Uyghurlar mesilisi türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalining asasiy témisigha aylandi

Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
2023.09.06
sherqiy-turkistan-oyi-1024 25-Nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalidiki sherqiy türkistan öyining körünüshi, 2023-yili 4-séntebir, enqere
RFA/Erkin Tarim

Türkiye paytexti enqerening etimesqut rayonida dawamlishiwatqan 25-nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalida “Uyghur dewasining xelq'aradiki nöwettiki yüzlinishi” xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwalining asasiy témisigha aylandi.

Mezkur féstiwalda dunya Uyghur qurultiyi mexsus “Sherqiy türkistan öyi” échip türk jama'etchilikige Uyghurlar duchar boluwatqan irqiy qirghinchiliq bilen birlikte dunya Uyghur qurultiyining xelq'arada élip barghan pa'aliyetlirini anglatmaqta. Bu féstiwalgha türkiyedin 48 jem'iyet we wexpe qatnashqandin sirt ottura asiya türkiy jumhuriyetliri hem bashqa türkiy milletler mexsus bölüm échip özlirining medeniyet-sen'itini namayan qilmaqta. Uyghurlar bu qétim burunqi yillardikige oxshimaydighan shekilde nuqtiliq halda Uyghur qirghinchiliqigha qarita xelq'aradiki inkaslar bolupmu dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa bashchiliqidiki rehberlerning xelq'aradiki pa'aliyetliri eks ettürülgen süretlerni ésip, on minglighan ademge anglatmaqta.

25-Nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwaligha qatnashqan sen'etchi we tamashibinlar, 2023-yili 4-séntebir, enqere
25-Nöwetlik xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwaligha qatnashqan sen'etchi we tamashibinlar, 2023-yili 4-séntebir, enqere
RFA/Erkin Tarim

10 Kün dawamlishidighan féstiwalda her küni axsham bir qanche wilayet bilen bir türkiy millet wekil bolup, özining sen'et nomurlirini körsetmekte.

4-Séntebir axshamdiki pa'aliyette Uyghur naxshichi azatjan Uyghur naxshilirini orunlidi we sutuq bughra qaraxan shé'ir déklamatsiye qildi. Axirida qolida kök bayraq bilen türk bayriqini lepilditip Uyghurlarni alqishlighan on minglighan kishige söz qilghan dunya Uyghur qurultiyi wekili xeyrulla efendigil ependi, türk xelqini irqiy qirghinchiliqqa uchrawatqan Uyghurlargha ige chiqishqa chaqirip mundaq dédi: “Hörmetlik etimesqut rayonluq hökümet re'isi enwer demirel ependi we her qaysi jaylardin kélip bu yerge jem bolghan qimmetlik méhmanlar xush kélipsiler, bügün bu yerde 25 yildin buyan bu pa'aliyette türk dunyasini bir yerge jem qilghan, sherqiy türkistanliqlarning derd-elemlirini anglitishimizgha meydan hazirlap bergen etimesqut rayonluq hökümet re'isi enwer demirel ependige rehmet éytimen. Hörmetlik türk qérindashlirim, sherqiy türkistandiki Uyghurlar bashta barliq türkiy xelqler yoq bolush xewpige duchar bolmaqta. 2017-Yilidin tartip sherqiy türkistanliqlar jaza lagérida we türmilerde eqilge sighmaydighan xorluqlargha uchrimaqta. Qisqisi Uyghurlar irqiy qirghinchiliqqa uchrimaqta, buni toxtitish üchün dunya Uyghur qurultiyi xelq'ara sorunlarda we dunyaning her qaysi jaylirida buni anglitishqa tirishmaqta. Eger bu heqte melumat élishni xalisanglar féstiwal meydanidiki ‛sherqiy türkistan öyi‚ ni ékskursiye qilinglar! ” .

Arqidin 25 yildin buyan xelq'araliq türk dunyasi medeniyet we sen'et féstiwali uyushturup kéliwatqan etimesqut rayonluq hökümetning re'isi enwer demirel ependi söz qilip mundaq dédi: “Bizning sherqiy türkistan mesilisi deydighan bir mesilimiz bar. U, xelq duchar boluwatqan qiyinchiliqlar bar. Bu heqte xeyrullah ependi bezi nersilerni dédi. Bu dégenliri sherqiy türkistanda boluwatqanlarning az bir qismi. Bularni körüshimiz, qelbimizde hés qilishimiz kérek. Türkler bilen Uyghurlar bir millet. Ularning derdi bizningmu derdimiz. Biz ularning derdini ortaqliship azaytishqa tirishishimiz kérek. Biz her da'im sherqiy türkistanliq qérindashlirimizning yénida ikenlikimizni qayta tekrarlimaqchimen. Ular üchün qolimizdin kelgenni qilimiz” .

Dunya Uyghur qurultiyi wexpisi re'isi abduréshit abdulxemit ependi Uyghurlargha wakaliten enwer demirelge rehmet éytip xatire buyumi teqdim qiliwatidu, 2023-yili 4-séntebir, enqere
Dunya Uyghur qurultiyi wexpisi re'isi abduréshit abdulxemit ependi Uyghurlargha wakaliten enwer demirelge rehmet éytip xatire buyumi teqdim qiliwatidu, 2023-yili 4-séntebir, enqere
RFA/Erkin Tarim

Arqidin dunya Uyghur qurultiyi wexpisi re'isi abduréshit abdulxemit ependi Uyghurlargha wakaliten enwer demirelge rehmet éytip xatire buyumliri teqdim qildi.

Bulardin sirt dunya Uyghur qurultiyi yene mezkur féstiwalda Uyghurlarning tarixi, medeniyet-sen'iti, Uyghurlar toghrisida teyyarlighan doklatlar, neshr qildurghan kitablar, xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan bésimliri we qirghinchiliq siyasetliri, insan heqliri depsendichilikliri we her qaysi döletlerde élip bériliwatqan pa'aliyetliri eks ettürülgen süretlerni körgezme qildi.

Abduréshit abdulxemit ependi bu pa'aliyetke siyasiyonlar, parlamént ezaliri we ammiwi teshkilat mes'ulliridin bolup on minglighan kishining ishtirak qilghanliqini ehmiyetlik pa'aliyet bolghanliqini bayan qildi.

Uzun yillardin béri izchil halda bu pa'aliyetke qatniship kéliwatqan Uyghur akadémiyesining bash katipi abdulhemid qaraxan ependi, bu pa'aliyette köp sanda kishige jaza lagérliri, Uyghur irqiy qirghinchiliqining anglitilghanliqini, bu féstiwalning t r t awaz (t r t awaz) , benggütürk (Benggütürk) téléwiziye qanalliridin neq meydandin tarqatqanliqini, shunga ünümining nahayiti zor bolghanliqini bayan qildi.

Etimesqut, paytext enqerening bir rayoni bolup 9-ayning 1-künidin 10-künigiche dawamlishidighan bu féstiwalgha qirghizistan, ezerbeyjan, qazaqistan, özbékistan, türkmenistan, shimaliy siprus türk jumhuriyiti qatarliq döletlerning hemmisi ishtirak qilmaqta. Iraq türkmenlirige, girétsiyediki türklerge, qirim tatarlirigha wakaliten ularning türkiyediki teshkilatliri bu féstiwalgha qatnashmaqta. Bu türkiy milletler 10 kün boyiche öz tarixini, sen'itini, medeniyitini, örp-adetlirini we duchar boluwatqan kishilik hoquq depsendichilikini tonushturidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.