Уйғур балилириниң вәзийити б д т кишилик һоқуқ кеңиши йиғинида оттуриға қоюлди

Мухбиримиз ирадә
2020-10-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Америка уйғур бирләшмисидин әлфидар илтәбир ханим бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңиши қармиқида «хитай барлиқ балиларниң динға етиқад қилишини чәклиди» мавзулуқ тор йиғинида. 2020-Йили 5-өктәбир.
Америка уйғур бирләшмисидин әлфидар илтәбир ханим бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңиши қармиқида «хитай барлиқ балиларниң динға етиқад қилишини чәклиди» мавзулуқ тор йиғинида. 2020-Йили 5-өктәбир.
Photo: RFA

5-Өктәбир күни, бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңиши қармиқида «хитай барлиқ балиларниң динға етиқад қилишини чәклиди» мавзулуқ бир яндаш паалийәт өткүзүлди. Йиғин, б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң орунлаштуруши вә шундақла «америка җубили һәрикити» намлиқ кишилик һоқуқ тәшкилатиниң қоллиши билән өткүзүлгән.

Паалийәткә тәклип қилинған вәкилләр хитайдики уйғурлар, тибәтләр вә шундақла фалунгуң вә христиан муритлириниң зиянкәшликкә учриши, җүмлидин шу милләт вә диний гуруппиларға тәвә балиларниң диний һоқуқлири мәсилиси һәққидә сөз қилди. Йиғиндики гуваһчилар вә мутәхәссисләр хитай һөкүмитиниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң балилар һоқуқи әһдинамисидә бекитилгән диний әркинлик һоқуқини дәпсәндә қиливатқанлиқи һәққидә мәлумат бәрди.

Йиғинда уйғур балилириниң динға етиқад қилиш, динни өгиниш һоқуқидин қандақ мәһрум қилиниватқанлиқи һәққидә америкадики уйғур кишилик һоқуқ қурулушидин петер ирвин вә америка уйғур бирләшмисидин әлфидар илтәбир доклат сунди.

Әлфидар илтәбирниң радийомизға ейтишичә, җубили һәрикити тәшкилати диний һоқуқлири дәпсәндә қилиниватқан милләтләрниң мәсилисигә алаһидә әһмийәт берип кәлгән тәшкилат болуп, улар бу қетим йиғинниң темисини мәхсус балиларға айришни мувапиқ көргән. Чүнки уларниң қаришичә, хәлқаралиқ таратқуларда хитайниң зулуми һәққидә сөз болғанда тема давамлиқ һалда чоңларға мәркәзлишип қелип, балиларниң әһвали йетәрлик дәриҗидә диққәткә еришәлмәйватқаникән. Шуңа улар буни өзгәртиш вә балиларниң вәзийитигиму диққәт тартиш үчүн бу йиғинни мәхсус балилар үчүн орунлаштурғаникән.

Мәзкур йиғинни «җубили һәрикити» тәшкилатиниң иҗраийә башлиқи ән бувалда ханим башқурған болуп, у алди билән сөзидә б д т балилар һоқуқи әһдинамисиниң 14-маддисида «һәрқайси дөләтләр балиларниң пикир, виҗдан вә дин әркинлики һоқуқиға һөрмәт қилиши керәк, һәрқайси дөләтләр ата-аниларниң һоқуқи вә мәсулийәтлиригә һөрмәт қилиши керәк. Зөрүр тепилғанда, дөләтләр балиниң йетилиш иқтидариға маслашқан асаста балиларниң юқириқидәк һоқуқлиридин бәһримән болуши үчүн пурсәт яритип бериши керәк, дәп бәлгиләнгән» дәп тонуштурди. У бирақ хитай компартийәсиниң балилар һоқуқлирини изчил дәпсәндә қилип кәлгәнликини ейтип, уни бундақ қилмишлирини тохтитишқа чақирди.

Йиғинда сөз қилған мутәхәссләрдин мирас фондиниң тәтқиқатчиси әмилий кав сөзидә балиларда диний һоқуқниң тәкитлинишиниң немә үчүн муһимлиқини чүшәндүрүп өтти. У балиларда кичикидин тартипла өзиниң яритилиши, ярилиши, виҗдан вә ахирәт һәққидә соаллар пәйда болидиғанлиқини, бундақ соалларға қанаәтлинәрлик җаваб тепшниң роһий сағламлиқ үчүн муһим рол ойнайдиғанлиқини билдүрди. У йәнә «балиларда лаяқәтлик әхлақ, виҗдан вә кишилик пәзиләт турғузуп чиқишта диний тәрбийә интайин муһим рол ойнайду. Хитай коммунист һөкүмити балиларниң динни өгиниш, ата-аниларни балилириға диний етиқадини өгитиш һоқуқидин мәһрум қилип, балиларниң яратқучи билән инсан виҗдани арисидики мунасивәтләрни өгинишини чәклиди, уларни кичикидин тартип ялғуз компартийәгә етиқад қилидиған қилип тәрбийәләш арқилиқ өз һакимийитини мустәһкәмләш койида болди. . .» Деди.

Уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң тәтқиқатчиси питир ервин; «уйғурлар һазир ирқий қирғинчилиққа учраватиду вә хитай һакимийитиниң буни иҗра қилиштики усуллириниң бири уйғур балилирини ата-анилиридин айриш» деди. У 2017-йили лагер түзүми башланғанда лагер тутқунлириниң балилирини йиғивалидиған йетимхана қурулушлириниң тәң башланғанлиқини, хитайниң уйғур балилирини ата-анилиридин җуда қилиш арқилиқ өз йилтизи, мәдәнийитидин узақлаштуруватқанлиқини әскәртип буниң хәлқара ирқий қирғинчилиққа қарши туруш әһдинамисидики ирқий қирғинчилиққа берилгән изаһатларға пүтүнләй бап келидиғанлиқини әскәртти.

Америка уйғур бирләшмисиниң катипи әлфидар илтәбир уйғур балилириниң аилә меһридин җуда қилинғанлиқини ейтти. У мундақ деди: «б д т балилар һоқуқи әһдинамисидә балиларниң характериниң сағлам вә мукәммәл йетилиши үчүн аилә муһити ичидә, хушаллиқ, муһәббәт вә чүшиниш кәйпиятида өсүп йетилиши керәк, дейилгән. Хитай һөкүмити өзи қол қойған бу әһдинамигә хилап һәрикәтләрни қилмақта. Уйғурларниң ана юртида, хитай һөкүмити миңлиған уйғур балилирини, аилисидин, мәһәллисидин вә йилтизидин қомуруп ташлап, уларни миллий вә диний кимликидин мәһрум қилмақта.»

Әлфидар уйғур балилириниң хитайниң меңә ююш һәрикитиниң қурбанлириға айланғанлиқини тәкитләп, йиғин аңлиғучилирини, хәлқара җамаәтни уйғурларға йүргүзүлүватқан ирқй қирғинчилиқни тохтитишқа вә хитай коммунистлири тәрипидин оғурланған бир әвлад уйғур балилирини қутқузувелишқа чақирди.

У буниң үчүн һәр бир кишиниң қолидин кәлгәнчә тиришчанлиқ көрситиши керәкликини ейтти вә «мән аңлиғучилардин хитайниң күчидин қорқушни бир чәткә қайрип қоюп, уйғур вәтинидә йүз бәргәнләрни ирқий қирғинчилиқ дәп тонупла қалмай, дәрһал һәрикәткә келип уйғур хәлқиниң азаб-оқубәтлирини тохтитишини өтүнимән. Биз һеч болмиғанда хитайниң җаза лагерлиридики уйғурларниң мәҗбурий әмгики билән ишләпчиқарған експорт мәһсулатлирини сетивалмаслиқ, юқири пән-техникини хитайға сатмаслиқ вә бу арқилиқ униң бу техникини пуқралирини орвелчә назарәт қилиш үчүн ишлитишиниң алдини елиш арқилиқ зулумға ортақ болмаслиқимиз керәк. . .» Дегәнләрни баян қилди.

Мәлум болушичә, бу қетим уйғур балилириниң мәсилисиниң б д т кишилик һоқуқ кеңиши қармиқидики бир йиғинда оттуриға қоюлушиниң әһмийити интайин зор болуп, җүбили һәрикити тәшкилатиму уйғур балилириниң мәсилиси үстидә давамлиқ хизмәт қилидиғанлиқини билдүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт