Лоғаңис дифғано- “уйғурлар, бир қурбан хәлқиниң һекайиси”

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2022.09.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Лоғаңис дифғано- “уйғурлар, бир қурбан хәлқиниң һекайиси” Тонулған фирансуз журналист лоғаңис дифғано(Laurence Defranoux) тәрипидин йезилған “уйғурлар, бир қурбан хәлқиниң һекайиси” намлиқ китабниң муқависи.
RFA/Azigh (Laurence Defranoux teminligen)

8-Сентәбир күни тонулған фирансуз журналист лоғаңис дифғано тәрипидин йезилған “уйғурлар, бир қурбан хәлқиниң һекайиси” намлиқ китаб фирансийәдә нәшр қилинди.

Тарих вә җуғрапийәви сиясәт темилирини асаслиқ нәшр обйекти қилған “талонди” (Tallandier) нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған бу китабта уйғур тарихи вә бүгүнки вәзийити һәққидә тәпсилий мәлумат берилгән.

Биз бу мунасивәт билән тонулған журналист лоғаңис дифғано билән сөһбәт елип бардуқ.

Аптор лоғаңис дифғанониң ейтишичә, китабтики тарихи баянлар тонулған тарихчиларниң тәтқиқатлирини асас қилған болуп, уйғурлар тоғрилиқ техиму көп кишиләргә мәлумат бериш үчүн аммибаб тилда йезилғаникән.

“уйғурлар, бир қурбан хәлқиниң һекайиси” намлиқ китабниң аптори тонулған фирансуз журналист лоғаңис дифғано(Laurence Defranoux).
“уйғурлар, бир қурбан хәлқиниң һекайиси” намлиқ китабниң аптори тонулған фирансуз журналист лоғаңис дифғано(Laurence Defranoux).
RFA/Azigh (Laurence Defranoux teminligen)

Лоғаңис дифғано мәзкур китабни йезиш мәқсити һәққидә тохтилип мундақ деди: “уйғур хәлқи вә районниң вәзийитини вә инсанийәткә қарши җинайәтләрниң келип чиқиш сәвәблирини сиясий тәшвиқат вә милләтчи идеологийәләрдин хали шәкилдә аңлитиш мәқситидә бу китабни йезип чиқтим”.

Лоғаңис дифғано китабниң бүгүнки заман тарихи билән мунасивәтлик қисминиң муһаҗирәттики уйғурлар билән елип берилған йүзлигән сөһбәтләр, хәлқаралиқ тәтқиқат таратқулири тәрипидин елан қилинған тәтқиқатлар, болупму әркин асия радийоси тәрипидин ашкариланған хәвәрләр, даңлиқ тәтқиқат мәркәзлири елан қилған доклатлар вә миңлиған хитай һөҗҗәтлиригә асасән йезилғанлиқини ейтти.

Дилнур рәйһан зияритимизни қобул қелип, журналист лоғаңис дифғану вә униң уйғурлар һәққидә йезилған “уйғурлар, бир қурбан хәлқиниң һекайиси” намлиқ китаби һәққидә тохтилип өтти. У китабниң амибаб тилда инчикилик билән йезилғанлиқини, бу сәвәблик уйғур мәсилисини хәлиққә вә яшларға тонуштурушта интайин муһим әһмийәткә игә икәнликини ейтти.

Лоғаңис дифғано зияритимизни давамида, фирансийә аммиси, болупму яшлириниң уйғур мәсилисидә интайин актип икәнликини, явропа парламент әзаси рафаил глуксман вә доктор дилнур рәйһанниң тиришчанлиқлири нәтиҗисидә икки йилдин буян уйғур мәсилисиниң фирансийә таратқулири вә явропа җәмийитидә интайин чоң тәсир қозғиғанлиқини ейтти.

Лоғаңис дифғано зияритимиз давамида, фирансийә һөкүмитиниң қарарлириниң йетәрлик болмайватқанлиқи һәққидә тохтилип мундақ деди:

“һөкүмитимиз вә президентиниң сиясий қарари вә аммиви мәйдани йәнила интайин делиғул. Бәзи илгириләшләр қолға кәлтүрүлди. Әмма қилишқа тегишлик йәнә нурғун ишлар бар. Китабимниң фирансузчә сөзләйдиған қарар чиқарғучилар вә оқурмәнләрниң бейҗиң пәйда қилған вәзийәтниң еғирлиқини чүшинишигә, хитайниң тәшвиқатиға қарши турушиға вә җиддий һәрикәткә өтишигә ярдәм қилишини үмид қилимән.”

2017-Йили “азадлиқ” гезитиниң мухбири лоғаңис дифғано париждин кәлгән бир уйғур дости арқилиқ лагерларниң мәвҗутлуқидин хәвәр тапқан болуп, у бу җәрянда уйғур мәсилиси үстидә көп издәнгән.

Лоғаңис дифғанониң 2020-йили “азадлиқ” (Liberation) гезитиниң биринчи бетидә елан қилинған “уйғурлар, ирқий қирғинчилиқ давамлашмақта” намлиқ хәвири фирансийә вә явропада чоң ғулғула қозғиған. Хәвәр елан қилинған күни, дөләт мәҗлиси фирансийә һөкүмитидин бу мәсилә тоғрисида соал сориған.

Бу сәвәблик фирансийә президенти еммануел макрон нәччә йиллиқ сүкүттин кейинки тунҗи баянатини бәргәниди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.