Loghangis difghano- “Uyghurlar, bir qurban xelqining hékayisi”

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2022.09.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Loghangis difghano- “Uyghurlar, bir qurban xelqining hékayisi” Tonulghan firansuz zhurnalist loghangis difghano(Laurence Defranoux) teripidin yézilghan “Uyghurlar, bir qurban xelqining hékayisi” namliq kitabning muqawisi.
RFA/Azigh (Laurence Defranoux teminligen)

8-Séntebir küni tonulghan firansuz zhurnalist loghangis difghano teripidin yézilghan “Uyghurlar, bir qurban xelqining hékayisi” namliq kitab firansiyede neshr qilindi.

Tarix we jughrapiyewi siyaset témilirini asasliq neshr obyékti qilghan “Talondi” (Tallandier) neshriyati teripidin neshr qilin'ghan bu kitabta Uyghur tarixi we bügünki weziyiti heqqide tepsiliy melumat bérilgen.

Biz bu munasiwet bilen tonulghan zhurnalist loghangis difghano bilen söhbet élip barduq.

Aptor loghangis difghanoning éytishiche, kitabtiki tarixi bayanlar tonulghan tarixchilarning tetqiqatlirini asas qilghan bolup, Uyghurlar toghriliq téximu köp kishilerge melumat bérish üchün ammibab tilda yézilghaniken.

“Uyghurlar, bir qurban xelqining hékayisi” namliq kitabning aptori tonulghan firansuz zhurnalist loghangis difghano(Laurence Defranoux).
“Uyghurlar, bir qurban xelqining hékayisi” namliq kitabning aptori tonulghan firansuz zhurnalist loghangis difghano(Laurence Defranoux).
RFA/Azigh (Laurence Defranoux teminligen)

Loghangis difghano mezkur kitabni yézish meqsiti heqqide toxtilip mundaq dédi: “Uyghur xelqi we rayonning weziyitini we insaniyetke qarshi jinayetlerning kélip chiqish seweblirini siyasiy teshwiqat we milletchi idé'ologiyelerdin xali shekilde anglitish meqsitide bu kitabni yézip chiqtim”.

Loghangis difghano kitabning bügünki zaman tarixi bilen munasiwetlik qismining muhajirettiki Uyghurlar bilen élip bérilghan yüzligen söhbetler, xelq'araliq tetqiqat taratquliri teripidin élan qilin'ghan tetqiqatlar, bolupmu erkin asiya radiyosi teripidin ashkarilan'ghan xewerler, dangliq tetqiqat merkezliri élan qilghan doklatlar we minglighan xitay höjjetlirige asasen yézilghanliqini éytti.

Dilnur reyhan ziyaritimizni qobul qélip, zhurnalist loghangis difghanu we uning Uyghurlar heqqide yézilghan “Uyghurlar, bir qurban xelqining hékayisi” namliq kitabi heqqide toxtilip ötti. U kitabning amibab tilda inchikilik bilen yézilghanliqini, bu seweblik Uyghur mesilisini xeliqqe we yashlargha tonushturushta intayin muhim ehmiyetke ige ikenlikini éytti.

Loghangis difghano ziyaritimizni dawamida, firansiye ammisi, bolupmu yashlirining Uyghur mesiliside intayin aktip ikenlikini, yawropa parlamént ezasi rafa'il gluksman we doktor dilnur reyhanning tirishchanliqliri netijiside ikki yildin buyan Uyghur mesilisining firansiye taratquliri we yawropa jem'iyitide intayin chong tesir qozghighanliqini éytti.

Loghangis difghano ziyaritimiz dawamida, firansiye hökümitining qararlirining yéterlik bolmaywatqanliqi heqqide toxtilip mundaq dédi:

“Hökümitimiz we prézidéntining siyasiy qarari we ammiwi meydani yenila intayin délighul. Bezi ilgirileshler qolgha keltürüldi. Emma qilishqa tégishlik yene nurghun ishlar bar. Kitabimning firansuzche sözleydighan qarar chiqarghuchilar we oqurmenlerning béyjing peyda qilghan weziyetning éghirliqini chüshinishige, xitayning teshwiqatigha qarshi turushigha we jiddiy heriketke ötishige yardem qilishini ümid qilimen.”

2017-Yili “Azadliq” gézitining muxbiri loghangis difghano parizhdin kelgen bir Uyghur dosti arqiliq lagérlarning mewjutluqidin xewer tapqan bolup, u bu jeryanda Uyghur mesilisi üstide köp izden'gen.

Loghangis difghanoning 2020-yili “Azadliq” (Liberation) gézitining birinchi bétide élan qilin'ghan “Uyghurlar, irqiy qirghinchiliq dawamlashmaqta” namliq xewiri firansiye we yawropada chong ghulghula qozghighan. Xewer élan qilin'ghan küni, dölet mejlisi firansiye hökümitidin bu mesile toghrisida so'al sorighan.

Bu seweblik firansiye prézidénti émmanu'él makron nechche yilliq süküttin kéyinki tunji bayanatini bergenidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.