Тәйвәнниң түркийәдики вәкили ясер чең "бүйүк бирлик партийәси" билән хитайға қарши һәмкарлишишни тәләп қилған

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-03-09
Share
Тәйвәнниң түркийәдики вәкили ясер чең Тәйвәнниң түркийәдики вәкили ясер чең әпәнди.
Social Media

Хитайниң уйғурларға қарита йүргүзүватқан зулумлири америка һөкүмити, канада вә голландийә парламенти тәрипидин бирдәк "ирқий қирғинчилиқ" дәп бекитилиши, түркийәдики бәзи сиясий партийәләрниң хитайға болған наразилиқини техиму күчәйтти. Мушундақ бир әһвалда 1992-йили қурулған күнидин тартип уйғур мәсилисини изчил һалда қоллап келиватқан түркийәдики "бүйүк бирлик" партийәси рәиси мустафа дәстичи әпәндиниң уйғурлар тоғрисида баянатлири тәйвән ахбаратлиридиму орун алғандин кейин 5-март күни тәйвәнниң әнқәрәдики вәкили ясер чең әпәнди башчилиқидики тәйвәнлик дипломатлар мәзкур партийәниң рәиси билән көрүшкән. Мәзкур һәйәтни бүйүк бирлик партийәси рәиси мустафа дәстичи әпәнди ишханисида қобул қилип, бундин кейин хитайға қарши һәмкарлишиш тоғрисида музакирә елип барған.

Тәйвәнниң әнқәрәдики вәкили ясиер чең әпәнди мустафа дәстичи әпәнди билән көрүшкәндә қилған сөзидә: "һөрмәтлик рәис сизниң кейинки күнләрдә уйғур қериндашлириңизни қоллап бәргән баянатлириңизға тәйван ахбарат агентлиқлири вә тәйвән телевизйәлири орун бәрди. Сиз тәйвәнгә берип бақмиған икәнсиз, лекин һазир сизни тәйвәндә һәммә киши тонуп кәтти. Сиз уйғур мәсилисигә көңүл бөлүш арқилиқ түркийә билән тәйвән оттурисидики мунасивәткә төһпә қоштиңиз".

Ясиер чең әпәнди тәйвәнниң бурундин тартип дуняни "коммунист хитайға диққәт қилиңлар" дәп агаһландуруп келиватқанлиқини баян қилип мундақ деди: "биз тәйвән һөкүмити дуня җамаәтчиликигә изчил һалда ‹хитайға диққәт қилиңлар, коммунист хитай түзүмигә диққәт қилиңлар' дәп агаһландуруп келиватимиз. Сизму әслидә уйғур мәсилиси арқилиқ дуняни шундақ агаһландуруп келиватисиз. Шуңа биз тәйвән һөкүмити намидин сизгә вә партийәңизгә рәһмәт ейтимиз".

Мустафа дәстичи әпәнди өз партийәсиниң буниңдинму кейинму хитайниң уйғурларға қаратқан инсанийәткә қарши җинайәтлиригә қарши паалийәтлирини тохтатмайдиғанлиқини, тәйвән билән бирликтә хитайға қарши бесим ишлитиш керәкликини илгири сүрүп тәкитләп мундақ деди: "мән тәйвән һөкүмитиниң хитай һөкүмитигә охшаш залимларға қарши икәнликини яхши билимән. Мәнму сиз арқилиқ тәйвән һөкүмитигә рәһмәт ейтимән. Хитай хәлқ җумһурийити һазир әндишә ичидә чүнки кишилик һәқ вә һоқуқини дәпсәндә қиливатқанлиқини яхши билиду. Хитайниң инсанийәткә қарши җинайәт садир қиливатқанлиқи дуняниң күн тәртипигә келишкә башлиди. Бу һәқтә америка дөләт мәҗлиси, канада вә голландийә парламентлири қанун вә қарар лайиһәлирини мақуллиди. Бу мәсилә бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниңму күн тәртипидә шуңа хитай буниңдин қечип қутулалмайду. Хитай һазир булардин қорқиватиду, шуңа биз хитайға давамлиқ бесим ишлитишимиз керәк. Хитай дөләт ичи вә сиртида бесим ассимилятсийә сиясити елип беришқа җүрәт қилалмисун".

Бүйүк бирлик партийәси рәиси мустафа дәстичи әпәнди тәйвәнниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиси ясер чең әпәнди башчилиқидики һәйәт билән икки саәткә йеқин музакирә елип барған. Биз бу һәқтә техиму тәпсили мәлумат игиләш үчүн мустафа дәстичи әпәнди билән айрим телефон зиярити елип бардуқ.

Мустафа дәстичи әпәнди ясер чең әпәнди билән көрүшүштики мәқсити һәққидә тохтилип мундақ деди: "биз шәрқий түркистан мәсилисигә алаһидә көңүл бөлимиз. Биз уйғур қериндашлиримиз дучар болуватқан, бесим, зулум, қәтлиам вә ирқий қирғинчилиқни давамлиқ оттуриға қоюватқанлиқимизни көрүп, биз билән көрүшүшни тәләп қилғаниди. 5-Март күни партийәмиз идарисидә көрүштуқ."

Мустафа дәстичи әпәнди улар тәйвән вә түркийә парламентида достлуқ гуруппилири қуруш тәклипини оттуриға қойғанлиқини баян қилип мундақ деди: "улар түркийә билән тәйвән парламентлирида вә башқа дөләт парламентлирида достлуқ гуруппилири қуруп хитайға қарши һәрикәтни күчәйтиш пилани бар икән. Бу һәқтиму музакирә елип бардуқ. Мәнчә орунлуқ бир тәклип. Мән бу пикирни қоллайдиғанлиқимни ейттим. Булардин сирт бундин кейин партийимиз билән тәйвән оттурисида қандақ һәмкарлишиш тоғрисида пикир алмаштурдуқ."

Тәйвәнниң түркийәдики вәкили ясер чең әпәнди бу учришиш һәққидә тохтилип, хитайниң 70 йилдин буян тәйвәнгә қаритаму зулум сиясити елип бериватқанлиқини, шуңа зулумға қарши һәрқайси дөләтләрниму һәмкарлишишқа чақиридиғанлиқини баян қилип мундақ деди: "уйғурларниң зулумға учраватқанлиқи бир һәқиқәт, лекин пәқәт уйғурларла әмәс биз тәйвәнликләрму хитайниң зулмиға, бесимиға вә зиянкәшликигә учраватимиз. Дунядики һәр қайси дөләтләрму иқтисадий җәһәттин хитайниң зиянкәшликигә учраватиду. Тәйвән кичик бир дөләт. 70 Йилдин буян хитайға қарши тиз пүкмәстин көрәш қиливатимиз. Биз дуня җамаәтчиликигә вә түркийәгә ‹хитайниң зиянкәшликигә, бесимиға қарши һәмкарлишайли демәкчимән'".

Тәйвәнниң түркийәдә турушлуқ вәкилиниң бүйүк бирлик партийәсигә елип барған зияритини вә зиярәттә тәйвән билән түркийә парламентлирида достлуқ гурупписи қуруш тәклипини қандақ чүшинишимиз керәк? бу һәқтә зияритимизни қобул қилған измирдики әгә университети түрк дуняси тәтқиқат мәркизи профессори алимҗан инайәт әпәнди тәйвәнликләр оттуриға қойған тәклипниң зор әһмийәткә игә икәнликини баян қилди.

Тәйвәнниң әнқәрәдә турушлуқ тиҗарәт вә мәдәнийәт ишханиси 1989-йили тәсис қилинған болуп, бу ғәйри рәсмий шәкилдики әлчиханидәк вәзипә өтимәктә икән. Әмма түркийәниң тәйвән билән рәсмий дипломатийәлик мунасивити йоқ.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт