Tonulghan türkolog, “Türkiy tillar diwani” tetqiqatchisi ramiz asker alemdin ötti

Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
2024.05.23
Ramiz-Asker-2017-yili-Enqere-1024 Türk dunyasida tonulghan türkolog, Uyghurshunas, “Türkiy tillar diwani”, “Qutadghu bilig” we elishir newa'iy tetqiqatchisi, ezerbeyjan baku dölet uniwérsitéti piroféssori ramiz asker, 2017-yili, enqere
RFA/Erkin Tarim

Türk dunyasida tonulghan türkolog, Uyghurshunas, “Türkiy tillar diwani”, “Qutadghu bilig” we elishir newa'iy tetqiqatchisi, ezerbeyjan baku dölet uniwérsitéti piroféssori ramiz asker ependi 5-ayning 22-küni ezerbeyjanning paytexti bakuda alemdin ötti.

Türkiyede shundaqla ottura asiya türkiy jumhuriyetliride türkologiye tetqiqati bilen tonulghan türkolog, Uyghurshunas piroféssor ramiz asker ependining wapati türkiyediki türkologlarni, Uyghur ziyaliylirini matemge chömdürdi. Uyghur ziyaliyliri hemme birdek ramiz askerning wapatining Uyghur tetqiqatidiki zor bir yoqitish ikenlikini tekitleshti.

Piroféssor ramiz asker ependi, mehmud kashigherining “Türkiy tillar diwani” namliq esirini ezerbeyjan we rus tillirigha terjime qilghan. “Qutadghu bilig bibli'ografiyesi” namliq esiri 2016-yilida bakuda neshr qilin'ghan. Uning 150 parche etrapida maqalisi köp sanda terjime esirimu neshr qilin'ghan.

 Uning wapat bolghanliqi toghrisidiki xewer tarqalghandin kéyin dunya Uyghur qurultiyi wexpisi, sherqiy türkistan ammiwi teshkilatliri we Uyghur ziyaliyliri ijtima'iy taratqular arqiliq bayanat élan qilip, öz teziyelirini bildürdi.

D u q re'isi dolqun eysa ependi merhum ramiz asker ependining tetqiqatlirining ilmiy jehettin Uyghurlarni we sherqiy türkistanni tonushturushta zor ehmiyetke ige ikenlikini, uning wapatining Uyghurlar üchün chong yoqitish ikenlikini bildürdi.

Mexmut qeshqiri mukapatigha érishken baku dölet uniwérsitéti oqutquchisi proféssor doktor ramiz asker

Ramiz asker ezerbeyjanning ichi-sirtida ötküzülgen her xil ilmiy muhakime yighinlirigha qatniship, qedimki Uyghur tili, “Türkiy tillar diwani”, xaqaniye tili, “Qutadghu bilig”, chaghatay tili we elishir newa'iy toghrisida doklatlarni bergen. Uninggha “Türkiy tillar diwani” heqqide élip barghan tetqiqatliri üchün ezerbeyjan2017-yili mehmud kashigheri médali bergen.

Ezerbeyjan yazghuchilar jem'iyiti tarmiqidiki mexmut qeshqiri fondi tarqatqan médal
Ezerbeyjan yazghuchilar jem'iyiti tarmiqidiki mexmut qeshqiri fondi tarqatqan médal
RFA/Erkin Tarim

Uzun yillardin buyan ezerbeyjanning paytexti bakuda neshr qilinip tarqitiliwatqan “Türkistan” gézitining bash tehriri aqil jamal ependi bizge uchur arqiliq jawab bérip, merhum ramiz askerning ömrini “Türkiy tillar diwani” , “Qutadghu bilig” tetqiqatigha atighan bir kishi ikenlikini, 2009-yili 7-ayning 5-küni ürümchide meydan'gha kelgen ürümchi qirghinchiliqidin kéyin Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti toghrisidimu maqale yézip élan qilghanliqini, Uyghurlarning semimiy we sadiq dosti ikenlikini bildürdi.

Izmirdiki ege uniwérsitéti piroféssori doktor alimjan inayet ependi, merhum ramiz asker ependining dangliq bir türkolog ikenlikini hazirghiche köp kitab we ilmiy maqale yézip neshr qildurghanliqini, uning wapati türkologiye tetqiqati üchünla emes, Uyghurlar üchünmu zor bir yoqitish bolghanliqini ilgiri sürdi.

Ramiz asker ependi 1954-yili hazirqi erméniye chégrasi ichidiki gümrü wilayitining amasya nahiyeside dunyagha kelgen1978-yili moskwa lomonosof uniwérsitétining axbaratchiliq kespini püttürgen. 1983 Yilidin 1992-yilighiche ezerbeyjandiki gézit we zhurnallarda tehrir bolup wezipe ötigen, 1992-yilidin 1997-yilighiche ezerbeyjan zhurnalistlar jem'iyitining re'isi bolup wezipe ötigen 2000. -Yilidin bashlap ezerbeyjan baku dölet uniwérsitéti türkologiye fakultétida xizmet qilmaqta. “Türkiy tillar diwani” heqqide doktorluq ilmiy maqalisi, “Qutadghu bilig” heqqide piroféssorluq ilmiy maqalisi yazghan ramiz asker ependi hazirghiche köp sanda xelq'araliq mukapatqa érishken.

Ramiz asker ilgiri köp qétim erkin asiya radiyosi muxbirlirining ziyaretlirini qobul qilip, Uyghur medeniyiti, tarixi we bashqa mesililer boyiche öz qarashlirini otturigha qoyghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.