"Üch xil küchler" ge qarshi teshwiqat kürishining aldinqi sépidiki ababekri abletmu kériye türmiside yatmaqta

Muxbirimiz shöhret hoshur
2019-12-05
Élxet
Pikir
Share
Print
Xoten pédagogika aliy téxnikomining mudiri ababekri ablet.
Xoten pédagogika aliy téxnikomining mudiri ababekri ablet.
Social Media

Yéqinda ijtima'iy axbarat wasitiliride tarqalghan we ürümchidiki bir uniwérsitétning siyasiy öginishi yighinining neq meydan xatirisi ikenliki ilgiri sürülgen xitayche bir awaz xatiriside tutqundiki mektep mudirliri qatarida xoten pédagogika aliy téxnikomining mudiriningmu barliqi qeyt qilin'ghanidi. Éniqlashlirimiz dawamida, mezkur mudirning ismining ababekri ablet ikenliki we nöwette kériye türmiside ikenliki delillinish bilen birlikte, uning yéqinqi 5 yil ichide Uyghur rayonida dawam qilghan "3 Xil küchler" ge qarshi zerbe bérish teshwiqat dolqunida eng aldida kétiwatqanlardin biri ikenliki aydinglashti.

Ijtima'iy taratqularda tarqalghan mezkur awaz xatiriside, xoten pédagogika aliy téxnikomining ikki mudiriningmu tutqunda ikenliki bayan qilinish bilen birlikte, bu xil kishilerning tolimu xeterlik kishiler ikenliki tekitlen'gen. Téléfonimizni qobul qilghan xotendiki siyasiy-qanun xadimliridin biri, xoten pédagogika aliy téxnikomidin tutqun qilin'ghanlardin biri mudir ababekri ablet ikenlikini ashkarilidi. Melum bolushiche ababekri ablet ilgiri shinjang pédagogika uniwérsitétining tarix fakultétining bashliqi bolghan. Tor arxipliridiki 2012-yiligha a'it bir xewerde, ababekri abletning tarix penliri boyiche dotsént ikenliki, ichkiride échilghan bir medeniy yadikarliqlar tetqiqat yighinida riyasetchi bolghanliqi tilgha élin'ghan. Mezkur awaz xatiriside, gerche tutqundiki bashqa mudirlarning atalmish jinayetliri tilgha élin'ghan bolsimu, emma ababekri abletning néme üchün tutulghanliqi éghizgha élinmighan. Xoten pédagogika aliy téxnikomining alaqidar xadimi ababekri abletning tutulush sewebi heqqide gep qilishtin özini tartti. Emma yuqiriqi siyasiy qanun kadiri, ababekri abletning xoten'ge yötkilip kelginige anche uzun bolmighanliqi, uning ilgiriki xizmet ornida ötküzgen xataliqi seweblik tutulghanliqini bayan qildi. Emma umu ababekri abletning éniq tutulush sewebini perez qilalmidi. Chünki, tor arxipliridiki xewerlerdimu qeyt qilinishiche, u "Üch xil küchler" ge zerbe bérish teshwiqat dolquni bashlan'ghandin buyan, u eng aldinqi septe orun alghan. 2017-Yili kériyening jay yézisining partkom sékrétari obulqasim mettursun "Uyghur qérindashlirimgha ochuq xet" namida xitay hakimiyitige qarita sadaqet bayannamisi élan qilghandin kéyin, ababekri abletmu tengritagh torida qesemname élan qilip, köpchilikini obulqasim mettursundin öginishke chaqirghan we öziningmu uni ülge alidighanliqini bayan qilghan. U 2018-yili 6-ayda lop nahiyeside échilghan, qesemyad yighinida söz qilip؛ pütün ma'arip sahesini "Üch xil küchler" ge segek bolushqa dewet qilghan. U "Tengritagh tori" diki chaqiriqnamiside téximu ilgirilep, pantürkizm we pan'islamning tesirige uchrighanlarning ziyaliylar arisida xéli barliqini eskertip, köpchilikni bu nuqtini étirap qilishqa we öz-özini tekshürüshke dewet qilghan we özini tekshürüshni "Üch xil küchler" ge qarshi jeng élan qilishning bashlan'ghuch qedimi dep sherhligen. U xitay hakimiyitige sadaqet bildürüshte obulqasim mettursun'gha chebdeslik bilen egeshken, hetta bezi chaqiriqlarda, uningdin halqighan bolsimu, néme üchündur, xitay terepning ishenchige érishelmigen. U mezkur mektepning mu'awin mudiri barat tursunbaqi bilen birlikte, nöwette kériye türmiside solunup yatmaqta.

Yene, "Beydu" tordiki xewer arxiplirida körsitilishiche, ababekri obulqasim, 2014-yili diniy esebiylikke qarshi mexsus heriket dolqunidimu, aldinqi septe rol oynighan. U shu chaghda shinjang pédagogika uniwérsitétida échilghan bir siyasiy muhakime yighinida söz qilip, Uyghur rayonidiki uniwérsitétlardin toplan'ghan 160 che kishige diniy esebiyilikke qarshi turushning ehmiyiti heqqide léksiye bergen.

Xewerlerdin melum bolushiche, xitayning "Üch xil küchler" ge qarshi teshwiqat dolqunida, sadaqet qesemnamisi élan qilip turupmu, tutulushtin xaliy bolalmighanlar, yalghuz ababekri ablet emes. Shinjang uniwérsitétining sabiq mudiri we proféssori tashpolat téyip, shinjang xelq neshriyatining bashliqi abduraxman ebey we shinjang gézitining mu'awin bashliqi ilham welilermu, az dégende bir qétimdin, "Üch xil küchler" ge qarshi bayanat élan qilghan. Emma ular oxshashla tutqundin qutulalmighan. Bu ehwalgha asasen muhajirettiki Uyghur közetküchiler, Uyghur ziyaliylar teripidin 3 yildin buyan élan qilin'ghan qesemnamilerni emeliyette ularning özliri yazmighanliqi, belki idare katipliri teripidin yézilghanliq éhtimalliqini ilgiri sürüshmekte.

Ilgiri bu heqte pikir bayan qilghan, shinjang uniwérsitétining sabiq oqutquchisi qutluq almas, Uyghurlardin ijtima'iy pen saheside xizmet qiliwatqan ilmiy xadimlarning herqanche diqqet qilghan teqdirdimu, xitayning titang tomurigha tégip kétishtin saqlinalmaydighanliqini ilgiri sürgen we buni ilimning we heqiqetning küchi dep teswirligenidi.

Toluq bet