Türkiyediki "Iyi" partiyesining re'isi meral aqshener xanim prézidént erdoghanni qattiq tenqit qildi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-03-12
Share
Türkiyediki Türkiyediki "Iyi" partiyesining re'isi meral aqshener xanim partiyesining parlaméntta qilghan sözide Uyghur mesilisi toghrisida alahide toxtaldi we türkiye hökümitini qattiq tenqid qildi. 2021-Yili 9-mart, enqere.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyediki "Iyi" partiyesining re'isi meral aqshener xanim 9-mart küni partiyesining parlaméntta heptide bir qétim ötküzülidighan yighinda qilghan sözide Uyghur mesilisi toghrisida alahide toxtaldi we türkiye hökümitini qattiq tenqit qildi. 10-Mart küni jumhuriyet xelq partiyesidin bolghan parlamént ezasi burju köksal xanim parlaménttiki omumiy yighinda söz qilip, hökümetni qattiq tenqit qildi. Meral aqshener xanimning bu nutuqi bezi téléwiziye we ijtima'iy taratqular arqiliq neq meydandin tarqitildi. U sözini mundaq bashlidi: "Éziz millitim, qimmetlik wetendashlirim, türkiye hökümiti dölet we milletning qimmet qarashliridin yiraqliship ketti. Biz qanche aydin buyan hökümettin 'qachan sherqiy türkistandiki xitay zulumigha qarshi inkas qayturisen?' dep sorawatimiz. Partiyemizning parlaménttiki guruppa mes'ulliri parlamént re'isi mustafa shentop ependi bilen körüshüp, ismining aldida 'türk' atalghusi bar türkiye parlaméntining héch bolmisa, xitay zulumi toghrisida ortaq bir qarar maqullashni telep qildi. Lékin téxighiche héch qandaq gep yoq. Emma buni dawamliq süyleymiz. Prézidéntimiz téxiche sükütte, türk birlikini ilgiri sürüwatqan hökümetning shériki milletchi heriket partiyesining re'isi üstelning astigha mükiwélip chiqmaywatidu. Misirliq rabiye üchün shu'ar towlighan hökümet xitaygha qarshi héchnéme déyelmeywatidu. Ey, rejep tayyip edoghan, uzun yillardin buyan pelestinni qollap nutuq sözlidingiz. Pelestinlik xanim-qizlar we ata-anilarning peryadini otturigha qoydungiz, pelestindiki zulumni anglattingiz. Biz hemmimiz sézni qolliduq."

Meral aqshener xanim rejep tayyip erdoghanning özini Uyghurlarning ornigha qoyup xiyal qilip béqishini iltimas qilip, mundaq dédi: "Prézidént, közüngizni yumup xiyal qilip béqing, qizingizni, kéliningizni we ayalingizni, hemmisini xitay lagérigha élip ketkinini perez qilip bénging. Newriliringizni xitay lagérgha solap qoyup, kéliningiz we qizingizning öyige xitay erlerni orunlashturup qoysa, qandaq qilisiz? bu türklükke we musulmanliqqa sighamdu? közüngizni yumup buni xiyal qilip bénging. Hörmetlik prézidént erdoghan, bundaq bir ehwalda qandaq qilisiz?"

"Iyi" partiyesining re'isi meral aqshener xanim 9-mart küni türkiye parlaméntida qilghan sözide xitayning qolining Uyghurlarning muqeddes jaylirigha tégiwatqanliqini, rejep tayyip erdoghanning xitayning bu qolini tutmasliqi kéreklikini tekitlep, mundaq dédi: "Hepte axirida sherqiy türkistandiki meschitlerde tartilghan sin'alghu körünüshlirini körmigenler yoq. Insanlar jamening ichide yep-ichip, oynap yürüydu? xitay hökümiti qeshqerdiki meschitlerni sayahet ornigha özgertishni qarar qiliptu. Qeshqerdiki köp sandiki meschitni ashxana we chayxanigha aylanduruptu. Hörmetlik prézidént rejep tayyip erdoghan, meschitler bizning muqeddes jaylirimiz. Xitayda qérindashlirimiz éziliwatidu, muqeddes jaylirimizgha, mehremlirimizge xitayning qoli tégiwatidu. Hörmetlik erdoghan, qachan sükütingizni buzisiz? qachan dollarning hésabini qilmay, muqeddes yerlerge tegken xitayning qolini tutmaymen deysiz? xitayning qolini sundur démiduq, xitayning qolini tutmang dewatimiz, tutmang!"

U türkiye hökümitini her jehettin qollap kéliwatqan milletchi heriket partiyesi bilen prézidént rejep tayyip erdoghanni qattiq tenqit qilip, mundaq dédi: "Hökümetning kichik shérikini xitayperes doghu perinchek öz tesiri astigha éliwaldi. Mensep we hoquq üchün türk dunyasi dewasidin waz kechti, bunimu chüshenduq. Lékin prézidént erdoghanning xitay aldidiki bu boyni qisiqliqi besh ming yilliq tarixqa ige türk millitige yarishamdu? héch nomus qilmamsiz, héch xijil bolmamsiz, hörmetlik erdoghan?"

Türkiye parlaméntida türkiyeni idare qiliwatqan adalet we tereqiyat partiyesidin bashqa partiyelerning parlamént ezaliri arqa-arqidin parlaméntta söz qilip, Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitini otturigha qoymaqta. Shuning bilen birlikte ular yene türkiye hökümitining Uyghurlargha ige chiqmighanliqini tenqit qilmaqta. 10-Mart küni jumhuriyet xelq partiyesidin bolghan parlamént ezasi burju köksal xanim parlaménttiki omumiy yighinda söz qilip, hökümetni qattiq tenqit qildi. U mundaq dédi: "Türkiyening jaza lagérliri mesiliside sükütte turuwélishi, islam hemkarliqi teshkilatining mes'ulluq wezipisini ötewatqan mezgildimu Uyghurlar toghriliq héchqandaq bir ish qilmighanliqi, 2019-yili 3-ayning 1-künidin 2-künigiche ötküzülgen islam döletliri tashqiy ishlar ministirliri yighinida Uyghur mesilisini otturigha qoyush uyaqta tursun, xitay dölitige rehmet éytishini qobul qilalmaymiz. Bu yerde dawamliq Uyghurlar bizning qérindishimiz deysiler, emma Uyghurlar zulumgha uchrawatsa sükütte turusiler. Silerning qérindashliqinglar bumu? sherqiy türkistanda éghir zulumgha, iskenjige we ten jazasigha uchrawatqanlarning köpi ayallar we balilardur. Hökümetning bu mesilisige qarap turmasliqini telep qilimiz."

Türkiye parlaméntida her hepte dégüdek Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti öktichi partiyelerdin bolghan parlamént ezaliri teripidin otturigha qoyulmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet