Әхмәт давутоғлу: қериндашлиримизға қарита ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан бир дөләткә қарита һөкүмәтниң сүкүттә туруши номус бир иш

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021.01.29
Әхмәт давутоғлу: қериндашлиримизға қарита ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан бир дөләткә қарита һөкүмәтниң сүкүттә туруши номус бир иш “келәчәк” партийәсиниң рәиси, сабиқ баш министир әхмәт давутоғлу.
Social Media

Түркийәдә йеңи қурулған өктичи партийәләрдин бири болған, уйғур мәсилисини изчил һалда күнтәртипкә елип келиватқан “келәчәк” партийәсиниң рәиси, сабиқ баш министир әхмәт давутоғлу 28-январ түркийәниң коня шәһиридики уйғурлардин һал сориди вә уларниң тәләп-пикирлирини аңлиди.

У, конядаки 90 әтрапида уйғур аилидин һал сорап, уларға өз партийәсиниң уйғурларниң авази болуватқанлиқини, бундин кейин һәм авази болушни, уйғурларға игә чиқишни давамлаштуридиғанлиқини тәкитлиди.

“келәчәк” партийәсиниң рәиси әхмәт давутоғлу башчилиқидики партийә рәһбәрлири уйғурлар билән бир йәргә җәм болуп, һал сориғанда сөз қилип мундақ деди: “биз шуни унтумаслиқимиз керәкки, һәммимизниң әсли юрти ‛түркий тиллар дивани‚намлиқ китабни язған мәхмут қәшқәриниң юрти қәшқәрдур, турпан, хотән вә үрүмчидур. Бүгүн буни унтуп қалғанлар болуши мумкин. Бүгүн азрақ иқтисадий мәнпәәтни дәп шәрқий түркистанда садир болуватқан инсанийәткә қарши җинайәткә қарши чиқмай сүкүттә туруватқанлар бар. Лекин силәр мени яхши билисиләр шәрқий түркистан һәр даим мениң қәлбимдә”.

У, сөзидә 10 яш вақтида әйни вақиттики шәрқий түркистанлиқларниң рәһбәрлиридин әйса йүсүп алиптекинниң меһмини болғанлиқини, шу вақтидин тартип шәрқий түркистандин хәвәрдар икәнликини баян қилип мундақ деди: “шәрқий түркистанниң унтулмас лидири әйса йүсүп алиптекин түркийәгә кәлгәндин кейинки 1960-йилларда бизниң өйдә меһман болғаниди. Мән у йилларда 10 яш идим. У, вақитта мән шәрқий түркистанниң мәдәнийәт бөшүки икәнликини аңлиғанидим. Униңдин кейин һаятимда давамлиқ һалда шәрқий түркистан мәсилисигә игә чиқтим, бундин кейинму игә чиқишни давам қилимән”.

Әхмәт давутоғлу сөзидә, өзиниң 2009-йили вә 2012-йили икки қетим ташқи ишлар министири сүпити билән шәрқий түркистанға барған киши болуш сүпити билән, бурун өзи мәнсуп болған һөкүмәтниң бүгүнки сияситидин номус қиливатқанлиқини баян қилип мундақ деди: “шәрқий түркистанда һазир садир болуватқан инсанийәткә қарши җинайәткә, ирқий қирғинчилиққа, қәтлиамға нурғун дуня дөләтлири инкас қайтуруш еһтияҗини һес қиливатиду. Әпсуски әйни заманда ташқи ишлар министири болуш сүпитим билән шәрқий түркистанға берип шәрқий түркистанлиқларға игә чиққан бир һөкүмәтниң бүгүнки әһвалиға ечинимән. 2009-2012-Йиллири ташқи ишлар министири вәзиписи өтәватқан мәзгилдә шәрқий түркистанға икки қетим берип у йәрдики қериндашлиримиз билән қучақлаштим. Хитай бизниң дүшминимиз әмәс, лекин бизниң қериндашлиримизни өлтүрүватқан дөләткә қарита бирнәрсә демәй туралмаймиз. Қериндашлиримизға қарита ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан бир дөләткә қарита һөкүмәтниң сүкүттә туруши номус бир иш дәп қараймән”.

Әхмәт давутоғлу әпәнди конядики уйғурлардин һал сорап, уларниң һәргизму өзлирини ялғуз һес қилмаслиқи керәкликини тәкитләп мундақ деди: “мән ташқи ишлар министири вәзиписи өтәватқан мәзгилдә тайланд вә малайшиядин көп санда уйғурни түркийәгә елип кәлгәнликимни билисиләр. У вақтида қандақ игә чиққан болсақ бундин кейинму силәрниң һәққаний дәвайиңларға игә чиқимиз. Силәр өзүңларни һәргиз ялғуз игә-чақисиз һес қилмаңлар. Түркийәдики аз санда коммунистлардин башқа 83 милйон түрк хәлқи силәрни қоллайду”.

Коняда 90 аилә әтрапида уйғур бар болуп, буларниң көпи көп қәвәтлик бирла бинада олтуриду. Бу уйғурларниң җәмийити вә ана тил мәктипиму бар болуп, өткән ай “келәчәк” партийәси билән бирликтә “түркийә билән хитай оттурисида түзүлгән җинайәтчиләрни өзара өткүзүп бериш келишими түркийә парламентида мақулланмисун” мавзулуқ имза йиғиш паалийити башлиған болуп, тунҗи имзани әхмәт давутоғлу өзи қойғаниди. Султан сатуқ буғрахан вәхпи коня шөбисиниң рәиси абләт удун әпәнди әхмәт давутоғлу башчилиқидики партийә рәһбәрлириниң уйғурлардин һал сораш үчүн келиштики мәқсити тоғрисида тохталди.

Әхмәт давутоғлу әпәнди уйғурлар түркийә һөкүмити бәзи уйғурларни хитайға қайтуруп берәрму? дәп әнсирәватқан бир пәйттә уйғурлардин һал сориған болуп, абләт удун әпәндиниң ейтишичә әхмәт давутоғлу бу һәқтиму тохталған.

Коняда туруватқан уйғур дохтур абдулкерим әпәнди әхмәт давутоғлуниң сәмимий бир һессият билән уйғурлардин һал сориғанлиқини һес қилғанлиқини баян қилди.

Уйғур паалийәтчи әршидин муһәммәт әпәнди “келәчәк” партийәси рәиси әхмәт давутоғлу башчилиқидики партийә рәһбәрлириниң уйғурлардин һал сориғанлиқини, әхмәт давутоғлуниң сөзидин бәкла тәсирләнгәнликини оттуриға қойди.

Келәчәк партийәси 2019-йили 12-айниң 12-күни адаләт вә тәрәққият партийәсидин айрилип чиққан бир гуруппа сиясәтчи тәрипидин қурулған болуп, қисқиғинә вақит ичидә көп қетим уйғурларниң һазирқи еғир вәзийитини оттуриға қоюп түркийә һөкүмитини қаттиқ тәнқид қилди. Бу партийә йәнә дуня уйғур қурултийи рәһбәрлири вә башқа тәшкилат мәсуллирини қобул қилип, йиғинлар чақирип партийәсиниң уйғур сияситини турғузушқа тиришмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.