Қазақистанда «уйғур авази» гезитиниң муштәрилирини көпәйтиш үчүн һәрикәтләр қилинмақта

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2019-09-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қазақистанда «уйғур авази» гезитиниң муштәрилирини көпәйтиш паалийитидә мәзкур гезитниң мәсули иршат әсмәтоф сөзлимәктә. 2019-Йили сентәбир, алмута.
Қазақистанда «уйғур авази» гезитиниң муштәрилирини көпәйтиш паалийитидә мәзкур гезитниң мәсули иршат әсмәтоф сөзлимәктә. 2019-Йили сентәбир, алмута.
RFA/Oyghan

Кейинки вақитларда қазақистанда уйғур тилида нәшр қилинидиған җумһурийәтлик сиясий-иҗтимаий «уйғур авази» гезитиниң муштәриләр санини көпәйтиш мәқситидә һәр хил паалийәтләрниң йүргүзүлүватқанлиқи мәлум. Игилишимизчә, «уйғур авази» пәқәт қазақистандила әмәс, бәлки оттура асия җумһурийәтлири ичидә һөкүмәт тәрипидин хираҗәт аҗритилип чиқидиған бирдин-бир гезит болуп һесаблинидикән. Совет дәвридә мәзкур гезит «коммунизм туғи» нами астида 1957-йилдин башлап та 1991-йилғичә, йәни совет иттипақи йимирилгәнгә қәдәр нәшр қилинип, кейин «уйғур авази» дәп йеңи нам алған.

Мәлуматларға қариғанда, «уйғур авази» гезити уйғурлар зич олтурақлашқан асасән алмута шәһири вә алмута вилайитигә тарқилидиған болуп, униң муштәриләр сани ахирқи вақитларда 12-14 миң әтрапида болған.

Һазир «уйғур авази» гезити муштәрилириниң санини көпәйтиш мәқситидә қандақ һәрикәтләр қилиниватиду?

Биз «уйғур авази» гезитиниң баш муһәррири йершат әсмәтоф билән алақиләштуқ. У уйғур тилида чиқидиған бу гезитни сақлап қелишниң бүгүнки әвладларға, зиялийларға, биринчи нөвәттә, гезит коллектипиға бағлиқ икәнликини, шундақла униң муштәриләр санини көпәйтиш үчүн һәр хил ишларниң қилинип кәлгәнликини тәкитләп, мундақ деди: «бу йили февралдин башлап муштәри топлаш штаби дегән нам билән мәркәз қурдуқ. Униңға рәис қилип ‹туран дуняси' җәмийәтлик фондиниң башлиқи карлин мәхпирофни сайлидуқ. Штабниң биринчи мәқсити муштәриләр санини көпәйтиш».

Йершат әсмәтофниң ейтишичә, мәзкур җумһурийәтлик штаб әзалиқиға абләт камалоф, шәймәрдан шәрипоф қатарлиқ тонулған уйғур алимлири вә гезитниң җавабкар хадимлири җәлп қилинған икән.

Йершат әсмәтоф йәнә мундақ деди: «бу штаб тәрғибат-тәшвиқат топи сүпитидә пүткүл алмута вилайитидики һәр бир юртқа чиқип, шу юртниң инавәтлик адәмлири, йигит башлири вә башқилар билән учрашти вә шитабниң вәкиллирини сайлап қайтти. Әмди биз мушу маңған йолимиз билән иккинчи басқучни давам қилип, муһакимә йиғинлирини өткүзимиз.»

Йершат әсмәтоф мәзкур муштәри мәркәзлири ишиниң яхши нәтиҗиләрни беришигә ишинидиғанлиқини, чүнки бу ишқа барлиқ җамаәтчиликни, зиялийларни, җәмийәтлик бирләшмиләрни, юрт актиплирини җәлп қилғанлиқини оттуриға қойди.

Туран университетиниң профессори, тарих пәнлириниң доктори абләт камалофниң пикричә, бу йили «уйғур авази» гезити йенида мәхсус муштәри топлаш штабиниң қурулуши қазақистан уйғурлири һаятида йүз бәргән чоң бир йеңилиқ һесаблинидикән. У мундақ деди: «сәвәби илгири гезит хадимлири җай-җайларға берип, муштәри топлаш ишлирини йүргүзгән болсиму, әмма мундақ кәң көләмдә, мундақ мәқсәтлик һалда тәрғиб-тәшвиқат ишлири биринчи қетим болуватиду. Бу шитабниң йәнә бир алаһидилики шуки, униңға алимлар җәлп қилинған болуп, улар гезит хадимлири билән бирликтә йезиларға, наһийәләргә берип, юрт-җамаәтчилик билән учришип, улар билән қоюқ арилишип ишлиди. Алимлар бу сәпәрлиридә пәқәт муштәри топлаш иши биләнла әмәс, бәлки аһалә арисидики ана тили, маарип, мәдәнийәт, өрп-адәт, сәнәт вә башқиму мәсилиләр билән тонушуп, уларни тәтқиқ қилишни қолға алди.»

Абләт камалоф штаб өмики тәркибидә алмута вилайитиниң әмгәкчиқазақ, уйғур, панфилоф наһийәлиригә берип, җамаәтчилик билән учрашқан.

«Шәхсән мән штаб қуруш мәқситидә алмута вилайитиниң көплигән йезилирида болуп қайттим. Бу җәрянда мән хәлқимизниң милләт тәқдиригә қанчилик көйүнидиғанлиқини, униң келәчикидин әндишә қилидиғанлиқини өз қулиқим билән аңлап, көзүм билән көрүп қайттим. Бу сәпәр җәрянида көзүм йәткини, көплигән йезилардики юртдашлиримизниң ана тилини сақлап қелишқа, ана тилида оқуватқан балилиримизниң санини көпәйтишкә болған интилиши мени хушал қилди һәм һаяҗанландурди. Мән ойлаймәнки, биз әнә шу йезилардики аһалә билән пат-пат учришип, уларни ойландуридиған, тәшвишләндүридиған мәсилиләрни тәтқиқ қилишимиз керәккән.»

Игилинишичә, һазир қазақистанда уйғур тилида йәнә «асия бүгүн» гезити, шундақла «интизар», «иҗадкар», «ғунчә», «еһсан» қатарлиқ журналлар нәшр қилинидикән. Мәзкур нәшрләр өз мәблиғи, шундақла җамаәтчилик вә һамийлар һесабиға йоруқ көрмәктикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт