Amérika dölet mejlisi “Uyghur guruppisi” toghriliq sofi richardson xanim bilen mexsus söhbet

Washin'gtondin muxbirimiz shehrizad teyyarlidi
2024.04.18
Sophie-Richardson-02-1024 Kishilik hoquqni közitish teshkilatining xitay ishliri mudiri sofiy richardson (Sophie Richardson) sözlewatidu. 2024-Yili 16-aprél, washin'gton
RFA/Shehrizad

16-April küni, amérika dölet mejliside “Uyghur guruppisi” (Congressional Uyghur Caucus) ning qurulghanliqi resmiy jakarlan'ghan bolup, mezkur pa'aliyetke amérika dölet mejlisining köpligen ezaliri, kishilik hoquq mutexessisliri, tetqiqatchilar, lagér shahitliri we pa'aliyetchiler qatnashqan. Guruppining qurulush munasiwiti bilen ötküzülgen mexsus yighin'gha xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilati xitay ishliri bölümining sabiq diréktori sofi richardson (Sophie Richardson) mu qatnashqan. Sofi richardson mezkur yighinda tebriklesh nutuqi sözlesh bilen birge “Uyghur guruppisi” ning kelgüsi xizmetliri, pa'aliyetliri toghrisida teklip we pikirlirini berdi. Radiyomiz bu munasiwet bilen sofi richardson xanim bilen mexsus söhbet ötküzdi. Sofi richardson xanim, amérika dölet mejlisi “Uyghur guruppisi” ning Uyghur qirghinchiliqini toxtitish üchün qandaq konkrét heriketlerni élip bérishi kéreklikini we bu guruppining amérika-xitay tashqi siyasitini shekillendürüshte, bolupmu kishilik hoquq mesiliside qandaq rol oynaydighanliqi qatarliq témilarda toxtaldi.

Töwende öz muxbirimiz shehrizadning sofi richardson xanim bilen ötküzgen mexsus söhbiti diqqitinglarda bolidu.

Mezkur söhbetning tepsilatini yuqiriqi awaz ulinishidin anglighaysiler.

Muxbir: sofi richardson xanim, ziyaritimizni qobul qilghiningizgha köp rehmet. Amérika dölet mejlisi “Uyghur guruppisi” qandaq konkrét heriketlerni élip bérip, Uyghur qirghinchiliqini tüp yiltizidin hel qilalaydu, shundaqla xitay hökümiti we ulargha baghlan'ghan shirketler, sodigerler, alaqidar terepler we jawabkarlarning mes'uliyitini sürüshtüreleydu?

Sofi richardson xanim: méningche, “Uyghur guruppisi” derhal qilalaydighan üch ish bar. Aldi bilen ular ochuq doklat bérish yighinini telep qilip, bu mesilige chétishliq amérika hökümet organlirining hemmisidin panahliq déloliri, diniy erkinlik we dölet halqighan basturushlar heqqide mulahize yürgüzüshi lazim. Méningche, bu siyasiy jehettin murekkep bolghan bu bir yilda bu mesilini este saqlashqa paydiliq. Ikkinchidin, kéngesh palatasi bashqa démokratik döletlerdiki oxshash pikirdiki parlamént ezaliri bilen alaqiliship, dölet mejlisi ezalirining her bir Uyghur amérikaliqlargha wekillik qilishigha kapaletlik qilishi kérek. Chünki bilginingizdek, bu mesile hem ichki we tashqi siyaset mesilisidur. Méningche, bu mesilide ikki terepkila toluq wekillik qilish bekmu muhim. Üchinchidin, “Uyghur guruppisi” ning yéteklishi bilen mutexessisler guruppisi teshkillep, xitay hökümet emeldarlirining irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayitige shérik bolghanlarning jawabkarliqni sürüshtürüsh yolliri heqqide pikir we tekliplerni bérishi kérek.

Muxbir: sizningche, “Uyghur guruppisi” amérika-xitay tashqi siyasitini shekillendürüshte, bolupmu kishilik hoquq mesiliside qandaq rol oynaydu?

Sofi richardson xanim: “Uyghur guruppisi” ning bir qisim ezaliri awam palatasi tashqi ishlar komitétida bolup, ularning kéngesh palatasidiki kesipdashliri bilen bolghan munasiwiti intayin qoyuq. Shundaqla ular tashqi siyaset ornining oxshimighan jaylirini igilidi, bu intayin muhim bir nuqta. Méningche, mushundaq alahide orun tutushi seweblik, ular kishilik hoquq mesilide algha ilgirileshke heqiqiy yardem béreleydu. Chünki ularning köpinchisi xongkong mesilisi, tibet mesilisi, xitay chong quruqluqidiki kishilik hoquq qoghdighuchiliri mesiliside diyaloglishidu. Uningdin sirt ular yene bashqa dölet mejlisi organliri, shundaqla yéngidin kelgen memuriy mejlisning yéngi ezalirining ish küntertipini belgileydighan özgiche iqtidari bar. Bu intayin küchlük bir rol. Ularning köpinchisi dölet mejlisining tejribilik ezaliri bolghachqa, ular yétekchilik qilish we küntertip belgilesh rolini jari qildurushqa heqiqeten mas kélidu.

Muxbir: ziyaritimizni qobul qilghiningizgha köp rehmet!

Sofi richardson xanim: siz bilen paranglashqinimdin xursenmen!

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.