Uyghur mesilisi bakuda ötküzülgen xelq'araliq yighinning asasliq témisigha aylan'ghan

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.09.28
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghur mesilisi bakuda ötküzülgen xelq'araliq yighinning asasliq témisigha aylan'ghan Ezerbeyjanning paytexti bakuda ötküzülgen xelq'araliq ilmiy muhakime yighinida istanbul uniwérsitéti tarix oqutquchisi proféssor ömer qul ependi sözlimekte. 2022-Yili séntebir.
RFA/Erkin Tarim

Ezerbeyjanning paytexti bakuda ötküzülgen xelq'araliq ilmiy muhakime yighinida Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti yighinning asasiy témisigha aylan'ghan.

Ezerbeyjan paytexti bakuda ötküzülgen “Türk dunyasining pütünlishish jeryani: sherqiy türkistandin jenubiy ezerbeyjan'gha” mawzuluq yighinda eysa yüsüp aliptékin wexpisi bashqurush hey'et ezasi, istanbul uniwérsitéti tarix oqutquchisi proféssor ömer qul ependi bilen washin'gtondiki Uyghur tetqiqat merkizining türkiyediki mes'uli doktor abdulla oghuz ependi söz qilip, Uyghurlarning éghir weziyiti we amérika qatarliq dunyadiki démokratiyelik ellerning xitayning bu qirghinchiliq siyasitini toxtitish üchün élip bériwatqan tedbirliri toghrisida melumat bergen. Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti yighinning asasiy témisigha aylan'ghan.

Doktor ömer qul téléfon ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: “26-Séntebir küni bakuda‚türk dunyasining pütünlishish jeryani: sherqiy türkistandin jenubiy ezerbeyjan'ghiche‛mawzuluq yighin chaqirildi. Yighin'gha aliy mektep oqutquchiliri, yazghuchilar, ammiwi teshkilat mes'ulliri, siyasiy partiyelerning wekilliri ishtirak qildi. Biz bu yighinda xitay sherqiy türkistanda élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqni, dunyadiki xitay xewpini, bolupmu türk dunyasigha élip kélidighan xewpini otturigha qoyduq. Bu yighin jeryanida téléwiziye we gézitlerning muxbirlirining ziyaritini qobul qilip, sherqiy türkstanning éghir weziyitini anglattuq. Bundin kéyin bu xil yighinlarning bu yerde dawamliq ötküzülüshini ümid qilimen. Bu xil yighinlar arqiliq ezerbeyjandiki ammiwi teshkilatlarnimu heriketke ötküzgili bolidu dep oylaymen”.

Ömer qul ependi ezerbeyjanda ötküzülgen yighinda “Sherqiy türkistanning éghir weziyitining etrapliq otturigha qoyulghanliqining paydiliq bolidighanliqi” ni ilgiri sürüp mundaq dédi: “Biz yighinda sherqiy türkistan mesilisini etrapliq otturigha qoyduq. Paydiliq boldi dep oylaymen. Chünki yighin ehli bolsun, ezerbeyjan metbu'atlirining bolsun qiziqishi bekla yuqiri idi. Bu yerde kishilerning xitay toghrisidimu melumati yoq iken. Bizning xitay toghrisida otturigha qoyghanlirimizmu ularning bek diqqitini qozghidi. Xitay toghrisida köp so'allar soridi. Sherqiy türkistan mesilisige bolghan qiziqish bek yuqiri idi. Ezerbeyjanliqlarning xitay xewpini chüshinishi üchünmu sherqiy türkistan dewasi üchünmu ünümlük yighin boldi dep oylaymen”.

Ezerbeyjanning baku shehiride ötküzülgen yighinda söz qilghan abdulla oghuz ependi bu yighin'gha 3 neper sabiq parlamént ezasining ishtirak qilghanliqini, yighinda nuqtiliq halda Uyghur irqiy qirghinchiliqi bilen xitayning türk dunyasigha élip kélidighan xewpi toghrisida toxtalghanliqini bayan qildi.

Bu yighinni ezerbeyjan penler akadémiyesi mutexessisi, “Ezerbeyjan herikiti” teshkilatining mes'uli yasemin xanim uyushturghan bolup, yasemin xanim bashchiliqidiki bir guruppa kishi2021-yili 4-ayning 5-küni bakuda turushluq xitay elchixanisining aldida naraziliq namayishi ötküzüp, qara gülchembirek qoyghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.