Meral aqshener xanim: "Sherqiy türkistan dewasigha ige chiqish bizning wijdaniy we insaniy wezipimiz"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-03-16
Share
Meral aqshener xanim: Türkiye "Iyi" partiyesining re'isi meral aqshener xanim d u q mu'awin re'isi doktor erkin ekrem ependi mezkur partiye merkizide. 2021-Yili 15-mart, enqere.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyede qurulghandin buyan Uyghur mesilisini izchil halda türkiye parlaméntida otturigha qoyup kéliwatqan "Iyi" yeni "Yaxshi" partiyesining re'isi meral aqshener xanim d u q mu'awin re'isi doktor erkin ekrem, d u q ning ijra'iye re'isi ömer qanat we dunya Uyghur qurultiyi wexpe re'isi abduréshit abdulxemit bashchiliqidiki hey'etni 15-mart küni partiye merkizide qobul qilip, ulargha öz partiyesining Uyghurlarning awazi boluwatqanliqini, "Sherqiy türkistan dewasigha ige chiqishning wijdaniy we insaniy wezipiliri ikenliki" ni tekitlidi.

15-Mart küni élip bérilghan bir yérim sa'et dawamlashqan uchrishishqa "Iyi" partiyesining tashqi siyasetke mes'ul mu'awin re'isi péshqedem diplomat exmet kamil erozan ependi, türkiy xelqlerge mes'ul mu'awin re'isi yawuz aghirali'oghlu ependi we parlamént ezasi fahrettin yoqush ependiler ishtirak qildi. Ular özlirining Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitige bekla échinidighanliqini, bundin kéyin türkiyede bolupmu türkiye parlaméntida Uyghurlar üchün némilerni qilalaydighanliqi heqqidiki pilanlirini Uyghur hey'iti bilen ortaqlashti. Ömer qanat ependi, amérika, kanada we gollandiye qatarliq döletlerning parlaméntlirida maqulluqtin ötken we ötüsh aldida turghan qanun we qanun layiheliri toghrisida melumat berdi.

(Ongdin solgha)  türkiye

Meral aqshener xanim d u q hey'itige "Xush keldingiz" dégendin kéyin özining sherqiy türkistan'gha 3 qétim barghanliqini, her qétim barghan waqtida bésimning kücheygenlikini hés qilghanliqini, xitayning néme üchün bunchiwala wehshiy siyaset yürgüzüwatqanliqining dawamliq halda kallisida so'al peyda qilip kéliwatqanliqini sorap mundaq dédi: "Sherqiy türkistan'gha 3 qétim bérish pursitini xuda manga nésip qildi. Tunji qétim sowét ittipaqi yimirilip, kommunist tüzümi özgiriwatqan, siyaset yumshawatqan mezgilde bardim. Lékin xitayning sherqiy türkistandiki zulum siyasitining yenila özgermigenlikini kördüm. Eng axirqi qétim 2009-yili 6-ayda eyni waqittiki dölet prézidénti abdulla gül sherqiy türkistan'gha ziyaret élip barghanda hey'et ichide idim. U waqitta xitayning bésim siyasitini bekla kücheygenlikini hés qildim."

"Iyi" partiyesi re'isi meral aqshener xanim, d u q hey'itidin mundaq bir so'al soridi. "Méning kallamda so'al peyda qiliwatqan bir mesile bar. Bir yérim milyard nopusi bar xitay, Uyghurlargha qarita néme üchün bundaq wehshiy bir siyasetni tallidi?"

Bu so'aligha d u q mu'awin re'isi doktor erkin ekrem ependi tepsiliy jawab berdi.

Bir yérim sa'et dawamlashqan uchrishishtin kéyin meral aqshener xanimdin "Siz saylamda utup chiqip türkiyede hökümet qursingiz Uyghur mesilisini qandaq hel qilisiz?" dégen so'alimizgha u mundaq jawab berdi: "Uyghur mesilisini küntertipke ekélimiz. Türkiyening xitay bilen bolghan munasiwitini qayta közdin köchürimiz. Türkiye bilen xitay otturisidiki munasiwette Uyghur mesilisini muhim bir mesile süpitide küntertipke ekélip hel qilishning yollirini izdeymiz".

Ziyaret axirlashqandin kéyin d u q ning mu'awin re'isi doktor erkin ekrem ependi bu heqte ziyaritimizni qobul qildi. U, d u q rehberlirining "Iyi" partiye re'isi meral aqshener xanim bilen uchrishishidiki meqsiti toghrisida toxtaldi.

D u q ijra'iye komitéti re'isi ömer qanat ependi d u q ning qolgha keltürgen muweppeqiyetliri, amérika, kanada we gollandiye qatarliq döletlerdiki parlaméntlarda maqulluqtin ötken Uyghurlar toghrisidiki qanun we layihiler toghrisida melumat berdi. U, radiyomizgha bu heqte melumat berdi.

Melum bolghinidek 2017-yili türkiye bilen xitay otturisida tüzülgen "Jinayetchilerni öz'ara ötküzüp bérish kélishimi" türkiye parlaméntida muzakirige qoyulushni kütmekte. Meral aqshener xanim "Iyi" partiyesining mezkur kélishimning parlaménttin ötüshini tosush üchün qolidin kelgenni qilidighanliqini tekitlidi. Doktor erkin ekrem ependi bu heqte melumat berdi.

D u q hey'iti bergen melumatlarni anglighandin kéyin "Iyi" partiyesi re'isi meral aqshener xanim sherqiy türkistanliqlargha ige chiqishning özlirining wijdaniy we insaniy wezipisi ikenlikini tekitlidi. Doktor erkin ekrem ependi bu heqte toxtaldi.

2018-Yili "Iyi" partiyesining parlamént ezasi lütfü turqan ependi bilen, fahrettin yoqush ependi Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitini tekshürüsh toghrisida teklip layihesi sun'ghan bolsimu ret qilin'ghanidi. Mezkur partiyening parlaménttiki mes'uli lütfü türkqan ependi yéqinda sun'ghan Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti toghrisida türkiye parlaméntida tekshürüsh élip bérip buning netijisini dunya jama'etchilikige jakarlash toghrisida sunulghan teklip, 2021-yili 10-mart küni türkiye parlaménti omumiy yighinda muzakirige qoyulghan bolup, ret qilin'ghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet