yéniwalghanliqini, iltimaslarni qobul qilishni ret qilghanliqini éytip mundaq dédi: "Biz jaza lagérida ziyankeshlikke uchrighuchilarning tughqanliri, 2020-yili 12-ayning 18-küni töt yildin buyan jaza lagérlirida türlük qiyin-qistaqlargha uchrawatqan a'ile yéqinlirimizning ehwalini sürüshte qilish we derhal qoyup bérilishini iltimas qélish üchün xitay konsulxanisining aldigha kelgeniduq. Lékin xitay, türkiyening béyjing bash elchisige wede bergen bolsimu, iltimasimizni qobul qilishqa unimidi. Türkiye hökümitining qol tiqishi bilen nöwette turush pa'aliyitining 17-küni, yeni 12-yanwar xitay konsuli waliy mehkimisining wasitichiliki bilen iltimasimizni qobul qilidighanliqini bildürgenidi. 2019-Yili, öktebirde xitayning türkiye bash elchisi dingly DW ning ziyaritini qobul qilghanda, 'öz éghzi bilen birer mesile bolsa bizge kelsun' dégenidi. Lékin mesililer hel qilinmidi. Bizning mezkur pa'aliyitimiz xitayning türkiyening bash elchisige bergen wedisidin tiniwalghanliqi seweblik bashlan'ghanidi. Xitay diplomatliri 'iltimaslarni xitay elchiliri yaki konsullirimizgha tapshurup bersun, hel qilimiz' dégen bolsimu, konsulining ishikige barghinimizda wedisidin yéniwaldi."

Ziyaritimizni qobul qilghan lagér qurbanliri yéqinliridin jewlan shirmemet pa'aliyet heqqide toxtilip ötti. Lagér qurbanliri yéqinliri bayanatta, xitay hökümitining qayta-qayta wedisidin yéniwélishigha, pa'aliyetchilerni "Bölgünchilik we térrorluq heriketlirige ishtirak qilish" bilen eyiblishige qarita, xitay hökmitining lagér qurbanliri yéqinlirining jasaritini sunduralmaydighanliqini, özlirining erkinlik telep qilishtin hergiz waz kechmeydighanliqini, lagér qurbanliri pa'aliyetlirining toxtap qalmay dawamlishidighanliqini bildürdi.

Lagér qurbanliri yéqinliri dunyaning herqaysi jaylirida yashawatqan qérindashlarning özlirining pa'aliyitige awaz qoshushini, xitay elchixanisining aldigha bérip a'ililirini qoyup bérishini telep qélishi kéreklikini tekitlidi.

Lagér qurbanliri yéqinliridin tonulghan pa'aliyetchi Medine nazimi Dunyaning herqaysi jayliridiki lagér qurbanliri yéqinlirigha chaqiriq qélip mundaq dédi: "Biz bu pa'aliyetni 12 kishi bashlighan iduq. Kiyin uruq-tughqanliri yoqap ketken nurghun qérindashlirimiz a'ililirini izdep konsulxanining aldigha yighildi. Hetta bashqa dölettiki qérindashlar bu ishtin ilham élip'biz bilen teng konsulxanining aldigha chiqimiz'dégenler boldi. Men bu pa'aliyetke bashtin axiri qatniship kéliwatqan biri bolush süpitim bilen bashqa dölettiki Uyghur qérindashlarning özliri turushluq dölettiki xitay konsulxanisining aldigha bérip tughqanlirining iz-dérikini qilishini qollaymen we chaqiriq qilimen.

Azab tartiwatqanlar bizning qérindashlirimiz, bizning millitimiz ulargha u azabni tartquziwatqini del xitay hökümiti. Shuning üchün buning hésabini shulardin soraymiz. Bizning pa'aliyitimiz türkiyege nisbeten intayin yaxshi ünüm berdi. Türkiye jem'iyitide zor tesir qozghidi. Nurghun qollashqa érishtuq. Biz ching turup heriket qilsaq qollaydighanlar chiqidiken. Qérindashlarning dawamliq pa'aliyetlerni élip bérishini, öz uruq tughqanlirining iz-dérikini qélip, uruq-tughqanlirigha we millitige ige chiqishini ümid qilimen."

Lagér qurbanliri yéqinliridin mirzexmet ilyas oghli ependim, ziyaritimizni qobul qélip bundin kéyinki pilanliri heqqide tepsiliy toxtilip ötti.

A'ile ezaliri xitay teripidin tutqun qilin'ghan türkiyediki lagér qurbanliri yéqinliri 18-dékabirdin étibaren xitay konsulxanisi iltimaslirini resmiy yosunda tapshuruwalghan'gha we a'ililiri heqqide izahat bergen'ge qeder, konsulxana aldida xitay hökümitidin jawab kütidighanliqini éytqanidi. Pa'aliyetchiler istanbul waliyliqi yolgha qoyghan beshiktash we sariyer rayonliridiki pa'aliyet cheklimisining bikar qilinishini saqlawatqan bolup, cheklime bikar qilin'ghandin kiyin xitay konsulxanisi aldidiki nöwet pa'aliyiti qaytidin dawamlishidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet