Истанбулда уйғур пән - тәтқиқатчилар вә оқуғучилар учришиш йиғини өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2016-10-07
Share
turkiye-uyghur-akademiye-2016.jpg Уйғур академийисиниң йиғиниға кәлгән уйғур тәтқиқатчилар
RFA/Arslan


7 - Өктәбир җүмә күни мәркизи истанбулға җайлашқан уйғур академийисиниң уюштуруши билән фатиһ султан мәһмәт универистетиниң йиғин залида, уйғур тәтқиқатчилар билән оқуғучилар учришиш йиғини өткүзүлди.

Йиғинға дуняниң охшимиған җайлиридин истанбулға кәлгән уйғур тәтқиқатчилар, журналистлар вә докторлар, профессорлар һәмдә истанбулниң охшимиған җайлирида оқуватқан уйғур оқуғучилардин көп санда киши қатнашти.

Йиғинда алди билән уйғур академийисиниң рәиси абдулһәмит қарахан сөз қилип бу йиғинни уюштурушниң әһмийити вә мәқсити тоғрисида тохталди.

Кейин йиғинда америкидин кәлгән тиббий доришунаслиқ пәнлири илми доктори ришат аббас борһан, готтингин универистети торкологийә вә оттура асия тәтқиқат мәркизиниң тәтқиқатчиси доктор абләт сәмәт, японийәдин кәлгән доктор әркин аблиз, шиветсийәдин кәлгән мустәқил тәтқиқатчи абдушүкүр муһәммәт қатарлиқ тәтқиқатчилар, чәтәлләрдики оқуш пурсәтлири, ғәрб әллиридики уйғурларниң әһвали, чәтәлләрдики уйғурларниң иҗтимаи мәсилилири дегән мәзмунларда сөз қилди.

Икки саәт давам қилған йиғинда дәсләптә доктор ришат аббас әпәнди сөз қилип, америкидики университетлар вә оқуш пурсәтлири вә оқуғучилар тоғрисида тохталди. Кейин америкиға түнҗи болуп кәлгән уйғурларниң тарихлири, уйғурларниң тил, мәдәнийәт вә иҗтимаи һаятлири тоғрисида тохталди.

Доктор ришат аббасниң билдүрүшичә, америкиға түнҗи болуп 1950 - йилларда давут осман әпәнди исимлик кишиниң берип йәрләшкәнликини, 1960 - 1979 - йиллар арисида 7 билән 10 әтрапида уйғур аилә келип йәрләшкәнликини билдүрди.

Уйғур академийисиниң рәиси абдулһәмит қарахан сөздә
Уйғур академийисиниң рәиси абдулһәмит қарахан сөздә
RFA/Arslan

Доктор ришат аббас әпәнди сөзидә йәнә, америкидики уйғур оқуғучиларниң сани тоғрисида тохтилип, 1980 - 1989 - йиллар арисида 15 - 20 оқуғучи барлиқи, бу сан 1990 - йилдин 1999 - йиллар арисида 100 гә чиққанлиқини, 2009 - дин 2016 - йилғичә болған арилиқта америкиниң охшимиған мәктәплиридә 1000 дәк оқуғучи барлиқини билдүрди.

Йиғинда сөз қилған доктор әркин аблиз әпәнди японийидики бир қисим универистетларни тонуштуруп өтти вә оқуш пурсәтлири тоғрисида кәң мәлумат бәрди.

Доктор әркин аблиз әпәнди сөзидә йәнә, японийидики уйғурларниң нопуси, иҗтимаи һаяти, йәрлишиш тарихи тоғрисида тохтилип, японийидә һазир тәхминән 2000 ға йеқин уйғур барлиқини, булардин 7 - киши универиситетларда оқутқучи икәнликини, 300 уйғурниң японийәниң даңлиқ чоң шеркәтлиридә хизмәт қилидиғанлиқини билдүрди.

Йиғинда сөз қилған мустәқил тәтқиқатчи абдушүкүр муһәммәд шиветисийәдики уйғурларниң нопуси, иҗтимаи һаяти вә шиветсийигә түнҗи болуп йәрләшкән уйғурларниң тарихи тоғрисида тохталди.

Йиғин ахирида, оқуғучилар йиғинда сөз қилғучилардин америка, японийә вә германийидики мәктәпләр вә оқушқа қобул болуш шәрт - шараитлири тоғрисида соал сориди. Мунасивәтлик сөз қилғучилар оттуриға қоюлған соалларға әтраплиқ җаваб бәрди.

Бу йиғинға әслидә 10 - айниң 8 - 9 - күнлири истанбулда өткүзүлидиған уйғур тарихи тәтқиқати илмий муһакимә йиғиниға қатнишиш үчүн истанбулға кәлгән, уйғур пән тәтқиқатчилар, доктор, профессорлар вә язғучиларму қатнашти.

Америкидин кәлгән доктор долқун қәмбири, доктор әсәд солайман, қирғизистандин кәлгән әкбәрҗан бавудун, сәудий әрәбистандин кәлгән сираҗиддин әзизи қатарлиқ тәтқиқатчи алимлар йиғинниң шәрәп меһманлири болди.

Биз бу йиғин тоғрисида техиму көп мәлуматқа еришиш үчүн йиғинни уюштурған уйғур академийисиниң рәиси абдулһәмит қарахан билән сөһбәт елип бардуқ.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт