«Уйғур һәрикити» тәшкилати түркийәдә тор бихәтәрлики бойичә уйғур яшлирини тәрбийәләш курси уюштурди

Ихтиярий мухбиримиз җәвлан
2020-06-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур сиясий паалийәтчи рошән аббас ханим өзи биваситә күч чиқирип, вашингтон шәһиридики дөләтлик ахбарат кулубида өткүзгән рәсим көргәзмисидин көрүнүш. 2019-Йили 14-март.
Уйғур сиясий паалийәтчи рошән аббас ханим өзи биваситә күч чиқирип, вашингтон шәһиридики дөләтлик ахбарат кулубида өткүзгән рәсим көргәзмисидин көрүнүш. 2019-Йили 14-март.
RFA/Eziz

Уйғур дәваси күчәйгән мәзгилдә хитайниңму шуниңға мас һалда уйғур тәшкилатлири вә паалийәтчилиригә қилидиған тор һуҗуминиң күчийип кетиватқанлиқи радийомизниң илгирики хәвәрлиридә ашкариланған иди. Әркин асия радийосиниң уйғурчә торида өткән йили сентәбирдә елан қилинған «хитайниң муһаҗирәттики уйғурларға қаратқан шәкли өзгәргән назарити-тор хаккерлиқ һуҗуми» намлиқ хәвәр буниң бир мисалидур. Бу хәвәрдә хитайниң уйғур академийиси қатарлиқ ғоллуқ тор бекәтләргә һуҗум қилидиғанлиқи, уйғурлар янфон яки компютер арқилиқ бундақ тор бекәтләргә киргән һаман җасуслуқ вируси билән юқумлинидиғанлиқи ейтилған. Нөвәттә хитайниң бундақ бузғунчилиқни йеңи техника, йеңи тактикилар билән давамлиқ елип бериватқанлиқи мәлум. Корона вируси түпәйлидин көпинчә паалийәтлирини өйдә өткүзүшкә мәҗбур болуватқан, шундақла хитайға қарши тәшвиқат сепигә қетиливатқан яшларни иҗтимаий таратқулардин үнүмлүк пайдилиниш вә хитайниң тор һуҗумиға тақабил туруш бойичә тәрбийәләшниң муһимлиқини һес қилған «уйғур һәрикити» тәшкилати 1-июн түркийәни нуқта қилип торда тәрбийәләш елип барған.

Уйғур һәрикити тәшкилатидин әминә ханим бу қетимлиқ тәрбийәләшни уюштурушқа мәсул болған болуп, бу паалийәтниң мәқсити вә әһмийитини баян қилип мундақ деди: «корона вируси мәзгилидә уйғур һәрикити тәшкилати тор арқилиқ тәшвиқат елип бериш вә тор арқилиқ тәрбийәләшни кәң көләмдә қанат яйдурди. Бу қетимлиқ тәрбийәләшниң мәқситиму уйғур яшлирини тор билимлири бойичә тәрбийәләп, уларни уйғур дәваси үчүн актип хизмәт қилалайдиған, уйғур вә башқа мусулман милләтләрниң үстидики зулумни тохтитишқа һәссә қошалайдиған қилиштур. Әслидә биз бу тәрбийәләшни үч күнгә орунлаштурушни, тор арқилиқ әмәс йүз туранә елип беришни, шу арқилиқ техиму көп яшлар билән алақә орнитип, дуняниң һәр йеридә хитайға қарши ахбарат урушида рол ойниялайдиған бир қошунни бәрпа қилишни пиланлиғанидуқ. Корона вируси түпәйлидин бу пиланимизни тор арқилиқ кичик даиридә болсиму әмәлгә ашурдуқ. Хитай һазир торда өзиниң ялған вә тәтүр тәшвиқатини күчәп давамлаштуруватиду, бизму иҗтимаий таратқуларни җәң мәйдани қилип туруп, уларға қарши күрәш қиливатимиз. Әмма бу күрәштә ишлитидиған қорални, йәни таратқуларни қандақ ишлитишни билиш керәк. Биз бу җәһәттә уйғур яшлириға ярдәм қилишни, йетәкчилик қилишни мәқсәт қилип бу паалийәтни уюштурдуқ.»

Әминә ханим йәнә уйғур һәрикити тәшкилати өткәнки қетим дуня кәчүрүм тәшкилатиниң паалийитидә доклат бериватқанда хитайниң тор һуҗумиға учриғанлиқини, шуңа бу қетимлиқ тәрбийәләштә тор һуҗумидин қандақ сақлиниш вә униңға қандақ тақабил турушниму муһим мәзмун қилғанлиқини билдүрди: «биз өткәндә хитай хаккерлириниң һуҗумиға учридуқ, улар хитай дөләт нахшисини қоюп паалийитимизгә тосқунлуқ қилди. Биз буниңдин тор бихәтәрликини қоғдаш вә униңға тақабил турушни күчәйтиш җәһәттә тәрбийәлинишниң муһимлиқини һес қилдуқ. Биз буниңдин кейинму уйғур мәсилисини хәлқарада кәң тәшвиқ қилишқа ярдими болидиған бундақ тәрбийәләшләрни давамлиқ елип баримиз.»

«Уйғур һәрикити» тәшкилатниң башлиқи рошән аббас ханим бу қетимлиқ тәрбийәләшниң түркийәни асас қилишидики сәвәбни чүшәндүрүп, түркийәдә уйғурларға пайдисиз тәшвиқат васитилириниң мәвҗут икәнликини, түрк хәлқигә уйғур дәвасини аңлитишниң йәнила зөрүрлүкини, бу җәһәттә түркийәдики яшларға чүшидиған вәзипиниң муһимлиқини билдүрди.

Игилишимизчә, бу тәрбийиләш түркийәдики уйғур яшлирини асас қилған болуп, яшлардин 48 киши бу тәрбийәләшкә қатнашқан. Йиғинда лексийә бәргән мутәхәссисләрдин әли туна әпәнди тивиттер, фейсбук, ютуб, инстиграм қатарлиқ иҗтимаий таратқулардин қандақ қилип үнүмлүк пайдилиниш, әгәшкүчиләрни қандақ көпәйтиш, һәмбәһирләштә немиләргә диққәт қилиш, хитайниң тәшвиқатиға қандақ тақабил туруш дегәндәк мәсилиләрдә сөзлигән. Фатиһ әпәнди телефон вә компютердики шәхсий учурларни қандақ қоғдаш һәққидә сөзлигән. У зияритимизни қобул қилип мундақ деди: «уйғур яшлирини тордин актип вә бихәтәр пайдилиналайдиған, хәлқниң авазини аңлиталайдиған қилиш үчүн бу паалийәткә қетилдуқ. Түрк миллити болуш сүпитимиз билән тәлим-тәрбийәниң муһимлиқини билимиз. Мәқситимиз түркий хәлқләргә йүргүзүлүватқан, инсан қелипидин чиққан бу зулумларни тохтитишқа ярдәм бериш. Биз дин, мәдәнийәт вә тил бирликимизни қоғдап, хитайға бирликтә қарши турушимиз керәк.»

«Уйғур һәрикити» тәшкилатидин мичел ханим елхәт ишләткәндә немиләргә диққәт қилиш, һөкүмәтләргә қандақ хәт йезиш тоғрулуқ сөзлигән болуп, бу һәқтә мундақ деди: «мән бу қетим тәрбийәләшкә қатнашқан уйғур яшлириға һөкүмәт орунлири вә ширкәтләр билән үнүмлүк мәктуплишиш усули тоғрилиқ сөзлидим. Уларниң тордин қандақ пайдилинишни өгинишкә болған қизғинлиқи мени хушал қилди. Улар торда паалийәт көрситиш арқилиқ түркийәгила әмәс, дуняниң башқа җайлириғиму тәсир көрситишни арзу қилидикән».

Бу қетимқи тәрбийәләшкә қатнашқан яшлардин җәвлан ширмуһәммәд бу паалийәтниң қизғин вә җанлиқ болғанлиқини, иҗтимаий таратқулардин қорал сүпитидә пайдилиниватқанлар үчүн бу билимләрниң зөрүр икәнликини, өзиниңму бу лексийәдин яхши мәнпәәт алғанлиқини билдүрди.

Анализчиларниң қаришичә, чәтәлләрдики уйғурларниң хитайға қарши тәшвиқат уруши узаққа созулидиған уруштур. Рошән аббас ханимниң билдүрүшичә, буниңдин кейин техиму көп уйғур яшлирини ахбарат урушиға елип кириш, таратқулардин ибарәт бу муһим қорални үнүмлүк ишилитиш вә тор һуҗумидин өзини қоғдашни өгитиш «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң буниңдин кейинки муһим вәзипилиридин бири икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт