Axiriqi ömrini türkiyede ötküzgen yazghuchi tursun yunus wapat boldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-04-12
Share
Axiriqi ömrini türkiyede ötküzgen yazghuchi tursun yunus wapat boldi Xitayning siyasiy bésimi tüpeyli türkiyege kélip olturaqlashqan, tonulghan yazghuchi tursun yunus.
RFA/Erkin Tarim

Xitayning siyasiy bésimi tüpeyli kéyinki yillarda köpligen Uyghur ziyaliyliri chet ellerge, bolupmu türkiyege kélip olturaqlashqan idi. Bulardin biri tonulghan yazghuchi tursun yunustur. U 2015-yili türkiyege kélip olturaqlashqan, türkiyege kelgendin kéyin uning "Amannisaxan" namliq edebiy esiri neshir qilin'ghan. Uning yéqinlirining éytishiche, yazghuchi tursun yunus türkiyege kelgendin kéyinmu roman yézishni dawamlashturghan. Emma u 79 yilliq hayatida béshidin ötküzgen issiq-soghuqlarni yézip qaldurmay, bu dunyadin ayrilghan. Yazghuchi tursun yunus ependi késel sewebi bilen 4-ayning 7-küni türkiyede wapat boldi.

Istanbuldiki Uyghur doxtur német qeshqerli ependi, tonulghan yazghuchi tursun yunusning 6 yil burun türkiyege kélip olturaqliship qalghanliqini, 79 yéshida késellik sewibidin dawalash ünüm bermey wapat bolghanliqini bildürdi.

Yazghuchi tursun yunusning köp sanda roman we drammisi neshir qilin'ghan bolup, türkiyege kelgendin kéyin "Muhteshem tümen yillar" namida 22 tomdin terkip tapqan roman ijadiyitini bashlighan iken. Bu köp tomluq romanlarning birinchi tomi istanbuldiki teklimakan Uyghur neshriyati teripidin neshir qilin'ghan. Teklimakan Uyghur neshriyatining xojayini abdujélil turan ependi uning "Oghuzxan", "Aq taghliqlar we qara taghliqlar", "Muqam cholpanliri" dégen'ge oxshash ayrim-ayrim témida yézishni pilanlighan 22 tomluq romanlirini neshir qildurushqa ömri yetmey alemdin ötkenlikini tilgha aldi.

Abdujélil turan ependi merhumning 5 parche romanining hazir teklimakan Uyghur neshriyatida ikenlikini, eger bala-chaqiliri ruxset berse neshir qilidighanliqini bayan qildi.

Uyghur akadémiyesining bash katipi doktor ferhat qurban tengritaghli ependi merhum tursun yunus yazghan romanlarning köpining tarixiy romanlar ikenlikini, bundin kéyin bu romanlarni türkchige terjime qilip, neshir qildurushqa tirishidighanliqini bayan qildi.

"79 Yil ömür körgen yazghuchi tursun yunus ependining béshidin köp issiq-soghuqlar ötken bolushi mumkin, bu heqte u bir nerse yézip qalduruptimu?" dégen so'alimizgha jawab bergen abdujélil turan ependi, merhumning öz hayati toghriliq héchqandaq eslime yézip qaldurmighanliqini bayan qildi.

Tursun yunus 1942-yili yerken nahiyeside doxtur a'iliside tughulghan. 1958-Yili yerken nahiyelik birinchi ottura mektepni püttürgendin kéyin, béyjing merkizi tiyatér institutigha oqushqa barghan we 1964-yilghiche bu institutning aktiyorluq fakultétida oqughan. U oqushni tamamlighandin kéyin, Uyghur aptonom rayonluq naxsha-ussul ömikide ishligen. Kéyin opéra ömikide kespiy yazghuchi bolghan. 1988-Yildin kéyin, u tengritagh kino istudiyeside kespiy yazghuchi bolup ishligen. Tursun yunus "Qanliq yillar", "Muqam ejdadliri", "Kütülmigen toy", "Karamet bir kün", "Altun böshük", "Hesen-hüsen" qatarliq sehne eserlirini élan qilghan. Uning "Pul dégen nerse" namliq sinariyesi filim qilip ishlen'gen. Uningdin bashqa uning yene "Qoghun pishqanda", "Güldeste", "Donyawi tilsimat" we "Amannisa xénim" qatarliq eserliri bar. Uning "Qanliq yillar" dramisi 1985-yili ötküzülgen drama musabiqiside kümüsh médal bilen mukapatlan'ghan.

Tonulghan yazghuchi tursun yunus ependining romanliridin "Melike amannisaxan" 1996-yili, "Muqam ejdadliri" 1989-yili, "Ana arzusi" 1991-yili neshir qilin'ghan.

Merhum tursun yunus istanbulning 84 kilométir gherbige jaylashqan siliwri gümüshyaqa yéngi mazarliqigha depin qilindi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet