Б б п рәиси мустафа дәстичи: “шәрқий түркистан дәваси мусулманлар билән түркий хәлқләрниң дәвасидур”

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2022-04-29
Share
Б б п рәиси мустафа дәстичи: “шәрқий түркистан дәваси мусулманлар билән түркий хәлқләрниң дәвасидур” Түркийәдики бүйүк бирлик партийәсиниң рәиси мустафа дәстичи әпәнди рамазан ейи мунасивити билән мухбиримизниң зияритини қобул қилмақта. 2022-Йили 28-апрел, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Қурулған күндин тартип түрк дунясиға, болупму уйғур дәвасиға алаһидә көңүл бөлүп келиватқан түркийәдики бүйүк бирлик партийәсиниң рәиси мустафа дәстичи әпәнди рамазан ейи мунасивити билән зияритимизни қобул қилди. У хитайниң уйғур, қазақ қатарлиқ түркий хәлқләргә қарита ирқий қирғинчилиқ вә мәдәнийәт қирғинчилиқи елип бериватқанлиқини, буниңға қарита түркий җумһурийәтлири вә мусулман дөләтләрниң ортақ инкас қайтуруши керәкликини тәкитлиди.

Мустафа дәстичи әпәнди 28-апрел күни бүйүк бирлик партийәсиниң мәркизидә зияритимизни қобул қилди.

У бизниң “бу мубарәк рамазан ейида уйғурлар йәнила бесим астида диний ибадитини биҗа кәлтүрәлмәйватиду, сиз буниңға қандақ қарайсиз?” дегән соалимизға мундақ җаваб бәрди: “биз бүйүк бирлик партийәси қурулған күндин буян шәрқий түркистан дәвасини қоллап келиватимиз. Шәрқий түркистан дәваси пәқәтла шәрқий түркистанлиқларниң дәваси әмәс, у өз нөвитидә йәнә түркий хәлқләрниң вә мусулманларниң дәвасидур. Шәрқий түркистан дәваси түркийәниң муһим мәсилилиридин бири һесаблиниду. Чүнки уйғур қериндашлиримиз бүгүнки күндә һәм ирқий қирғинчилиққа һәм мәдинийәт қирғинчилиқиға учримақта. Хитай у йәрдики уйғур вә қазақ қатарлиқ түркий хәлқләргә қарита ирқий қирғинчилиқ елип берип, уларни вә уларниң мәдәнийәтлирини пүтүнләй йоқ қилишни давамлаштуриватиду. Қисқиси, хитай шәрқий түркистанда ирқий қирғинчилиқ елип бериватиду. Биз буни түркийә парламентида вә башқа сорунларда давамлиқ оттуриға қоюп келиватимиз. Парламентта бизниң партийәмиздин болған парламент әзалириниң сани аз болғачқа, қанун чиқиралмаймиз, әмма қилишқа тегишлик ишларниң һәммисини қилдуқ, бундин кейинму йәнә қилимиз.”

Бүйүк бирлик партийәсиниң рәиси, парламент әзаси мустафа дәстичи әпәнди зияритимиз җәрянида, хитайниң әнқәрәдә турушлуқ баш әлчисидин җаза лагерлири вә хитай һөкүмитиниң уйғурларниң өйлиригә хитай әрлирини орунлаштуруш сияситини сориғанлиқини, лекин қайил қиларлиқ җаваб алалмиғанлиқини тәкитлиди. У мундақ деди: “хитайниң әнқәрәдә турушлуқ баш әлчиси бир қанчә қетим партийәмизни зиярәт қилди. Мән хитай әлчисидин инсанлиққа ят болған җаза лагерлири мәсилисини соридим. Иккинчидин уйғурларниң өйлиригә хитай әрләрни орунлаштуруш мәсилисини соридим. Лекин хитай әлчиси қайил қиларлиқ җаваб берәлмиди. Мән хитай әлчисигә уйғурларға барлиқ һәқ-һоқуқиниң берилиши керәкликини, уйғурларниң хитайларға берилгән һәқ-һоқуқниң һәммисидин бәһриман болалиши керәкликини дедим. Мән униңға: ‛шәрқий түркистан биз түркләрниң ата юрти, силәр бесивелштин бурун у йәрдә мустәқил дөләт бар иди. Шәрқий түркистан бесивелинған земин, силәр у йәрдики түркий хәлқләрниң һәқ вә һоқуқини беришиңлар керәк. Шәрқий түркистан мәсилисини түркийә билән бирликтә тинчлиқ йол билән һәл қилмисаңлар, келәчәктә америка, германийә, франсийә вә японийә қатарлиқ дөләтләр билән һәл қилишқа мәҗбур болисиләр, ‚ дедим.”

Мустафа дәстичи әпәнди “бундин кейин шәрқий түркистан дәваси һәққидә немиләрни қилмақчисиз?” дегән соалимизға мундақ җаваб бәрди: “шәрқий түркистан мустәқил болғичә, хитайниң таҗавузчилиқиға хатимә бәргичә, шәрқий түркистан мустәқиллиқ күриши давамлишиду. Бу дәвани давамлаштурушимиз керәк. Шәрқий түркистан хәлқи хитай мустәмликисини қобул қилмайду. Улар бу дәва йолида зор бәдәл төлимәктә. Бүгүн 3 милйон әтрапида қериндишимиз хитайниң җаза лагерлирида, буни түрк җамаәтчиликигә вә дуня җамаәтчиликигә аңлитишимиз керәк. Мән әркин ася радйоси арқилиқ пүтүн дунядики шәрқий түркистанлиқ қериндашлиримизниң келиш алдида турған рози һейтини тәбрикләймән!”

Бүйүк бирлик партийәси түркийәдики кичик партийәләрдин бирси һесаблансиму, әмма уйғур мәсилисидә бурундин тартип изчил һалда авазини чиқирип кәлмәктә. Ундақта, бу партийә ислам вә түрк дунясиға тәсир көрситәләмду? уйғур академийәси вәхписиниң рәиси, хитай тәтқиқат иниститутиниң мудири доктор пәрһат қурбан тәңритағли әпәнди мәзкур партийә башқа чоң партийәләрдәк һәм түрк дунясиға һәм ислам дунясиға тәсир көрситәлмисиму, әмма түркийә һөкүмитини қоллаватқан бир сиясий партийә болуш сүпити билән мәлум дәриҗидә тәсири болидиғанлиқини баян қилди.

Түркийәдә милләтпәрвәрлик идийәсини илгири сүридиған бүйүк бирлик партийәси милләтчи һәрикәт партийәсидин айрилип чиққан мухсин язиҗиоғлу башчилиқидики 5 нәпәр парламент әзаси тәрипидин 1993-йили 1-айниң 24-күни қурулған партийәдур. Мәзкур партийә қурулған күндин башлап, түркий милләтләрниң мәсилилиригә, болупму уйғур мәсилисигә алаһидә көңүл бөлүп кәлмәктә. Җаза лагерлири мәсилиси чиққандин кейинму түркийә парламентида вә башқа сорунларда уйғурларниң һазирқи еғир вәзийитини оттуриға қоюп кәлмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт